I SA/Go 6/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2010 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku Z.Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2007 r. p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. Skarżący Z.Ł. wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, od której został określony wpis w wysokości 7.646 zł. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu, skarżący złożył wniosek o zwolnienie go od wpisu sądowego. W treści wniosku oświadczył, że mieszka wspólnie z żoną i córką w wieku 7 lat, że prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje dochód około 2.500 zł brutto, a jego żona pracuje za wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym około 2.000 zł brutto. Oświadczył ponadto, że posiadane nieruchomości, jak i częściowo wynagrodzenie małżonki obciążone są zajęciem komorniczym. Wskazał, że przeciwko niemu prowadzonych jest wiele postępowań egzekucyjnych, w ramach których dochodzone są kilkumilionowe należności. Skarżący wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm. - dalej cyt. jako "p.p.s.a." ) przedstawił kopię deklaracji VAT-7K za IV kwartał 2009 r., zestawienie przychodów i kosztów prowadzonej działalności gospodarczej za w/w okres oraz wyciąg rachunku bankowego prowadzonego przez Bank S.A.. Oświadczył, że łączne miesięczne wydatki na utrzymanie jego rodziny wynoszą około 3.000-3.300 zł Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem wydanym dnia 18 lutego 2010 r. odmówił przyznania prawa pomocy (k.-38) uzasadniając, że skarżący nie wykazał, by uiszczenie zarządzonych kosztów wykraczałoby poza jego możliwości finansowe. Skarżący, reprezentowany przez doradcę podatkowego, w ustawowym terminie siedmiu dni od doręczenia powyższego postanowienia referendarza sądowego wniósł zażalenie na to postanowienie, adresowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie godząc się z odmownym rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa pomocy podkreślił, iż przedmiotowa sprawa nie jest jedyną, która zawisła przed tut. sądem, a łączne zobowiązanie z tytułu wpisów sądowych we wszystkich sprawach na dzień dzisiejszy wynosi 27.827 zł. Tak wysokie wpisy sądowe znacznie przekraczają jego możliwości finansowe, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny, tym bardziej, że jak podkreślił sam skarżący, dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej jest zmienny, w zależności od pozyskanych zleceń. Dodatkowo wyjaśnił, iż określony w oświadczeniu dochód jest dochodem w ujęciu ekonomicznym, a nie podatkowym, który obniżają np. odpisy amortyzacyjne. Kończąc, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Następnie, pismem z dnia [...] marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż pismo nazwane wcześniej zażaleniem stanowi sprzeciw od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r. złożony na podstawie art. 259 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd musi zaznaczyć, że wprawdzie pismo skarżącego z dnia [...] marca 2010 r. mimo, że zostało zatytułowane "zażalenie" i jest zaadresowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało potraktować jako sprzeciw. Również skarżący, pismem z dnia [...] marca 2010 r., dokonał takiego sprostowania. W orzecznictwie sądowym przyjęto bowiem powszechnie, że o rodzaju pisma procesowego decyduje jego treść, a nie jego nazwa. Każde pismo procesowe, niezależnie od nadanej mu przez stronę nazwy, winno być rozpoznane w takim trybie, który w najpewniejszym stopniu czyni możliwym uczynienie zadość zamieszczonemu wnioskowi strony. Ponadto zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Postanowieniem, od którego przysługuje sprzeciw, jest więc m.in. postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 w/w ustawy). W nawiązaniu do powyższego należy stwierdzić, że skoro przepisy dotyczące czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawo pomocy nie przewidują innej możliwości zakwestionowania postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy, jak poprzez wniesienie sprzeciwu, to zażalenie adresowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] marca 2010 r. potraktowano jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy. Ponadto, w myśl art. 260 p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art.244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zaś, przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. W oparciu o całokształt złożonych dokumentów, w szczegóności sytuację rodzinną i materialną wnioskodawcy, opartą na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony, Sąd doszedł do przekonania, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Sąd wziął pod uwagę również czynnik prowadzenia kilku postępowań sądowych i to, że przedmiotowa sprawa nie jest jedyną w której skarżący zobowiązany jest do uiszczenia należnego wpisu sądowego, licznych postępowań egzekucyjnych, które doprowadziły do zajęcia komorniczego wszystkich posiadanych przez skarżącego nieruchomości, jak również, częściowo, wynagrodzenia małżonki oraz niestabilności dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej jako jedynych źródeł pokrycia potrzeb związanych z utrzymaniem siebie i swojej rodziny. Mając zatem na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.