I SA/Go 60/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wierchowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2012 r. sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od wynagrodzeń wypłacanych na podstawie umów o dzieło w okresie od marca do grudnia 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący – M.M., reprezentowany przez pełnomocnika doradcę podatkowego T.Z., wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] wydaną w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od wynagrodzeń wypłacanych na podstawie umów o dzieło w okresie od marca do grudnia 2009 r. Zarządzeniem Przewodniczącego z 17 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1488 zł. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik złożył wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że skarżący nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów wpisu sądowego od skargi. Dodał, że jest rolnikiem prowadzącym Gospodarstwo Ogrodnicze. Jego najbliższą rodziną są żona i córka. Budżet rodzinny skarżącego jest obciążony spłatą układu ratalnego, zawartego z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, według którego wysokość miesięcznej raty od [...] marca 2012 r. miała wynosić około 10.000,00 zł. To w ocenie pełnomocnika skarżącego oznacza konieczność wygospodarowania dodatkowych środków z budżetu rodziny w wysokości 151.161,00 zł na pokrycie zobowiązania, wynikającego z zawartego układu ratalnego. Wnioskodawca podkreślił, że specyfika prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (uprawa warzyw) powoduje, że jego dochody są nieregularne oraz zależne od wielu czynników, takich jak pogoda, odporność roślin na szkodniki czy choroby itp. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący posiada łącznie 8,3399 ha nieruchomości rolnej zabudowanej szklarniami, która obciążona jest hipoteką umowną kaucyjną na rzecz Banku [...] S.A. Dodatkowo wskazał, że posiada następujące przedmioty wartościowe: samochody osobowe [...] z 2011r. oraz [...] z 2003 r., maszyny i urządzenia do ochrony i uprawy roślin. Oświadczył, że ww. samochody osobowe są wykorzystywane przez skarżącego w prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazał, że na dochody gospodarstwa domowego skarżącego składają się dochody uzyskiwane przez żonę skarżącego z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.295,00 zł netto oraz przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności rolnej w wysokości 19.491,84 brutto. Do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączył kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] wydanej w przedmiocie udzielenia skarżącemu pomocy w ramach de minimis w sektorze produkcji rolnej w postaci rozłożenia na 12 rat zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Zarządzeniem z 2 marca 2012 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w oparciu o treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy : – wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego z ostatnich 3 miesięcy, – kopii złożonych przez skarżącego deklaracji w podatku od towarów i usług za ostatnie 3 miesiące, – oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania skarżącego z wyszczególnieniem wydatków na poszczególne cele, – oświadczenia o wysokości przyznanych dopłat do produkcji rolnej z uwzględnieniem terminu ich wypłaty. W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik skarżącego nadesłał kserokopie deklaracji VAT za listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń 2012 r. Dostawa towarów oraz świadczenie usług według deklaracji VAT kształtowała się następująco: w listopadzie 2011 r. – 227.663 zł, grudniu 2011 r. – 978 zł, styczniu 2012 r. – 0 zł. Jednocześnie deklarowano nabycie towarów i usług: w listopadzie 2011 r. o łącznej wartości netto 142.783 zł, grudniu 2011 r. – 481.899 zł, styczniu 2012 r. – 209.251 zł. W piśmie z [...] marca 2912r. wskazał ponadto, iż koszty miesięcznego utrzymania rodziny skarżącego wynoszą około 5.000,00 zł. Zaznaczył, iż co prawda skarżący otrzymał w 2011 r. dopłaty w wysokości kwocie 316.607,62 zł, jednak są to dopłaty do produkcji rolnej, które służą dofinansowaniu poniesionych strat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej P.p.s.a) prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli w takim o jaki wnioskuje skarżący - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak więc, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Dokonując powyższego zestawienia Sąd uznał, iż przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż skarżący nie ustosunkował się w pełni do wezwania Sądu z 2 marca 2012 r., zobowiązującego go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń co powoduje, iż wniosek został rozpatrzony jedynie w oparciu o treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż budżet domowy skarżącego obciąża spłata układu ratalnego zawartego z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w kwocie 10.000,00 zł miesięcznie. Ponadto ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości 5.000,00 zł. Jednocześnie podał w oświadczeniu, iż skarżący uzyskuje z działalności rolniczej miesięczny dochód w wysokości 19.491,00 zł. Tak więc biorąc pod uwagę koszty oraz dochody, na które skarżący wskazał - zdaniem Sądu - nie ma zagrożenia, iż poniesienie jedynego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego w postaci wpisu do skargi, będzie skutkowało uszczerbkiem w finansach koniecznych dla utrzymania rodziny skarżącego. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż powyższe zestawienie pozwala przyjąć, iż skarżący jest w stanie uiścić wpis od skargi. Ponadto, nie bez znaczenia pozostaje okoliczność otrzymania przez skarżącego w 2011r. dopłat do produkcji rolnej w wysokości 316.607,62 zł i chociaż - jak twierdzi pełnomocnik skarżącego - jest to forma dofinansowania prowadzonej działalności, to jednak jest to realny dochód, który skarżący uzyskał, a zatem nie jest bez znaczenia w kontekście analizy jego sytuacji finansowej. Za możliwością uiszczenia przez skarżącego należnego w sprawie wpisu przemawia również analiza złożonych przez niego deklaracji VAT, z których wynika, iż skarżący nabywa towary oraz usługi na kwoty znacznie przewyższające wysokość wpisu. Skarżący we wniosku o prawo pomocy wskazał, iż posiada jedynie nieruchomość rolną o powierzchni 8,3399 ha zabudowaną szklarniami, obciążoną hipoteką kaucyjną umowną na rzecz banku. Jednakże z przestawionej przez skarżącego decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2012 r. wynika, iż skarżący zamieszkuje z rodziną w budynku mieszkalno – biurowym położonym w [...] (strona 6 decyzji). Podkreślania wymaga, iż zawarte w przedłożonej przez skarżącego decyzji ustalenia organu w zakresie m.in. posiadanych przez niego nieruchomości, zostały dokonane w oparciu o informacje przedstawione przez niego samego. Brak spójności w zakresie złożonych oświadczeń w tym zakresie, przy braku określenia charakteru tytułu prawnego do nieruchomości w której z rodziną zamieszkuje powoduje, iż Sąd nie może uznać za wyczerpujące oraz w pełni wiarygodne oświadczenie skarżącego złożone we wniosku PPF. Podkreślania wymaga również, iż okoliczność obciążenia nieruchomości hipoteką samoistnie nie przemawia za złą sytuacją finansową podmiotu. Jest bowiem jedynie formą zabezpieczenia wierzytelności, nie zaś symptomem złej kondycji finansowej podatnika. Skarżący wskazując na ruchomości podał, iż posiada samochody marki [...] z 2011 r. oraz [...] z 2003r., maszyny oraz urządzenia do ochrony i uprawy roślin. Tymczasem z przestawionej przez stronę skarżącą ww. decyzji wynika, iż w złożonym przed organem oświadczeniu z [...] listopada 2011 r. skarżący wskazał, iż posiadane przez niego samochody osobowe i maszyny rolnicze są przedmiotami wolnymi od obciążeń i jednocześnie przedstawiają znaczną wartość. W przypadku samochodów osobowych ich wartość została oszacowana przez skarżącego na kwotę 300.000,00 zł, a maszyn rolniczych – 222.000,00 zł . Posiadanie przez skarżącego licznych ruchomości pozwala osiągnąć potencjalne korzyści m.in. poprzez ich zbycie. Jest to poza tym sprzęt, który nie tylko można zbyć, ale który również może być wykorzystywany w celach zarobkowych. Ponadto, skoro skarżący jest w posiadaniu tak licznego sprzętu mechanicznego, to należy przyjąć, iż posiada również środki na jego utrzymanie oraz eksploatację. Podkreślenia wymaga także, iż skarżący będąc wezwany do przedstawienia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące nie ustosunkował się do wezwania, co w zasadniczy sposób utrudnia Sądowi ustalenie jego rzeczywistej kondycji finansowej. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania Sądu wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 P.p.s.a. ma ten bowiem ten skutek, że Sąd nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Mając zatem na uwadze z jednej strony wysokość obciążeń finansowych strony w postępowaniu z drugiej zaś szeroko rozumiane możliwości finansowe a zarazem istniejące niejasności, które wobec braku pełnej odpowiedzi na wezwanie z 2 marca 2012 r. nie mogą zostać wyjaśnione, Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z tych też względów, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.