I SA/Go 618/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca do grudnia 2007 roku postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. ustanowić radcę prawnego; Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 października 2011 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 500 zł (k. 31). W reakcji na wezwanie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w osobie R.W. prowadzącego kancelarię radcy prawnego (k. 34, 40). Z uzasadnienia wniosku, oświadczeń skarżącej oraz przedstawionych dokumentów wynika, że skarżąca - oprócz mieszkania o powierzchni 70 m. kw. - nie posiada innego majątku, w tym oszczędności. Skarżąca mieszka wraz z ojcem. Oboje są bezrobotni, lecz nie przysługuje im zasiłek z tego tytułu (zaświadczenie - k. 49 ). Wniosek jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Analiza sytuacji materialnej skarżącej prowadzi do wniosku, że została spełniona przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżącej w obecnej sytuacji nie stać na poniesienie kosztów sądowych ani na sfinansowanie wynagrodzenia radcy prawnego. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia. Należy jednak wyjaśnić skarżącej, iż sąd (referendarz sądowy) nie wskazuje w postanowieniu ustanawiającym pełnomocnika z urzędu imiennie radcy prawnego, niemniej preferencja strony postępowania jest uwzględniana przy wskazywaniu radcy prawnego przez okręgową radę okręgowej izby radców prawnych (art. 244 § 3 p.p.s.a.). Zatem wniosek o ustanowienie jako pełnomocnika skarżącej radcy prawnego R.W. z pewnością zostanie rozważony w momencie wyznaczania pełnomocnika przez organy samorządu radców prawnych.