I SA/Go 628/19

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-11-28

Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Dariusz Skupień, Zbigniew Kruszewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeśli tytuł prawny do tej działki uzyskał po terminie określonym w ustawie (31 maja danego roku)?
Ratio decidendi
Rolnikowi nie przysługuje płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeżeli nie posiadał do niej tytułu prawnego na dzień 31 maja danego roku, zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sam fakt uprawiania gruntu lub wygranie przetargu na jego dzierżawę przed tym terminem nie jest wystarczający, jeśli umowa dzierżawy została zawarta po tej dacie.
Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2018, deklarując m.in. obszar 17,13 ha na działce ewidencyjnej nr [...] należącej do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP). Rolnik wygrał przetarg na dzierżawę tej działki w kwietniu 2018 r., jednak umowę dzierżawy z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa (KOWR) zawarł dopiero w czerwcu 2018 r., czyli po terminie 31 maja 2018 r. Organy administracji odmówiły przyznania płatności do tej działki, uznając, że nie spełniono wymogu posiadania tytułu prawnego na dzień 31 maja 2018 r. Rolnik zaskarżył decyzję, argumentując m.in. nieznajomością przepisów, opóźnieniem spowodowanym dniami wolnymi od pracy i działaniem KOWR.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Referent stażysta Monika Pasich po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2019 r. na rozprawie sprawy ze skargi n.w. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok oddala skargę w całości. N.W. (zwany dalej: stroną skarżącą, skarżącym) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z [...] czerwca 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z [...] kwietnia 2019r. przyznającej skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Niniejsza decyzji została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 15 czerwca 2018 r. skarżący złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybusyjnej), płatności do krów, płatności do bydła, płatności dla młodych rolników. We wniosku skarżący zadeklarował łączną powierzchnię działek o powierzchni 50,23 ha. Ponadto zadeklarował ilość krów – 20 sztuk, ilość bydła – 17 sztuk. Wraz z wnioskiem złożył oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych – EFA14b.1 na działce ewidencyjnej o numerze [...]. W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji skarżący złożył korektę do ww. wniosku wraz z umową dzierżawy z dni [...] czerwca 2018 r. zawartą z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa [...]. W wyniku przeprowadzonych kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności do płatności związanych do zwierząt, wymogów wzajemnej zgodności oraz kwalifikowalności powierzchni obszarów proekologicznych. Organ I instancji w oparciu o zgromadzone materiały dowodowe poddał wniosek skarżącego kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28 i art. 29 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69). Wskazana kontrola administracyjna przeprowadzona została w oparciu o art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WĘ) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE z 20 grudnia 2013 r. L 2013.347.549). W trakcie kontroli administracyjnej organ I instancji ustalił, że skarżący nie dysponuje tytułem prawnym do działki ewidencyjnej nr [...] wchodzącej w skład ZWRSP na dzień [...] maja 2018 r. Umowa dzierżawy została podpisana po dniu 31 maja. Wobec powyższego działki rolne zlokalizowane na ww. działce ewidencyjnej zostały wykluczone z płatności, albowiem zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U z 2018 r. poz. 1312 - zwanego dalej ustawą OB), płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład ZWRSP przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Tym samym nie uwzględniono obszarów działek rolnych o powierzchni 17,13 ha zadeklarowanych na ww. działce ewidencyjnej jako obszaru zadeklarowanego przez skarżącego do płatności na rok 2018. Obszar deklarowany wyniósł więc 32,91 ha. W przypadku pozostałych działek deklarowanych przez skarżącego do płatności na rok 2018 organ I instancji w trakcie kontroli administracyjnej z wykorzystaniem narzędzi wskazanych w art. 70 Rozporządzenia nr 1306/2013 ustalił, że: na działce ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działki rolne A i K o powierzchni 5,60 ha, maksymalny kwalifikowany obszar wyniósł 5,51 ha, powierzchnia wykluczona wyniosła, zatem 0,09 ha. na działce ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działki rolne H, I, J o powierzchni 4,97 ha, maksymalny kwalifikowany obszar wyniósł 4,96 ha, powierzchnia wykluczona wyniosła, zatem 0,01 ha. W przypadku pozostałych deklarowanych działek rolnych w trakcie kontroli administracyjnej nie stwierdzono rozbieżności pomiędzy obszarem deklarowanym, a kwalifikującym się do płatności. Organ I instancji stwierdził w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną (33,01 ha), a powierzchnią stwierdzoną (32,91 ha) wynoszącą 0,10 ha, co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziomie 0,3 %. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ I instancji przyznał skarżącemu płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018: - jednolitą płatność obszarową w wysokości 14936,37 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 175,57 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność redystrybucyjną w wysokości 4750,43 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 55,84 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność za zazielenienie w wysokości 10024,37 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 117,83 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność dla młodych rolników w wysokości 5712,50 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 67,15 zł, ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność do bydła w wysokości 4923,80 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 57,88 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność do krów w wysokości 7387,17 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 86,83 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. Ponadto mocą ww. decyzji przyznano skarżącemu zwrot dyscypliny finansowej w wysokości 535,85 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w związku z nieposiadaniem przez skarżącego na dzień [...] maja 2018 r. tytułu prawnego do działki ewidencyjnej [...], nie przyznano płatności w odniesieniu do ww. działki. Ponadto płatności zostały pomniejszone o kwotę 535,85 zł ze względu na zastosowanie czynnika korygującego. Od ww. decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wskazał, że w maju 2018 r. wygrał przetarg na działkę o numerze ewidencyjnym [...], jednakże termin podpisania umowy dzierżawy z uwagi na weekend majowy był przesuwany. Pole zostało zaś obsiane sorgiem i kukurydzą z przeznaczeniem na pasze dla bydła i pszenicą jarą, która mimo późnego siewu i suszy dała plon ok. 2t/ha. Wykonując wezwanie organu oraz korzystając z prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego skarżący przedłożył wyjaśnienie do odwołania stanowiący jego załącznik. W piśmie tym wyjaśnił, iż nie miał wiedzy, że umowa dzierżawy z KOWR powinna być zawarta do 31 maja. Gdyby o tym wiedział, pisałby do Dyrektora KOWR o warunkowe podpisanie umowy. Podkreślił, że pole to uczciwie uprawiał i nawoził, by zapewnić paszę dla bydła, a nie dla dopłat. Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że postępowanie przeprowadzono prawidłowo. Organ I instancji oparł się na całości zgromadzonej dokumentacji oraz zastosował w sposób właściwy przepisy postępowania. Organ odwoławczy podkreślił, że wykluczono z płatności działki rolne zlokalizowane na działce ewidencyjnej nr [...] z uwagi na fakt, iż na dzień [...] maja 2018 r. skarżący nie posiadał tytuł prawnego do jej użytkowania. Owa działka znajduje się w zasobach ZWRSP, a co za tym idzie producent rolny wnioskujący w 2018 r. o płatność na przedmiotowe grunty musi dysponować do nich tytułem prawnym na dzień [...] maja danego roku na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy OB. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że we wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r. skarżący zadeklarował do płatności na rok 2018 łączny obszar 50,14 ha gruntów rolnych. W wyniku postępowania organ I instancji ustalił, że 17,13 ha zlokalizowane jest na działce ewidencyjnej nr [...] należących do ZWRSP. Skarżący w toku postępowania przedłożył umowę dzierżawy działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 17,18 ha z dnia [...] czerwca 2018 r. zawartą z KOWR. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy OB wynika, że w przypadku złożenia wniosku o płatności na 2018 r. do działki rolnej będącej w ZWRSP płatność ta przysługuje, gdy beneficjent dysponował do niej tytułem prawnym w dniu 31 maja 2018 r. W niniejszej sprawie na dzień [...] maja 2018 r. skarżący nie posiadał tytułu prawnego do działki o numerze ewidencyjnym [...], gdyż umowę dzierżawy zawarł dopiero [...] czerwca 2018 r., a więc po dniu 31 maja. Organ nie kwestionuje faktu nabycia przez skarżącego tytułu prawnego do ww. działki, jednakże nastąpiło to dopiero w dniu zawarcia umowy dzierżawy z KOWR, tj. [...] czerwca 2018 r. Ponadto strona skarżąca do złożonego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2018 nie dołączyła wymaganego oświadczenia o posiadanym tytule prawnym do działki ewidencyjnej nr [...]. Obowiązek złożenia takiego oświadczenia wynika z regulacji określonej w § 3 ust. 6 Rozporządzenia w sprawie wniosków, który stanowi, iż w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy OB, we wnioskach, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a-e, rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do działki rolnej wchodzącej w skład ZWRSP, do której ubiega się o przyznanie płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny. Skarżący powinien udowodnić posiadanie tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr [...]. Tymczasem nie wniósł w trakcie prowadzonego postępowania dowodów pozwalających uznać, iż na dzień [...] maja 2018 r. posiadał tytuł prawny do dysponowania gruntami rolnymi zlokalizowanymi na działce ewidencyjnej nr [...]. Tytuł prawny do ww. działki skarżący posiadał od dnia [...] czerwca2018 r., czyli już po terminie określonym w art. 18 ust. 4 ustawy OB, a więc warunku tego nie spełnił. Ponadto organ odwoławczy przyznał, że wniosek o przyznanie płatności wraz z załącznikami mógł być złożony do dnia 10 lipca 2018 r. i za każdy dzień roboczy opóźnienia, licząc od dnia 16 czerwca 2018 r., stosowano zmniejszenie płatności w wysokości 1% należnej kwoty płatności, w myśl Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i rozwoju wsi z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 897). Jednakże ustawodawca wyznaczył ten termin wyłącznie w celu umożliwienia złożenia jedynie wniosków o przyznanie płatności na rok 2018, co zostało ujęte w ww. rozporządzeniu. Pozostała dokumentacja, która winna być złożona łącznie z wnioskiem, obwarowana jest innymi przepisami prawa i normami, do których należy się stosować w celu spełnienia warunku umożliwiającego beneficjentowi przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku 2018. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Organ I instancji prawidłowo rozpatrzył i ocenił zebrany materiał dowodowy, jak również ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego. W skardze na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] czerwca 2019 r. skarżący wniósł o jej uchylenie. Przedmiotowej decyzji zarzucił: 1. Naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na treści wydanego orzeczenia - art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a, poprzez jego niezastosowanie, polegające na niepodjęciu odpowiednich czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, czego efektem końcowym było wydanie przez organ decyzji opartej na błędnym stanie faktycznym, na co wskazuje nieuwzględnienie jako kluczowej okoliczności, iż od dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący uprawiał grunt rolny, na którego dzierżawę wygrał przetarg; 2. Naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na treść wydanego orzeczenia - art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, polegające na twierdzeniu, iż skarżący ponosi odpowiedzialność za niepodpisanie umowy dzierżawy z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwie w wyznaczonym terminie, podczas gdy termin ten opóźniony został ze względu na dni ustawowo wolne od pracy, a także ze względu na przewlekłość działania organu administracyjnego; 3. Naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na treści wydanego orzeczenia - art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP, polegającego na uznaniu, iż skarżącemu nie przysługuje dofinansowanie w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 dla działki [...], podczas gdy rzetelnie zajmuje się uprawą tego gruntu; 4. Naruszenie przepisów prawa mającego wpływ na treści wydanego orzeczenia - art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 5 Kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu kluczowej okoliczności, iż skarżący jest rolnikiem, dla którego zarówno przepisy materialnoprawne jak i proceduralne są nieznane, a uchybienie terminu podpisania umowy dzierżawy wynika z braku znajomości przepisów Ustawy o płatności w ramach systemu płatności wsparcia bezpośredniego. Skarżący wyjaśnił, że pierwszy raz brał udział w przetargu ma dzierżawę nieruchomości i nie znał przepisów dotyczących zawarcia umowy dzierżawy. Był bowiem przekonany, ze wygranie przetargu było dostateczną formą udowodnienia posiadania do niej tytułu prawnego. Ponadto nie miał wiedzy o konsekwencjach nie zawarcia przedmiotowej umowy do dnia 31 maja 2018 r. Opóźnienie podpisania umowy było następstwem przypadających licznych dni ustawowo wolnych od pracy w maju 2018 r. Podpisanie umowy w terminie późniejszym przez skarżącego nie było spowodowane chęcią wyegzekwowania nieprzysługującego mu świadczenia, a uchybieniem wynikającym z braku informacji w tej dziedzinie. Ponadto KOWR nie przekazał skarżącemu informacji o konieczności podpisania umowy do 31 maja 2018 r., lecz zwlekał i kilkukrotnie przekładał termin podpisania przedmiotowej umowy dzierżawy, czym bezsprzecznie przyczynił się do utraty przez skarżącego dopłaty do spornych gruntów. Skarżący nadmienił, że po wygranym przetargu podjął się uprawy spornego gruntu. Zainwestował znaczną kwotę w celu zasiania, podlewania oraz dalszej uprawy dzierżawionego gruntu. Jedynym jego uchybieniem było podpisanie umowy dzierżawy 11 dni po terminie wskazanym w ustawie, o którym przepisie skarżący nie wiedział. Termin ten został uchybiony nie z winy skarżącego, lecz wskutek opieszałości działania organu administracji KOWR. Ponadto skarżący w związku z uprawą gruntu rolnego [...] poniósł straty opiewające na znaczną kwotę. Przyznanie płatności bezpośredniej dla ww. działki rolnej pozwoliłoby skarżącemu na rekompensatę poniesionych wydatków, a także umożliwiłyby mu zainwestowanie w nowe technologie rolnicze. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w powiązaniu z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. organ wskazał, że zastosowanie przepisów art. 7 k.p.a. zostało wyłączone na mocy art. 3 ust. 2 i 3 ustawy OB. W niniejszej sprawie nie miał również zastosowania art. 5 Kodeksu cywilnego. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza zasady równości wobec prawa, a sam skarżący nie wyjaśnia na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu. Nie można bowiem uznać, że brak przyznania płatności, w sytuacji gdy skarżący nie spełnił wymogów do jej uzyskania, narusza wskazany art. 32 Konstytucji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ocenie organu odwoławczego spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ wyjaśnił bowiem skarżącemu stan faktyczny sprawy oraz podstawy prawne zapadłego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja wskazuje również na czynności jakie podjęły organy w toku całego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując kontroli sądowej w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do oceny przez Sąd, czy organy prawidłowo uznały, że zadeklarowana przez skarżącego działka o numerze ewidencyjnym [...], nie kwalifikuje się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Kluczowa była zatem ocena prawidłowości ustaleń faktycznych, co do spełnienia przez skarżącego prawnych warunków uzyskania wnioskowanej pomocy, o czym poniżej. Szczegółowe warunki przyznawania pomocy w sprawie przyznania płatności bezpośrednich są określone w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z art. 7 ust. 1 ustawy OB wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. W myśl ust. 2, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: 1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz 2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybusyjnej), płatności do krów, płatności do bydła, płatności dla młodych rolników. We wniosku zadeklarował łączną powierzchnię działek o powierzchni 50,23 ha. Ponadto zadeklarował ilość krów – 20 sztuk, ilość bydła – 17 sztuk. Wraz z wnioskiem złożył oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych – EFA14b.1 na działce ewidencyjnej o numerze [...]. W wyniku przeprowadzonych kontroli organ I instancji wykluczył z płatności OB działkę o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni 17,13 ha wchodzącej w skład ZWRSP na dzień [...] maja 2018 r. z uwagi na fakt, iż skarżący nie posiadał tytułu prawnego do jej użytkowania. Obszar deklarowany do płatności bezpośredniej na rok 2018 wyniósł więc 32,91 ha. W toku postępowania przed organem I instancji skarżący przedłożył kopię umowy dzierżawy przedmiotowej działki zawartą z KOWR dnia [...] czerwca 2019 r. Art. 18 ust. 4 ustawy OB stanowi, że płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Skarżący w toku postępowania administracyjnego wyjaśnił, że [...] kwietnia 2018 r. wziął udział w przetargu na działkę o numerze ewidencyjnym [...] wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wyniki przetargu zostały ogłoszone w maju 2018 r. Opóźnienie podpisania umowy z KOWR wynikało m. in. z przypadającym długim weekendem majowym. Mimo tego skarżący uprawiał na ww. działce sorgo i kukurydzę z przeznaczeniem na paszę dla bydła i pszenicą jarą, która mimo suszy dała plon ok. 2t/ha. Skarżący podkreślił, że uprawiał ziemię, by zapewnić bazę paszową dla bydła, a nie dla dopłat. Gdyby wiedział, że umowę dzierżawy trzeba podpisać do 31 maja 2018 r. wnioskowałaby do Dyrektora KOWR o warunkowe podpisanie umowy. W badanej sprawie nie ma wątpliwości, iż posiadanie przez skarżącego grunty wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, objętych wnioskiem o płatność były bez tytułu prawnego. Zatem wobec brzmienia przepisu art. 18 ust. 4 ustawy OB płatność taka mu nie przysługiwała. Sam fakt uprawiania gruntów rolnych należących do ZWRSP nie uprawnia jeszcze skarżącego do uzyskania płatności. W tym stanie rzeczy organy prawidłowo przyjęły, że strona skarżąca w odniesieniu do działki wchodzącej w skład ZWRSP, nie spełniła przesłanek określonych w art. 18 ust. 4 Ustawy OB, albowiem nie posiadała tytułu prawnego do dysponowania w/w działkami na dzień [...] maja 2018 r. Brzmienie obowiązujących przepisów prawa uniemożliwia przyznanie płatności OB, gdyż w roku 2018 należało nie tylko być posiadaczem deklarowanych działek (art. 8 ust. ustawy OB), ale też - w przypadku deklarowania działek z ZWRSP - mieć do nich tytuł prawny. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze, dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2018 r., poz. 2096, zwany dalej "k.p.a."), który stanowi, że toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, to wskazać należy że w niniejszym postępowaniu te zasady wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego nie zostały naruszone, a ponadto doznają one szeregu ograniczeń. Wynika to z faktu, iż postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy OB. Co prawda zgodnie z jej art. 3 ust. 1 z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Jednak w myśl art. 3 ust. 2 ww. ustawy w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl art. 3 ust. 3 ustawy OB. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem w powyższych przepisach ustawa OB odwraca zasady obowiązujące na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego. Inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa więc na organie prowadzącym sprawę, lecz na stronie postępowania, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne. Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co też w niniejszej sprawie organ uczynił. Pomimo tego organ podjął działanie mające na celu wyjaśnienie stanu prawnego spornej działki, co pozwoliło na ustalenie, że strona skarżąca nie posiada do tej działki tytułu prawnego. W ocenie Sądu, materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i umożliwił poczynienie prawidłowych, niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych. Organy obu instancji dokonały jego należytej oceny, dochowując przy tym obowiązków przewidzianych w art. 3 ustawy OB, stanowiących przepisy szczególne względem dyrektyw ogólnych postępowania administracyjnego. Ponadto, w ocenie Sądu, organy prawidłowo umotywowały wydane przez siebie decyzje. W tym zakresie należycie przedstawiły stan faktyczny i prawny sprawy oraz wyjaśniły na podstawie których dowodów zdecydowano o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanej płatności. Wyrazem tego są uzasadnienia prawidłowo wydanych decyzji, w pełni oddające rzeczywisty, wynikający z materiału dowodowego stan rzeczy i zawierające przekonywującą oraz logiczną argumentację, a także podstawę prawną obu wydanych rozstrzygnięć. Poczynione zaś, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowe ustalenia faktyczne, niewątpliwie wskazywały na brak spełnienia przez skarżącego przesłanki opisanej w art. 18 ust. 4 ustawy OB. Mając na względzie powyższe wskazać należy, że organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, albowiem materiał dowodowy wskazuje na fakt, iż skarżącemu nie przysługiwało prawo do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a samo uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy wyjaśnia podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Ponadto dla oceny legalności wydanej decyzji, nie ma wpływu zarzut skarżącego, że termin podpisania umowy został opóźniony na skutek dni ustawowo wolnych od pracy, a także, że przewlekłe działanie organu administracji spowodowało późniejsze podpisanie umowy dzierżawy, albowiem koniecznym warunkiem uzyskania dofinansowanie, było podpisanie umowy dzierżawy – uzyskanie tytułu prawnego do 31 maja 2018 r. Termin ten jest terminem prawa materialnego i nie został przez skarżącego dotrzymany. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 5 Kodeksu cywilnego, należy podkreślić, iż jest on niezasadny. Powołany przepis stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Ze względu na swą przynależność do systemu prawa cywilnego klauzula zgodności z zasadami współżycia społecznego nie może być stosowana w ocenie uprawnień lub obowiązków powstających w obszarze normowanym przepisami prawa administracyjnego, w których nie występuje jej odpowiednik. W postępowaniu administracyjnym przepisy kodeksu cywilnego (w tym także art. 5 k.c.), mogą być stosowane tylko wówczas, gdy tak stanowi konkretny przepis materialnego prawa administracyjnego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, bowiem przepis będący materialnoprawną podstawą wydania decyzji w sprawie nie odsyła do stosowania art. 5 k.c. ani innych przepisów prawa cywilnego. W niniejszej sprawie organy nie naruszyły również art. 32 Konstytucji RP. Odmowa przyznania dofinansowania w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 do działki [...] w sytuacji, w której skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania takiego dofinansowania, nie stanowi naruszenia zasady równości wobec prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło