I SA/Go 63/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2013 r. wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za lata 2003 - 2005 i 2007 - 2011 postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi J.S. jest decyzja Dyrektora Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. W związku ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się w nim całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku stwierdził, że nie ma oszczędności, jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 67 ha, które jednak ma być niedochodowe wobec licznych niekorzystnych czynników pogodowych oraz zniszczeń upraw i dewastacji gruntów ("poryć w gruncie"). Oświadczył też, że otrzymuje rentę w wysokości 720 zł brutto miesięcznie. Skarżący jest właścicielem domu mieszkalnego. Utrzymuje piętnastoletnią córkę. Ponieważ treść oświadczenia skarżącego nie była wystarczająca do oceny jego sytuacji majątkowej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia dodatkowo: wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony, zestawienia płatności otrzymanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego za lata 2011, 2012 i 2013 (wraz z odpisami decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa), jak również oświadczenia skarżącego o posiadanych samochodach (k. 26). W odpowiedzi skarżący przedstawił wyciągi ze swoich dwóch rachunków bankowych, oświadczając jednocześnie, że pomiędzy nim i żoną obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Nie złożył oświadczenia o wysokości płatności bezpośrednich ani odpisów decyzji Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa podnosząc, że dopłaty nie są dochodem lecz subwencją oraz, że otrzymuje dopłaty w wysokości ok. 1.000 zł do hektara, zaś ich kwoty są opublikowane w internecie. Przedstawił jednocześnie pismo z powiatowego biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w którym stwierdzono, że wydanie decyzji w przedmiocie jego wniosku o płatności za 2012 roku odroczono do 31 marca 2013 r. (k. 29). Stwierdził również, że kluczową rolę dla oceny jego sytuacji majątkowej odgrywa fakt nieotrzymania od 2009 r. odszkodowania za szkody łowieckie wycenione przez niego na 200.000 zł, a dochodzone na drodze sądowej (k. 28). Skarżący przedłożył wyciągi z dwóch rachunków bankowych, z których wynika, że na koniec lutego skarżący nie miał oszczędności (k. 30 - 33). Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Przyjmuje się, że koszty sądowe, jako należności Skarbu Państwa, winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. Niemniej, zgodnie z przytoczonym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o jego przyznanie. Skarżący nie wykazał tych przesłanek. Udowodnił wprawdzie, że na jednym z rachunków bankowych nie ma oszczędności (na 11 kwietnia 2013 r. - k. 30, 31), lecz aktualnego salda na drugim z rachunków nie da się ustalić, ponieważ skarżący przedstawił wyciągi jedynie za styczeń i luty (k. 32, 33). Tym samym nie może być uznane za udowodnione twierdzenie skarżącego o braku oszczędności. Nadto, pomimo wezwania, skarżący nie złożył odpisów decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich. Więcej: kwoty uzyskanych płatności skarżący nawet nie podał. Uniemożliwił tym samym pełne wyjaśnienie jego sytuacji majątkowej. Oceny tej nie zmieniają wskazane w jego piśmie procesowym okoliczności dotyczące charakteru i zwolnienia z opodatkowania płatności bezpośrednich, ponieważ kwoty płatności wchodzą do majątku beneficjenta, zaś przy ocenie przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych ocenie podlega sytuacja majątkowa wnioskodawcy. Tym samym należało uznać, że oświadczenia skarżącego oraz przedstawione przezeń dokumenty nie zawierają informacji wystarczających do niewątpliwego ustalenia jego obecnej sytuacji majątkowej. Uwzględniając powyższe postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).