I SA/Go 63/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2013 r. wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za lata 2003-2005 i 2007 -2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący J.S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] odmawiająca umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się w nim całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku podał, że nie posiada oszczędności, jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 67 ha, które jednak ma być niedochodowe wobec licznych niekorzystnych czynników pogodowych oraz zniszczeń upraw i dewastacji gruntów ("poryć w gruncie"). Oświadczył też, że otrzymuje rentę w wysokości 720 zł brutto miesięcznie. Jest właścicielem domu mieszkalnego. Utrzymuje piętnastoletnią córkę. Pismem z dnia [...] marca 2013r. wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych jego i żony za ostatnie dwa miesiące, zestawienia płatności otrzymanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego za lata 2011, 2012 i 2013 (wraz z odpisami decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa), jak również oświadczenia skarżącego o posiadanych samochodach. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że pomiędzy nim a żoną obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Nie złożył oświadczenia o wysokości płatności bezpośrednich ani odpisów decyzji Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa stwierdzając, że dopłaty nie są dochodem lecz subwencją oraz, że otrzymuje dopłaty w wysokości ok. 1.000 zł do hektara, zaś ich kwoty są opublikowane w internecie. Przedstawił jednocześnie pismo z powiatowego biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w którym stwierdzono, że wydanie decyzji w przedmiocie jego wniosku o płatności za 2012 roku odroczono do 31 marca 2013 r. Stwierdził, że kluczową rolę dla oceny jego sytuacji majątkowej odgrywa fakt nieotrzymania od 2009 r. odszkodowania za szkody łowieckie wycenione przez niego na 200.000 zł, a dochodzone na drodze sądowej. Podał również, że jest posiadaczem samochodu o wartości ok. 1500 zł brutto. Ponadto przedłożył wyciągi z dwóch rachunków bankowych. Jeden z nich dotyczy okresu: [...].02.2013 r. – [...].04.2013 r. (Bank [...] S.A.). Z kolei drugi przedstawia historię operacji za okres: [...].01.- [...].02.2013r. ([...]). Wynika z nich, że skarżący nie posiadał oszczędności na koniec lutego 2013 r. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. referendarz tut. Sądu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, że choć skarżący udowodnił wprawdzie, że na jednym z rachunków bankowych na dzień [...] kwietnia 2013 r. nie ma oszczędności , to aktualnego salda na drugim z rachunków nie da się ustalić, ponieważ skarżący przedstawił wyciągi jedynie za styczeń i luty. Tym samym nie może być uznane za udowodnione twierdzenie skarżącego o braku oszczędności. Zaznaczył również, że pomimo wezwania, skarżący nie złożył odpisów decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich, ani też nie podał kwot uzyskanych płatności. Jak podkreślił, oceny tej nie zmieniają wskazane w jego piśmie procesowym okoliczności dotyczące charakteru i zwolnienia z opodatkowania płatności bezpośrednich, ponieważ kwoty płatności wchodzą do majątku beneficjenta, zaś przy ocenie przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych ocenie podlega sytuacja majątkowa wnioskodawcy. W złożonym sprzeciwie do w/w postanowienia skarżący powtórnie podniósł, że dotacja z ARIMR nie jest dochodem rozumieniu prawa. Takiej dotacji za 2013 nie otrzymał, a jej roczna wysokość wynosi około 50.000 zł. Zaznaczył, że byłby w stanie zapłacić opłaty sądowe gdyby nie fakt, że nie otrzymał odszkodowania za szkody łowieckie. Wskazał, że zlikwidował rachunek w [...] z uwagi na to, że nie ma na nim operacji. W załączeniu przedłożył wyciąg z rachunku za okres [...].03.2013 r. – [...].03.2013 r. oraz upomnienie z dnia [...].02.2013 r. dotyczące obowiązku zapłaty zobowiązania pieniężnego na kwotę 3.164,80 zł. Wezwaniem z dnia 20 maja 2013 r. Sąd zobowiązał skarżącego do przedłożenia: 1/ wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych jego żony za ostanie dwa miesiące; 2/ oświadczenia o miesięcznych dochodach żony; 3/ oświadczenia, czy i ile otrzymał płatności do gruntów w 2011, 2012, 2013 r.; 4/ wskazania na jaki rachunek bankowy wpływają ewentualne płatności do gruntów wraz z wyciągiem z tego rachunku potwierdzającym wpływ środków; 5/ wskazania i udokumentowania w jaki sposób otrzymuje rentę inwalidzką: przelewem na konto czy też przekazem pocztowym. W odpowiedzi na wezwanie podał, że z żoną która obecnie zamieszkuje w Krakowie ma rozdzielność majątkową. Nie zna jej sytuacji finansowej. Płatności do gruntów otrzymał w 2011r. w wysokości ok. 50.000 zł. W 2012 r. i 2013 r. takich dopłat jeszcze nie otrzymał. Rentę inwalidzką, którą otrzymywał na rachunek w [...] zajął komornik. W załączeniu przedłożył pismo z ZUS z [...] czerwca 2013 r. z którego wynika, że świadczenie od lipca 2013 r. będzie płatne w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2012 poz. 270) – dalej P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wskazuje, iż Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym – czyli w takim o jaki wnioskował skarżący - jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cyt. wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym nie jest tak, że wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na jego korzyść, tylko wszystko, co wątpliwe skarżący winien wyjaśnić, bo to po jego stronie istnieje powinność dowiedzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, zaś uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Tak więc, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Dokonując powyższego zestawienia Sąd uznał, iż przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie stanowi wpis od skargi w wysokości 500 zł W pierwszej kolejności należy podkreśli, że skarżący będąc dwukrotnie wezwany do sprecyzowania kwestii płatności otrzymywanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie ustosunkował się w pełni do wystosowanych wezwań. Wezwany do oświadczenia, czy i ile płatności do gruntów otrzymał w 2011 r., 2012r. , 2013 r. i wskazania na jaki rachunek ewentualnie wpłynęły oraz do przedłożenia wyciągu z tego rachunku oświadczył, że płatności otrzymał jedynie w 2011r. w wysokości ok. 50.000 zł. Przy czym nie przedłożył on wyciągu z rachunku potwierdzającego wpływ jak i deklarowaną wysokość płatności, co uniemożliwia weryfikację jego twierdzenia w tym zakresie. Tymczasem, skarżący wnioskując o przyznania płatności do gruntu był zobowiązany do posiadania rachunku bankowego na który ewentualne środki z tego tytułu zostaną przelane. Taki obowiązek został nałożony bowiem przez ustawodawcę unijnego co potwierdza rozporządzenie Komisji (WE) NR 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. U. UE L z dnia 23 czerwca 2006 r.) załącznik nr 1 ust. 2 pkt B. "Procedury płatności" zgodnie z którym: agencja przyjmuje procedury konieczne do zapewnienia, że płatności będą dokonywane wyłącznie na rachunek bankowy należący bądź do wnioskodawcy, bądź do jego cesjonariusza. Zatem nieprzedłożenie wyciągu z rachunku bankowego, który bez wątpienia skarżący posiada, a który potwierdziłby uzyskane w 2011 r. płatności, nie pozwala na ustalenie rzeczywistego wpływu z tego tytułu. Ponadto nie jest trafny pogląd skarżącego, że płatności do gruntu nie należy uwzględniać przy ocenie jego sytuacji majątkowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że jest to kwota, która zasila budżet beneficjenta, a zatem polepsza jego kondycję finansową. Odnosząc się z kolei do wyciągów, które zostały przedłożone należy podkreślić, że analiza uwidocznionych na rachunkach operacji dowodzi, że skarżący wielokrotnie dokonywał gotówkowych wpłat na wskazane przez siebie rachunki, co może sugerować, iż był w posiadaniu środków pieniężnych, które funkcjonowały poza systemem bankowym. W tym miejscu nie może umknąć uwadze fakt, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne na obszarze 67 ha, co wiąże się z określonymi wydatkami ale i niewątpliwie dochodami, których w ogóle nie wykazał, a które z pewnością uzyskuje, co potwierdzają choćby w/w wpłaty gotówki na rachunki. Zwrócić również należy uwagę, że skarżący we wniosku o prawo pomocy jako jedyny dochód wskazał kwotę 720 zł uzyskiwaną z tytułu renty inwalidzkiej. Jednocześnie podał, że posiada zobowiązanie na ok. 200.000 zł na ciągnik. Tymczasem z przedłożonych dokumentów nie wynika, w jaki sposób i z jakich dochodów spłaca to zobowiązanie z którego z pewnością – biorąc pod uwagę tylko wykazywane przez skarżącego we wniosku dochody - nie byłby w stanie się wywiązać. W związku z powyższym, oraz mając na uwadze fakt, iż ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy ciążył na skarżącym, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.