I SA/Go 644/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi Nadleśnictwa na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji 1. Uchyla zaskarżone postanowienie. 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Nadleśnictwo wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014r. nr [...] o umorzeniu postępowania zażaleniowego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Burmistrz postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] nadał rygor natychmiastowej wykonalności wydanej przez ten organ decyzji z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] określającej Nadleśnictwu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008r. w kwocie 96.403 zł. W uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności Burmistrz, wskazując art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – powoływanej jako Ordynacja podatkowa) stwierdził, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2008, którego wysokość została określona ww. decyzją podatkową z dnia [...] grudnia 2013 r., jest krótszy niż 3 miesiące, mija bowiem 31 grudnia 2013r. W ocenie organu zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że z tego powodu wymieniona decyzja podatkowa nie zostanie wykonana. Nadleśnictwo 20 grudnia 2013r. złożyło zażalenie na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, zarzucając naruszenie art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej przez błędne zastosowanie i nadanie tego rygoru w sytuacji, gdy nie zostało uprawdopodobnione, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Na tej podstawie podatnik domagał się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu zażalenia została podkreślona konieczność uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, w szczególności przez wskazanie okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, czy dotychczasowymi działaniami podatnika na jego majątku. Zdaniem skarżącego organ pierwszej instancji powyższą przesłankę całkowicie pominął, brak jest wskazania okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową Nadleśnictwa. Zażalenie wraz z aktami sprawy i stanowiskiem organu pierwszej instancji wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 27 grudnia 2013 r. Rozpatrzone natomiast zostało na posiedzeniu SKO w dniu [...] września 2014 r. Organ drugiej instancji wydał wówczas postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego, w podstawie prawnej powołując art.13 § 1 pkt 3, art. 233 § 1 pkt 3w związku z art. 208 § 1 i art. 239 oraz art. 239a, art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 Ordynacji podatkowej. Z uzasadnienia wynika, że rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania wiąże się ze stwierdzeniem przez organ odwoławczy utraty bytu prawnego postanowienia w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej na skutek tego, że decyzja, której ten rygor dotyczył, obecnie stała się już ostateczna. Według SKO przestał istnieć przedmiot postępowania zażaleniowego, do którego mogłoby się odnieść jego orzeczenie jako organu odwoławczego. Zażalenie na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stało się więc bezprzedmiotowe, zatem na zasadzie art. 233 § 1 pkt 5 w związku z art. 208 § 1 i art. 239 Ordynacji podatkowej postępowanie należało umorzyć. Dochodząc do powyższych konkluzji SKO podniosło, że postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności upada z mocy samego prawa w sytuacji, gdy decyzja, której został ten rygor nadany stanie się ostateczna. Wskazano przy tym, że stosownie do art. 128 Ordynacji podatkowej ostateczne są decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, że Nadleśnictwo nie złożyło w ustawowym terminie odwołania od decyzji Burmistrza z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok. Wskazał na pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r. informujące podatnika, że nie otrzymał odwołania od ww. decyzji, tylko dwa egzemplarze zażalenia na postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, co zostało potwierdzone w biurze obsługi pieczęcią informującą o ilości pozostawionych dokumentów. Wskazano ponadto, że podatnik nie zakwestionował powyższych informacji. Wspomniano, że w piśmie do SKO z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nadleśnictwo wskazało, że odwołanie od decyzji zostało złożone w terminie, równocześnie ze złożonym zażaleniem na postanowienie w sprawie rygoru, jednakże strona nie przedłożyła żadnego dowodu na okoliczność wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Zdaniem SKO takiego dowodu nie może stanowić, dołączona do pisma z dnia [...] lipca 2014 r., kserokopia odwołania, gdyż brak jest na niej informacji o dacie wpływu wskazanej przez stronę (20 grudnia 2013 r.). Organ odwoławczy zauważył jeszcze, że decyzja z dnia [...] grudnia 2013 r. została w tym samym dniu doręczona stronie, zaś wniesienie odwołania do organu pierwszej instancji w dniu 31 lipca 2014 r. spowodowało, że nie został zachowany ustawowy termin określony w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej i w konsekwencji doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W skardze na postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego skarżące Nadleśnictwo postawiło zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 3 w związku z art. 208 § 1 i art. 239 oraz art. 239a Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że decyzja Burmistrza z dnia [...] grudnia 2013r. jest ostateczna a tym samym przyjęcie, że zaistniały przesłanki do umorzenia postepowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w sytuacji, gdy wymieniona decyzja nie stała się jeszcze ostateczna i toczy się postępowanie zainicjowane wniesieniem odwołania od tej decyzji. Stawiając powyższy zarzut strona skarżąca domagała się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia, wnosząc ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżące Nadleśnictwo podało, że w dniu 20 grudnia 2013 r. złożyło od decyzji podatkowej z dnia [...] grudnia 2013 r. odwołanie (z dnia [...] grudnia 2013 r.), wraz z zażaleniem na postanowienie Burmistrza z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Podało również, że w Urzędzie Miejskim omyłkowo nie przystawiono pieczęci potwierdzającej złożenie odwołania na jednym z jego egzemplarzy przedłożonych bezpośrednio przez pracownika Nadleśnictwa. Wskazano przy tym, że obecnie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym toczy się postępowanie związane z wniesieniem ww. odwołania (sprawa nr [...]). Zdaniem skarżącego w tej sytuacji nie jest prawidłowe ustalenie, że decyzja Burmistrza z dnia [...] grudnia 2013 r. stała się ostateczna. Przedwczesne zatem jest postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej P.p.s.a. , sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a-c P.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia według wyżej wymienionych kryteriów Sąd stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze okazały się zasadne. Istota sporu koncentruje się na ustaleniach, które doprowadziły Samorządowe Kolegium Odwoławcze do stwierdzenia, że bezprzedmiotowe stało się postępowanie toczące się na skutek wniesienia przez Nadleśnictwo zażalenia na postanowienie Burmistrza z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok. Przyznać trzeba, że skutkiem stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania powinno być jego umorzenie, jak przewiduje art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, w zakresie odnoszącym się do okoliczności rozpoznawanej sprawy, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania. Przewiduje on obligatoryjne umorzenie postępowania, którego przesłanką jest bezprzedmiotowość tego postępowania. Przyjmuje się, że z bezprzedmiotowością postepowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny tak pojmowanej bezprzedmiotowości postępowania mogą stanowić zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne (A.Kabat [w]: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Lexis Nexis. Wydanie 6, s.840). Wyróżnia się przyczyny bezprzedmiotowości o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym i ten drugi ich typ występuje wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, to znaczy kiedy nie istnieje sprawa, która mogłaby stanowić jej przedmiot. Wystąpienie tego rodzaju bezprzedmiotowości stwierdził organ odwoławczy w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotem sprawy było nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej. Rygor taki, jak wynika z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej może być nadany wyłącznie decyzji nieostatecznej. Logiczne jest zatem twierdzenie, że gdy decyzja staje się ostateczna, rozstrzyganie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności staje się bezprzedmiotowe. Co do zasady słusznie więc SKO przyjęło, że w sytuacji wydania decyzji ostatecznej bądź stania się ostateczną decyzji organu pierwszej instancji, postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności traci swój byt prawny, bowiem "funkcjonuje" ono tylko i wyłącznie w czasie, gdy decyzja, której dotyczy, jest rozstrzygnięciem nieostatecznym. Zaakceptować trzeba również wywodzony z tego wniosek, że postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności upada z mocy samego prawa w sytuacji, gdy decyzja, której został ten rygor nadany stanie się ostateczna. Właśnie ustalenia dotyczące tego, że ostateczną stała się decyzja Burmistrza z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie określenia Nadleśnictwu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok, której postanowieniem, również z dnia [...] grudnia 2013 r., nadano rygor natychmiastowej wykonalności, legły u podstaw przyjęcia przez SKO zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania zażaleniowego, toczącego się na skutek zażalenia wniesionego 20 grudnia 2013 r. na wyżej wymienione postanowienie. Dla rozstrzygnięcia sporu między stronami istotne są zatem te ustalenia, bowiem ich prawidłowość jest determinantą właściwego zastosowanie prawa, w tym przypadku procesowego, w zakresie umorzenia postępowania. Dokonując na podstawie akt sprawy oceny w tym względzie należy stwierdzić, że na moment wydania postanowienia o umorzeniu postępowania zażaleniowego SKO nie miało podstaw do kategorycznego stwierdzenia, że decyzja podatkowa Burmistrza z dnia [...] grudnia 2013 r. była decyzją ostateczną i to na skutek niezłożenia od niej odwołania. Na użytek postępowania zażaleniowego i w jego ramach organ odwoławczy nie mógł rozstrzygać kwestii dotyczącej wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2013r., która była kwestią sporną i to o zasadniczym charakterze. Stała się nią niewątpliwie po tym, gdy pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Nadleśnictwo "W ślad za odwołaniem od decyzji Burmistrza (...) w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2008, sporządzonego [...].12.2013 r. a złożonego w Urzędzie Miejskim 20.12.2013 r." zwróciło się do organu pierwszej instancji o udzielenie informacji, czy sprawie został nadany bieg oraz czy odwołanie wraz z aktami sprawy zostało przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Dopóki zatem nie został ten spór rozstrzygnięty, a jak wynika z akt sprawy, w tym także z odpowiedzi na skargę, jak i oświadczenia złożonego na rozprawie przez pełnomocnika strony skarżącej, było tak na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, to jest [...] września 2014 r. – Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło umorzyć postępowania zażaleniowego jako bezprzedmiotowego, czyniąc w ramach tej sprawy i na jej użytek ustalenia w zakresie, pozostającej wprawdzie w bezpośrednim związku, ale odrębnej i do tego spornej sprawy dotyczącej odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. Były to ustalenia w tym postępowaniu nieuprawnione, w konsekwencji czego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadząc ponownie postępowanie organ będzie zobowiązany czynić swoje ustalenia dotyczące wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania zażaleniowego, to znaczy co do ostateczności decyzji, której dotyczy nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, na podstawie i z uwzględnieniem rozstrzygnięcia w sprawie odwołania od tej decyzji. Mając na względzie powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania zasądził na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy, z uwzględnieniem § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).