I SA/Go 66/09

SA / Go 66 / 09 P O S T A N O W I E N I E Dnia 23 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2009 roku wniosku : T.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z skargi: T.K. na decyzję : na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania ostatecznej decyzji w przedmiocie pochodzenia towaru postanawia : zwolnić od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Sędzia WSA S. Kowalczyk l SA/Go 66 /09 U Z A S A D N l E N l E Skarżący T.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, że z uwagi na egzekucję należności celnych i podatkowych, a także zakończenie działalności gospodarczej, znalazł się na progu bankructwa. Z zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku oraz dochodach skarżącego wynika, że mieszka wspólnie z żoną i dwoma synami w wieku 17 i 18 lat. Skarżący prowadzi nie przynoszącą żadnego dochodu działalność gospodarczą, natomiast jego żona pracuje za wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym 281,50 zł brutto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą 3000 zł. Na kwotę tę składają się wydatki na mieszkanie, telewizję, radio i telefon, żywność oraz "inne opłaty". Skarżący oświadczył, iż wszystkie wydatki jego rodziny finansowane są przez jego ojca i teściów. Wezwany do uzupełnienia informacji podanych w oświadczeniu, skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. Lokat oraz kont. Wobec zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej nie posiada żadnej informacji co do majątku żony, a z tego co wynika z ustnego oświadczenia żony, nie posiada ona żadnego majątku. Nadto pomimo formalnego zarejestrowania, faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej i dlatego nie posiada przychodów z tego tytułu. Wskazał jednocześnie, iż ojciec i teściowie utrzymują się z emerytur i nie posiada informacji na temat ich wysokości. Postanowieniem z dnia 27.02.2009 roku referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wniosek skarżącego nie uzyskał aprobaty bowiem treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie jest przekonująca, nie wykazał bowiem, by uiszczenie wpisu od skargi bądź potencjalnych innych kosztów sądowych przekraczało jego możliwości majątkowe, jak również to że skarżącego i jego rodzinę utrzymują jego ojciec i teściowie. Nie jest możliwe bowiem zweryfikowanie prawdziwości podawanej informacji na skutek braku jakiejkolwiek informacji o wysokości dochodów krewnych, na utrzymaniu których skarżący pozostaje Niewiarygodne jest również by całość deklarowanych i wynikających z wymienionych dokumentów stosunkowo znacznych wydatków skarżącego mogła być sfinansowana przez jego krewnych uzyskujących dochody jedynie z emerytur. Mimo iż skarżący wskazał że przed tutejszym sądem toczą się liczne postępowania i z tego tytułu ponosi on znaczne koszty uznano iż nie ma to wpływu na ocenę sytuacji majątkowej skarżącego w sytuacji gdy skarżący nie przedstawił informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie poniesienie kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe, pomimo, iż to na nim spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podkreślił, iż od chwili wszczęcia postępowania weryfikacyjnego przez organy celne jego sytuacja finansowa i jego rodziny ulega ciągłemu pogorszeniu. Pozbawienie go prawa pomocy w kwestii całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, jest równoznaczne z brakiem możliwości poddania przez Sąd ocenie zgodności z prawem działań organu celnego dokonanych w trakcie całego postępowania administracyjnego. Sytuacja ta powoduje, że w rzeczywistości pozbawiony zostaje konstytucyjnego prawa do Sądu, który jako jedyna instytucja może zbadać działania organu celnego w zakresie zgodności z prawem. Zauważył także, iż nawet najbardziej zapobiegliwy, przezorny i profesjonalny przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w swoich działaniach nie jest w stanie uwzględnić ewentualnie mogących powstać skutków, które mogłyby być pokryte z planowanych wydatków. Odmowa udzielenia mu przez Sąd prawa pomocy jest równoznaczna z pozbawieniem go prawa do rzetelnej oceny przez Sąd dowodów i faktów oraz okoliczności uznanych przez organ celny za dostatecznie udowodnione. Stan taki spowoduje, że nigdy nie będzie w stanie uzyskać stanowiska niezawisłego sądu w sprawach, które doprowadziły jego życie do koszmaru i rzeczywistego bankructwa. Podkreślił, iż duża ilość trwających sporów z organem celnym, które znajdują się na różnych etapach rozstrzygania, zarówno przed sądem jak i organem celnym, doprowadziła do sytuacji, kiedy określane w decyzjach administracyjnych wysokie zobowiązania i w związku z tym wysokie wpisy sądowe przekraczają nie tylko jego możliwości, ale również możliwości bliskich - nawet gdyby hipotetycznie założyć, że takową pomoc w ogóle oni mu udzielą. Przekonywał, iż pozbawienie go prawa pomocy w kwestii całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, spowoduje, że decyzje organu celnego nie zostaną poddane rzetelnej i niezależnej ocenie Sądu, a zatem odmowa przyznania takiej formy pomocy doprowadzi do sytuacji, która utrwali organ celny w przekonaniu, że jego działania stanowią o zachowaniu granic prawa i braku naruszenia prawnych unormowań. Sąd zważył co następuje : Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stronie będącej osobą fizyczną można przyznać prawo pomocy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe. Z treści cyt. wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych dokumentów, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy Sąd doszedł do przekonania, że skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w części od opłat sądowych, a mianowicie od wpisu od skargi. Sąd wziął m.in. pod uwagę, iż przedmiotowa sprawa nie jest jedyną, w której skarżący zobowiązany jest do uiszczenia należnego wpisu sądowego. W takiej bowiem sytuacji ocena kondycji majątkowej strony powinna opierać się na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony. W tej mierze nie mógł być pominięty czynnik związany z prowadzeniem licznych postępowań sądowych, wzgląd należało też mieć na to, że pomoc otrzymywana od wstępnych stanowi jedyne źródło pokrycia potrzeb skarżącego dotyczących jego utrzymania oraz pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym członków najbliższej rodziny. Skarżący wykazał przy tym, że brak jest dochodów z działalności gospodarczej. W tych okolicznościach Sąd przyjął, że domaganie się uiszczenia należnych opłat sądowych może spowodować niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącego i jego najbliższych możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź będzie prowadzić do ograniczenia prawa do kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej. Na podstawie powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł zatem jak w sentencji.