I SA/Go 668/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 5 października 2011 r. wniosku I.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe byłego małżonka postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że samotnie wychowuje dwoje dzieci (w wieku 19 i 14 lat). Utrzymuje się z zysków z działalności gospodarczej, których wysokość oszacowała na 3.000 zł miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki swojej rodziny skarżąca oszacowała na 2.750 zł (k. 39-40). Wobec uznania, że sama treść oświadczenia nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, wezwano ją do złożenia wyciągów ze wszystkich rachunków i lokat bankowych, zestawienia wysokości kosztów uzyskania przychodów i wartości przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej oraz odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług składanych w związku z tą działalnością (k. 44). W odpowiedzi skarżąca przedstawiła odpis zeznania podatkowego w podatku dochodowy za 2010 rok, z którego wynika, że zadeklarowała dochód wynoszący brutto 59.767,53 zł (k. 49). Z przedstawionego zestawienia rozliczeń księgowych wynika natomiast, że od stycznia do sierpnia 2011 r. narastająco dochód skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 28.680 zł (k. 55, 56), co znajduje odzwierciedlenie w przedłożonych odpisach deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług VAT-7 (k. 52-54). Skarżąca nie złożyła jednak wyciągów z rachunku bankowego, ograniczając się do oświadczenia, że na jej rachunku bankowym nie są dokonywane jakiekolwiek operacje, ponieważ rachunek ten jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym (k. 47). Wniosek skarżącej nie mógł jednak zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdy treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawiera danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 p.p.s.a. przedstawiła zestawienie przychodów i kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Nie przedstawiła jednak żądanych od niej wyciągów z rachunków bankowych, ograniczając się do złożenia oświadczenia, że na jej rachunku bankowym "nie są dokonywane żadne transakcje" wobec zajęcia rachunku przez organ egzekucyjny (k. 47). Takie oświadczenie nie uczyniło zadość wezwaniu i nie jest równoznaczne z wykazaniem faktu zajęcia rachunku bankowego, gdyż nie przedstawiono na tę okoliczność stosownego dowodu, a w konsekwencji nie jest doprowadziło do wykazania braku środków wystarczających na pokrycie wpisu od skargi stanowiącego jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania. Jego kwota jest stosunkowo niewysoka (500 zł) i jednocześnie kilkukrotnie niższa od sumy deklarowanych miesięcznych dochodów skarżącej. Należy również zaznaczyć, że skarżąca w swych oświadczeniach pominęła - istotny dla oceny jej zdolności płatniczych - fakt zobowiązania byłego męża do ponoszenia na jej rzecz alimentów w wysokości 600 zł miesięcznie zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego z [...] października 2008 sygn. akt [...] (odpis wyroku znajduje się w aktach administracyjnych - k. 200). Ostatecznie należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jej wniosek należało zatem oddalić (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).