I SA/Go 7/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zobowiązania wynikającego z decyzji w sprawie zwrotu dofinansowania oddala skargę w całości. Fundacja [...]z siedzibą w [...] (Fundacja, skarżąca) wniosła skargę na decyzję [...] (ZW) z dnia [...] października 2025 r., nr [...]utrzymującą w mocy decyzję [...] z dnia [...]sierpnia 2025 r. w sprawie odmowy umorzenia należności wynikającej z decyzji z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...]w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu nr [...] pn. "Wsparcie aktywności zawodowej osób wyłączonych z rynku pracy z powodu opieki nad dziećmi do lat 3 przez utworzenie nowego żłobka na 20 miejsc w [...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego [...] 2020 w ramach; Osi priorytetowej 6. Regionalny Rynek Pracy Działania 6.4 Powrót na rynek pracy osób sprawujących opiekę nad dziećmi w wieku do lat 3. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Decyzją nr [...]z dnia [...] stycznia 2025 r. ZW orzekł, że Fundacja jest zobowiązana do zwrotu kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w wysokości 325.687,43 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta. Fundacja pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. zawnioskowała o umorzenie zaległości. W uzasadnieniu wskazała, że w jej sprawie zachodzą przesłanki art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. tj. względy społeczne i gospodarcze,w tym możliwości płatnicze zobowiązanego. Prezes Fundacji podała, że ze względu na trudną sytuację ekonomiczną m. in. rozpoczęcie działalności prowadzenia przedszkola i żłobka w nowym miejscu, zderzania się z niżem demograficznym oraz niespodziewaną tragedią rodzinną jest w sytuacji nadzwyczajnego przypadku losowego z powodu, którego nie jest w stanie uregulować zaległości. Dodatkowo Urząd Skarbowy na polecenie Urzędu Marszałkowskiego zablokował konto firmowe. Prezes podała również, iż od ośmiu miesięcy nie pobiera honorarium prezesa, nie posiada żadnego wynagrodzenia. Do pisma załączyła sprawozdanie finansowe za ubiegły rok. Pismem z dnia [...] maja 2025 r. organ wezwałstronę do uzupełnienia braków oraz złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących: 1. wskazania oraz wyjaśnienia podstawy prawnej żądania, ponieważ w treści wniosku z dnia [...] maja 2022 r. powołano się na art. 64 ust.1 lit. b ustawy o finansach publicznych natomiast uzasadnienie oraz wniosek dotyczy art.64 ust.1 lit. a ustawy, 2. wskazania czy wobec Fundacji prowadzone są inne postępowania egzekucyjne, niż te dotyczące tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2025 r. na kwotę 459 589,17 zł wraz z odsetkami. Ponadto wezwał do dostarczenia: 1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie Fundacja otrzymała w minionych 3 latach (rozumianych jako 3 x 365 dnia) oraz wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymała w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat albo 2) oświadczenia o wielkości pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymanej w tym okresie albo 3) oświadczenia o tym, że Beneficjent nie otrzymał takiej pomocy w tym okresie, 4) formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, 5) informacji o orzeczonych wobec Beneficjenta na podstawie art. 207 ust. 1 UFP obowiązkach zwrotu środków w ramach realizowanych przez niego projektów z udziałem środków europejskich w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz udzielonych w tym przedmiocie ulgach w spłacie zobowiązań, 6) informacji o podpisanych umowach o dofinansowanie projektów 7) wykazu wysokości zaległości z podziałem na: zaległości wobec kontrahentów, ZUS, podatkowe, kredyty bankowe pobrane na działalność gospodarczą ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 i wysokości zaplanowanych w nich kosztów pośrednich, celem ustalenia faktycznych możliwości płatniczych Beneficjenta, 8) wykazu należności,9) informacji o zaciągniętych kredytach na działalność gospodarczą (np. harmonogramy ich spłaty), 10) innych dokumentów mających wpływ na sytuację wnioskodawcy np. wypadek, kradzież, choroba. Pismem z dnia [...] maja 2025 r. strona załączyła listę przypadków Pomocy Publicznej za okres od [...] maja 2021 r. do [...] maja 2025 r. Wskazała, iż są wobec niej prowadzone postępowania egzekucyjne na kwoty; 6 179,31 zł, 4 647,08 zł oraz 1 071, 95 zł. Strona posiada zaległości wobec ZUS na kwotę 7 398,81 zł oraz 21 639,96 zł, które rozłożono na dwanaście rat płatnych od dnia [...] kwietnia 2025 r. Strona poinformowała, że posiada pożyczkę, którą spłaca miesięcznie do grudnia 2026 r. w kwocie 999,55 zł oraz przedstawiła miesięczne zobowiązania Fundacji na potrzeby prowadzenia placówki przedszkolnej i żłobka. W dniu [...] czerwca 2025 r. Strona przekazała (-) kopie dwóch umów o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, zawartych z ZUS Oddział [...], (-) potwierdzenie przelewów wykonywanych na potrzeby prowadzenia placówki przedszkolnej i żłobka w okresie od lutego 2025 r. do czerwca 2025 r., (-) faktury vat z E za grudzień 2024 r. oraz styczeń i luty 2025 r., (-) dwie listy płac za miesiąc maj 2025 r., (-) umowę pożyczki z dnia [...] grudnia 2019 r. na kwotę 75 000,00 zł zawartą z Funduszem Regionu [...]. ZW decyzją z dnia [...]lipca 2025 r.,nr [...]odmówił udzielenia ulgi.W uzasadnieniu organ podał, że strona odpowiadając na wezwanie pismem z dnia [...] maja 2025 r. ponownie wskazała podstawę prawną art.64 ust.1 ppktb u.p.f.,natomiast w treści wniosku wniosła o umorzenie w całości należności co wynika z art.64 ust.1 ppkt a. u.f.p.Dalej, powołał art. 67a § 1 O.p. i wyjaśnił, że przesłanki "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny"są tożsame z przesłankami zawartymi w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. Zdaniem organu strona nie uzasadniła zarówno ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Powołała się na względy społeczne i gospodarcze w tym możliwości płatnicze zobowiązanego ze względu na trudną sytuacje ekonomiczną oraz niespodziewana tragedię rodzinną. Ponadto wskazała na zły stan zdrowia i chorobę. Strona nie przedstawiła do sprawy, żadnych dokumentów potwierdzających stan zdrowia. Przedstawione potwierdzenia przelewów z kont bankowych są za okres półroczny i nie ma możliwości stwierdzenia jakie są średnie wydatki w ciągu miesiąca. Pomimo załączenia trzech faktur z E nie przedstawiła potwierdzenia przelewu na żadną z tych kwot. Ponadto Beneficjent w ramach umowy o dofinansowanie projektu z dnia [...] grudnia 2020 r. pn. "[...]" otrzymał kwotę dofinansowania w wysokości 772 426,22 zł. Z końcowego rozliczenia projektu wynikało, iż w projekcie za nieprawidłowości uznano kwotę 459 589,17 zł, dla której jest już prowadzone odrębne postępowanie administracyjne. Beneficjent w tym przypadku pismem z dnia [...] czerwca 2025 r. złożył wniosek o rozłożenie na raty niezwróconej kwoty powołując się na przynoszenie zysków przez Fundację. Występuje sprzeczność pomiędzy informacjami dotyczącymi sytuacji ekonomicznej Fundacji zawartymi w dwóch wnioskach o udzielenie ulgi. Z jednej strony Beneficjent twierdzi, iż jest w trudnej sytuacji finansowej gdyż nie posiada, żadnych środków natomiast dwa miesiące później wnioskując o rozłożenie na raty należności informuje, iż prowadzone w nowym miejscu przedszkole i żłobek wskazuje na przynoszenie zysków Fundacji. W ocenie organu brak jest w przedmiotowej sprawie spełnienia warunku ważnego interesu publicznego. Kwota przypadająca do zwrotu pochodzi ze środków unijnych, których Instytucja Zarządzająca jest jedynie dysponentem i które mogą być przeznaczone wyłącznie na wydatki kwalifikowane zgodnie z warunkami dofinansowania określonymi w umowie.Ponadto środki podlegające odzyskaniu mogą być ponownie wykorzystane w ramach danego działania w okresie programowania, co przemawia przeciwko uznaniu istnienia interesu publicznego w umorzeniu należności wraz z odsetkami. Umorzenie skutkowałoby bowiem brakiem możliwości wykorzystania tych środków zgodnie z celami programu, a także prowadziłoby do obciążenia Budżetu Województwa [...] obowiązkiem ich zwrotu do budżetu Unii Europejskiej. Stanowiłoby to również naruszenie zasady równego traktowania beneficjentów środków unijnych. W zakresie przesłanki ważnego interesu podatnika (zobowiązanego) organ wskazał, iż wymaga istnienia nadzwyczajnych okoliczności w sytuacji życiowej konkretnego podatnika, zdarzeń obiektywnie niezależnych od postawy, zachowania podatnika, na które podatnik nie mógł mieć wpływu nawet przy dołożeniu nadzwyczajnej staranności w danych okolicznościach, zaś interes publiczny oznacza, że za zastosowaniem wnioskowanej ulgi musi przemawiać konieczność respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo oraz zaufanie obywateli do organów władzy.W sprawie strona w przedłożonej do akt dokumentacji wskazała, że za udzieleniem ulgi przemawiać mają nadzwyczajne okoliczności w postaci niekorzystnych warunków gospodarczych i ekonomicznych oraz śmierć męża. Nie wskazała jakie to są niekorzystne warunki gospodarcze i ekonomiczne. Beneficjent sam podjął decyzję o skorzystaniu z dofinansowania, mając jednocześnie świadomość ryzyka zwrotu dofinansowania z odsetkami w przypadku zaistnienia nieprawidłowości (vide; § 13 podpisanej Umowy o dofinansowanie). Nie jest więc to żadna nowa nieprzewidziana okoliczność uzasadniająca zastosowanie wnioskowanej ulgi.Strona posiadając wiedzę, wynikającą z pisma z dnia [...] sierpnia 2024 r., iż do zwrotu jest kwota 325 687,43 zł należności głównej plus odsetki nie dokonała jej zwrotu czy też jej części. Taka postawa nie przemawia za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku o zastosowanie ulgi. Ponadto, przyznanie Stronie ulgi w postaci umorzenia powstałych z jej winy zaległości, a zatem nie będących wynikiem nagłych, nadzwyczajnych zdarzeń losowych, które mogły ewentualnie uzasadniać przyznanie powyższej ulgi, stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania przez Instytucję Zarządzającą Beneficjentów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020, którzy znaleźli się w podobnej sytuacji. W ocenie organu nie każde trudności finansowe uzasadniają zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego. Tak więc dbałość o interes Skarbu Państwa/jednostki samorządu terytorialnego, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa/jednostki samorządu terytorialnego wymaga, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawne, w tym ustawyo finansach publicznych, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości "opodatkowania", od której wyłomem są ulgi w ich umarzaniu. Fundacja złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pełnomocnik strony wskazał, iż za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku przemawiają okoliczności osobiste dotyczące prezes Fundacji I. B. oraz interes publiczny obejmujący kontynuację działań Fundacji w zakresie prowadzenia żłobka i przedszkola. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2025 r. W uzasadnieniu podkreślił, że włączył do akt sprawy i dokonał oceny dowodowej dołączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] sierpnia 2025 r. kopii dokumentów wskazanych jako załączniki od pkt 2-31- not odsetkowych, faktur VAT, potwierdzeń wykonania przelewów oraz zaświadczenia z ZUS z dnia [...] sierpnia 2025 r. Dalej podał, że Instytucja Zarządzająca szeroko wyjaśniła podstawę prawną rozstrzygnięcia z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. oraz, że prawidłowo przeprowadziła postępowanie. W zakresie sytuacji osobistej prezes Fundacji I. B. organ wyjaśnił, że we wniosku o udzielenie ulgi oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] sierpnia 2025 r. strona powoła się na sytuację osobistą prezes Fundacji spowodowaną śmiercią męża, który również działał na rzecz Fundacji, co ma mieć negatywny wpływ na stan zdrowia I. B. Jednocześnie do żadnego z wniosków, mimo wezwania, nie dołączyła dokumentów potwierdzających stan zdrowia I. B. Brak przedstawienia dokumentów potwierdzających stan zdrowia prezes był świadomym działaniem strony i nie może stanowić podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Natomiast na podstawie niepotwierdzonych stosownymi dokumentami stwierdzeń nie można ustalić, w sposób spełniający wymogi ustawy o finansach publicznych oraz kpa, czy i w jaki sposób stan zdrowia I.B. rzeczywiście przemawia za zastosowaniem ulgi. Ponadto należy odróżnić sytuację osobistą prezes Fundacji I. B. od sytuacji samej Fundacji. Zobowiązanie wynikające z decyzji ZW z dnia [...] stycznia 2025 r. w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu nr [...]dotyczy Fundacji, która posiada osobowość prawną, a nie jej prezesa. Stąd dokonując oceny okoliczności uzasadniającej udzielenie ulgi organ słusznie uwzględnił przede wszystkim okoliczności dotyczące samej Fundacji. W zakresie działalności i funkcji społecznej Fundacji organ wskazał, iż w zaskarżonej decyzji nie negował, iż działalność Fundacji spełnia również funkcje społeczne. Natomiast względy interesu publicznego wsprawie przesądzają o tym, iż nie można udzielić ulgi w postaci umorzenia zobowiązania. W interesie publicznym jest aby Fundacja wywiązała się z nałożonego na nią zobowiązania. Kwota przypadająca do zwrotu pochodzi bowiem ze środków unijnych, których Instytucja Zarządzająca jest jedynie dysponentem. Udzielenie ulgi spowodowałoby przejęcie tego zobowiązania przez budżet Województwa [...]. Ponadto organ zauważył, że udzielone dofinansowanie na działalność żłobka zostało wykorzystane niezgodnie z obowiązującą Fundację umową o dofinansowanie projektu nr [...]. Fundacja w przedłożonej do akt dokumentacji wskazała, że za udzieleniem ulgi przemawiać mają nadzwyczajne okoliczności w postaci: niekorzystnych warunków gospodarczych i ekonomicznych oraz śmierć męża. Nie wskazano jednak jakie są te niekorzystne warunki gospodarcze i ekonomiczne. Z żadnych z przedłożonych do Organu pism i dokumentów nie wynika aby Fundacja miała problemy z rekrutacją dzieci do prowadzonych przez siebie placówek. Stąd nie można uznać, że sytuacja gospodarcza i ekonomiczna Fundacji jakkolwiek różni się od tego z czym mierzą się inne podmioty gospodarcze prowadzące podobną działalność. Beneficjent sam podjął decyzję o skorzystaniu z dofinansowania, mając jednocześnie świadomość ryzyka zwrotu dofinansowania z odsetkami w przypadku zaistnienia nieprawidłowości (vide: §13 podpisanej Umowy o dofinansowanie). Nie stanowi to więc nowej, nieprzewidzianej okoliczności uzasadniającej zastosowanie wnioskowanej ulgi. Dalej wskazał, że Fundacja posiada liczne inne zobowiązania, w tym zaległościach w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na kwotę 38 336,67 zł, co do której zastosowano ulgę w postaci rozłożenia zobowiązania na raty, zaległości w urzędzie skarbowym na kwotę 1 271,95 zł, umowę pożyczki z dnia [...] grudnia 2019 r. na kwotę 75 000,00 zł. Fundacja wykreowała sytuację, w której powstał wobec niej szereg zaległości w różnych instytucjach państwowych i prywatnych. Organ stoi na stanowisku, iż ciężar spłaty tych zobowiązań nie może zostać przeniesiony na ogół społeczeństwa. Byłoby to sprzeczne z zasadami słuszności i sprawiedliwości społecznej. Organ stwierdził, iż w ramach analizowanej sprawy nie zaistniała żadna z przesłanek umożliwiających umorzenie wnioskowanej należności wraz z odsetkami. Fundacja nie zgodziła się z decyzją Zarządu Województwa [...] z dnia [...] października 2025 r. i wniosła skargę do tutejszego Sądu, zarzucając jej: I. naruszenie przepisów postępowania, to znaczy art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez: a) niedostateczne uwzględnienie interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego, w tym też nadzwyczajnych sytuacji dotyczących Skarżącej związanego z nagłą śmiercią I. B. (członka zarządu Fundacji [...] oraz męża I. B.), niedostateczne uwzględnienie wysokości dochodów generowanych przez żłobek oraz przedszkole prowadzone w ramach Fundacji [...], a tym samym niedostateczne uwzględnienie zakresu możliwości płatniczych Skarżącej, a także wadliwe utożsamienie interesu publicznego z jednostkowym interesem Organu, zamiast z żywotnymi interesami lokalnej społeczności awkonsekwencji odmowa umorzenia zobowiązania; II. - naruszenie przepisów postępowania, to znaczy art. 138 §1 pkt k.p.a. w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych poprzez niezasadne utrzymanie w mocy Decyzji pierwotnej wydanej z naruszeniem przepisów polegających na: nieuwzględnieniu ważnego interesu publicznego oraz ważnego interesu Skarżącej, w tym też nadzwyczajnych sytuacji dotyczących Skarżącej związanego z nagłą śmiercią I. B. (członka zarządu Fundacji [...] oraz męża I. B.), niedostatecznym uwzględnieniu wysokości dochodów generowanych przez żłobek oraz przedszkole prowadzone w ramach Fundacji [...], a także wadliwym utożsamieniu interesu publicznego z jednostkowym interesem Organu, zamiast z żywotnymi interesami lokalnej społeczności tj. względami społecznymi i gospodarczymi lokalnej społeczności – a w konsekwencji odmowa umorzenia zobowiązania; lII. naruszenie przepisów postępowania, to znaczy art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez: wadliwe utożsamienie interesu publicznego z jednostkowym interesem Organu, zamiast z żywotnymi interesami lokalnej społeczności, a także przeprowadzenie dowolnej oceny interesów indywidualnych i społecznych; IV. naruszenie przepisów postępowania, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy Decyzji pierwotnej wydanej z naruszeniem przepisów polegających na: wadliwym utożsamieniu interesu publicznego z jednostkowym interesem Organu, zamiast z żywotnymi interesami lokalnej społeczności, a także przeprowadzeniu dowolnej oceny interesów indywidualnych i społecznych; V. naruszenie przepisów postępowania, to znaczy 77§ 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i niewyczerpujący, w tym poprzez brak uwzględnienia, że w sprawie, w której wydano decyzję nr [...]z dnia [...] października 2025 r. dopatrzono się konieczności udzielania ulgi, a zatem Organ w innej sprawie widzi potrzebę udzielenia ulgi, co w niniejszym postępowaniu zostało pominięte. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji pierwotnej, zobowiązanie organu do wydania decyzji ze wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia poprzez uwzględnienie wniosku skarżącej o rozłożenia na raty. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - dwóch wydruków ze strony internetowej https://rozklad-pkp.pl/ na fakt liczby połączeń ze [...] do [...].Wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym również kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu [...] marca 2026 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z zm., dalej jako: P.p.s.a.) oddalić wniosek dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). Badając prawidłowość zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, Sąd nie stwierdził, by została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Istota sporu sprowadza się do tego, czy w sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia zobowiązania, tj. ważny interes skarżącej oraz interes publiczny, a w konsekwencji czy organ prawidłowo wyważył te interesy, czy też, jak twierdzi Skarżąca, dokonał ich oceny w sposób dowolny, pomijając istotne okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2025 r., poz. 1483, dalej jako: u.f.p.) niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym w tym należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane zrealizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności (art. 60 pkt. 6), właściwy organ może na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości – w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Użyte w omawianym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z zm., dalej: k.p.a.).Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność, a Sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności wymaga w pierwszym rzędzie ustalenia przez organ tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie (wypracowanym na tle tożsamego przepisu art. 67a § 1 O.p.) przyjmuje się, że przez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć zdarzenia losowe oraz okoliczności o charakterze ekonomicznym i organizacyjnym (dotyczące majątku, dochodów, wydatków i możliwości płatniczych), które w realiach konkretnej sprawy nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez nadmiernej dolegliwości dla zobowiązanego. Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że organ w sprawie nie orzekał w ramach uznania administracyjnego, stwierdził bowiem brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek dopuszczających możliwość zastosowania umorzenia zobowiązania. Sąd oceniając treść zaskarżonej decyzji dostrzegł, że organ definiując "interes publiczny" położył naciskprzede wszystkim na to, że w interesie publicznym jest by Skarżąca wywiązała się z nałożonego na nią zobowiązania, ponieważkwota przypadającado zwrotu pochodzi z środków unijnych, których Instytucja Zarządzająca jest jedynie dysponentem, a udzielenie ulgi spowodowałoby przejęcie tego zobowiązaniaprzez budżet Województwa [...]. Takie rozumienie "interesu publicznego" w ocenie Sądu jest niewystarczające. Niemniej jednak uchybienie to nie ma wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji, bowiem Skarżąca zarówno we wniosku jak i wewniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazała z jakich przyczyn w "interesie publicznym" jest umorzenie należności. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że jeżeli organ nie podejmie działań w zakresie odzyskania należności, należnościte obciążą budżet województwa chyba, że organ wyczerpie wszystkie dostępne środkidochodzenia należności. W ocenie Sądu trafnie organ uznał, że Skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Przedłożony materiał dowodowy nie pozwalał na dokonanie pełnej i miarodajnej oceny jej sytuacji. Do akt sprawy przedłożono wprawdzie potwierdzenia przelewów, faktury VAT, noty odsetkowe oraz zaświadczenie z ZUS, jak również sprawozdanie finansowe za 2024 r., rachunek zysków i strat, bilans, umowę o rozłożeniu na raty zobowiązania wobec ZUS oraz umowę pożyczki z 2019 r., jednak dokumenty te miały charakter niepełny i nie dawały aktualnego oraz całościowego obrazu sytuacji finansowej Fundacji ani jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Przedstawione zestawienia nie pozwalały na ustalenie poziomu bieżących przychodów i wydatków w sposób umożliwiający ocenę zdolności do regulowania zobowiązań. Skarżąca nie wykazała również, jakie konkretnie "niekorzystne warunki gospodarcze i ekonomiczne" miałyby wpływać na jej działalność, ani w jaki sposób przekładają się one na brak możliwości regulowania zobowiązania. Odnosząc się natomiast do powoływanych okoliczności osobistych, Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających stan zdrowia osoby pełniącej funkcję prezesa Fundacji, pomimo wezwania organu w tym zakresie. W konsekwencji twierdzenia dotyczące wpływu tych okoliczności na funkcjonowanie Fundacji pozostały gołosłowne i nie mogły również stanowić podstawy do przyjęcia istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Ponadto zasadnie organ zwrócił uwagę, że należy odróżnić sytuację osobistą prezes Fundacji od sytuacji samej Fundacji. Zobowiązanie o którego umorzenie dotyczy wniosek jest zobowiązaniem Fundacji, a nie jej prezesa. Z tego też względu zasadnicze znaczenie mają okolicznościdotyczące Fundacji.W tych okolicznościach słusznie organ uznał, że Skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący ani skali swoich trudności finansowych, ani ich nadzwyczajnego charakteru, który uzasadniałby zaistnienie przesłanki umożliwiającej zastosowanie ulgi.Zasadnie również organ zwrócił uwagę, żeStrona nie wyjaśniła na czym polegają niekorzystne warunki gospodarcze i ekonomiczne w odniesieniu do prowadzonej przez Stronę działalności. Z przedłożonych dokumentównie wynika by Stronamiała problemy z rekrutacją dzieci do prowadzonych przez siebie placówek, a nawet w sprawie wniosku o przyznanie ulgi dotyczącej innej należności wskazywała, że prowadzona działalność przynosi zyski. Strona nie wykazała jakie ma możliwości płatnicze, nie wykazała jakie madochody generowane przez żłobek oraz przedszkole. Brak jest również innych dowodów, które mogłyby wskazywać na nadzwyczajne okoliczności dotyczące Strony. Co istotne, to na Skarżącej, jako podmiocie występującym z wnioskiem o udzielenie ulgi, spoczywał obowiązek wykazania istnienia przesłanek uzasadniających jej zastosowanie.Wnioskujący o umorzenie należności jest zobowiązany do przedstawienia w toku postępowania w sposób kompletny, wyczerpujący i wiarygodny swojej sytuacji prawnej i materialnej, a organ w oparciu o przedstawione przez nią informacje zobowiązany jest dokonać oceny czy w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego określona w przywołanym przepisie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. Tymczasem pomimo, iż Skarżąca była informowana, że to na niej spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i poparcia ich stosownymi dowodami, obowiązku tego nie zrealizowała. Organ uzasadniając brak interesu publicznego w umorzeniu należność wskazał, że wniosek dotyczy środków pochodzących z funduszy unijnych, które mogą być wykorzystywane wyłącznie zgodnie z warunkami umowy o dofinansowanie. Ich umorzenie prowadziłoby do trwałego uszczuplenia środków publicznych. Uniemożliwiłoby także ich ponowne wykorzystanie w ramach danego działania w okresie programowania. Skutkowałoby ponadto koniecznością pokrycia tej kwoty z budżetu województwa, w związku z obowiązkiem rozliczenia środków z budżetem Unii Europejskiej. Pozostawałoby również w sprzeczności z zasadą równego traktowania beneficjentów, prowadząc do uprzywilejowania jednego podmiotu kosztem innych.Z kolei Strona nie wskazała jakie okoliczności świadczą o tym, że umorzenie należności leży w interesie publicznym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona wskazała, że w interesie publicznymleży wspieranie placówekedukacyjnych oraz zapewnieniaich odpowiedniej ilości. Prowadzoneprzez Fundacjęplacówkisą ważnymuzupełnieniemoferty edukacyjnej, ponieważ odpowiadają na potrzeby rodziców, którzy poszukują alternatywy wobec tradycyjnych metod wychowania i kształcenia. Zapewnienie dostępności edukacjileży w interesie publicznym ponieważ rodzice uzyskują możliwość wyboru placówki zgodnie z oczekiwaniami i wartościamiwychowawczymi, a także następujerozwój lokalnej społeczności, bo dzieciuczą sięw duchusamodzielnościi odpowiedzialności. Prowadzona placówkapełni ważną rolę społeczną i odpowiadana realnepotrzeby mieszkańców związane z ograniczonąilościąmiejsc w przedszkolach i żłobkach. Odnosząc się do powołanej argumentacji należy podzielić pogląd, że w interesiepublicznym leży wsparcie placówek edukacyjnych i jak wynika zakt sprawy Skarżąca takie wsparcie otrzymała – skorzystała m.in. z dofinansowania z projektu "Wsparcie aktywności zawodowej osób wyłączonych z rynku pracy z powodu opieki nad dziećmi do 3 lat poprzez utworzenienowego żłobka na 20 miejsc w [...]". Jednak Strona nie wykazała, dlaczego umorzenie wnioskowanej należności powstałej w wyniku wydatkowania środków z projektu na wydatki niekwalifikowane jest w interesie publicznym lub stanowi ważny interes zobowiązanego. Wsparcie placówekedukacyjnych nie oznacza, że należy umarzać zobowiązania jakie powstają w wyniku działalności tych placówek, a w szczególności działań naruszających podjęte zobowiązania. W okolicznościach sprawy dla oceny interesu publicznego ma znaczenie charakter oraz źródło powstania zobowiązania. Należność objęta wnioskiem wynika z obowiązku zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z warunkami umowy o dofinansowanie, a zatem ma swoje źródło w stwierdzonych nieprawidłowościach po stronie Skarżącej. Okoliczność ta nie ma charakteru nadzwyczajnego ani niezależnego od woli zobowiązanego, lecz stanowi konsekwencję sposobu realizacji projektu. Jednocześnie Skarżąca, przystępując do umowy o dofinansowanie, działała świadomie i akceptowała warunki jej realizacji, w tym ryzyko obowiązku zwrotu środków wraz z odsetkami w przypadku naruszenia tych warunków. Zasadnie organ zwrócił uwagę, że umorzenie całej należności w sytuacji gdy poprzez swoje działania Strona dopuściła się naruszenia przepisów obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych mogłoby wywołać przekonanie, że nawet nieprawidłowa realizacja projektu może nie powodowaćnegatywnych konsekwencji w postaci zwrotu środków dofinansowania z odsetkami. Z punktu widzenia innych podmiotów wobec których wymagana jest ścisła realizacja projektów dofinansowanych z środków unijnych umarzanie całości nieprawidłowo wydatkowanych środków wobec wybranych podmiotów jest niepożądane i niekorzystne z punktu widzeniawartości ogólnospołecznych. Ponadto nie każda trudność finansowauzasadnia istnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego czy interesu publicznego. Nakaz uwzględniania interesu publicznego oznacza dyrektywę postępowanianakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. W interesie publicznym leży wydatkowanieśrodkówz projektu na cele tego projektu, natomiast nakaz zwrotu części pozyskanego dofinansowania wynikał z naruszenia zasaddotyczących wykorzystania środków publicznych. Z kolei Strona nie wykazała, by wystąpiły okoliczności świadczące o zaistnieniu podstaw do przyjęcia, że udzielenie ulgi w okolicznościach sprawynie naruszy zasad które są istotne dla całości społeczeństwa. We wniosku o umorzenie całości należności Strona powołała tylko się nawzględy społeczne i gospodarcze w tym możliwości płatnicze ze względu na trudną sytuację ekonomiczną i rodzinną. Pomimo, że organ w części nieprawidłowo rozumieco należy uznać za interes publiczny, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zasadnie organ wskazał, żeto stronajest zobowiązana wykazać (uzasadnić) dlaczego zaistniał jej "ważny interes"czy też "interes publiczny"(i powołać na to dowody).W sprawie Stronanie przedłożyła(pomimo wezwań organu) dowodów przedstawiających stan zdrowia prezes Strony, nie przedłożyła dokumentów dotyczących sytuacji finansowej, nie wskazała jakie są "niekorzystne warunki gospodarcze i ekonomiczne". Co istotne wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej ulgi nie pozbawia Strony prawa do kolejnego wniosku o przyznanie ulgi w sytuacji zmiany okoliczności. Ponadto Strona podniosła zarzut, że w odniesieniu do innego wniosku organ uznał, że zaistniał interes publiczny ponieważ organ rozłożył na raty należność. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że przy zastosowaniu ulgi dotyczącej rozłożenia na raty istnieją inne przesłanki do jej zastosowania niż przy zastosowaniu ulgi w postaci umorzenia należności. Ulgę dotyczącą rozłożenia na raty należności można udzielić w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Z kolei umorzyć w całości należność można w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanegolub interesem publicznym. Podkreślenia wymaga, że wskazane przesłanki nie są tożsame. Ponadto zauważyć należy, że ulga została udzielona na przedszkole położone w miejscowości [...].Natomiast ulga w postaci umorzenia całości należności dotyczy żłobka położonego w [...]. Mając powyższe na uwadze zarzuty podniesione w skardze należy uznać za niezasadne. W ocenie Sądu dokonane ustalenia doprowadziły organ odwoławczy do trafnego wniosku, iż w sprawie nie wystąpił ważny interes zobowiązanego, ani interes publiczny. Tym samym rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia zobowiązania w wysokości 325 687,43 zł wraz z należnymi odsetkami było prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.