I SA/Go 70/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi R.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu odsetek za zwłokę oddala skargę. I SA/Go 70/12 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2011 r. nr [...], którą odmówił skarżącemu R.M. naliczenia oraz zwrotu odsetek za zwłokę od zwróconych nienależnie wyegzekwowanych kwot. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] sierpnia 1993 r. PPHU "M" R.M., P.D., A.P. s.c. zgłosiło do odprawy czasowej w przywozie w Oddziale Celnym urządzenie do impregnacji drewna. Termin powrotnego wywozu ustalono na dzień 31 sierpnia 1997 r. W związku z tym, że w/w podmiot nie wywiózł towaru za granicę w wyznaczonym terminie, decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r. nr [...] Urząd Celnego uznał odprawę czasową za ostateczną i wymierzył należności celne, opłatę manipulacyjną dodatkową oraz podatek od towarów i usług, wzywając do uiszczenia tych należności w/w Spółkę. Od powyższego rozstrzygnięcia złożono odwołanie, po rozpatrzeniu którego Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z [...] stycznia 2000 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obliczenia podatku od towarów i usług, utrzymując w pozostałej części w mocy rozstrzygnięcie organu l instancji. Wobec braku wpłaty należności celnych, Urząd Celny wystawił w dniu [...] czerwca 2001r. na R.M. tytuł wykonawczy nr [...], przekazując go organowi egzekucyjnemu z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na powyższe, skarżący pismem z dnia [...] września 2006r. wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezzasadne skierowanie tego postępowania wobec jego osoby, gdyż - jak podkreślił - decyzja stanowiąca tytuł egzekucyjny została wydana wobec spółki cywilnej PPH "M". Postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei Dyrektor Izby Celnej ostatecznym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] stwierdził zasadność wystawienia tytułu wykonawczego na R.M.. Wyrokiem z 9 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Go 870/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił w/w postanowienie organu celnego stwierdzając, że skarżący nie był zobowiązany do zapłaty należności celnych z uwagi na fakt, iż nie był stroną postępowania celnego. W związku z powyższym wyrokiem, postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył wobec R.M. postępowanie egzekucyjne i uchylił dokonane czynności egzekucyjne. Pismem z [...] maja 2011r. skarżący wezwał organ do zwrotu wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym należności w ogólnej kwocie 21.840,58 zł wraz z odsetkami za zwłokę od zaległości podatkowych, liczonymi od dnia wyegzekwowania poszczególnych należności. W odpowiedzi, Dyrektor Izby Celnej poinformował, że w dniu [...] lipca 2011 r. dokonał zwrotu kwoty w wysokości 21.840,58 zł wskazując jednocześnie, iż brak jest podstaw prawnych do zwrotu ustawowych odsetek od zaległości podatkowych. W dniu [...] lipca 2011 r. skarżący wniósł o naliczenie i zwrot odsetek za zwłokę od niesłusznie pobranych należności celnych, licząc od daty otrzymania przez organ nienależnej kwoty. Decyzją z dnia [...] września 2011r. Dyrektor Izby Celnej odmówił uwzględnienia zgłoszonego żądania. W uzasadnieniu podkreślił, iż żądanie skarżącego należy rozpatrywać w świetle art. 250 § 3 w zw. z art. 246 § 2 Kodeksu celnego. W tym kontekście stwierdził, iż w/w żądanie nie może zostać uwzględnione, ponieważ wskazane przepisy dotyczą zwrotu należności celnych i ewentualnego przyznania przez organ odsetek od zwracanych należności. Tymczasem kwoty wyegzekwowane od skarżącego nie były należnościami celnymi, gdyż te uległy przedawnieniu. Zatem zostały one zwrócone z tytułu umorzenia postępowania egzekucyjnego jako nienależne świadczenie. Od w/w decyzji skarżący złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i ponowne orzeczenie w sprawie lub też uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzji zarzucił obrazę art. 250 § 3 w zw. z art. 246 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny poprzez odmowę naliczenia i wypłaty odsetek od zwróconych należności celnych, pomimo iż w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna, a niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, do którego powstania dłużnik w żaden sposób się nie przyczynił. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, że uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych powoduje, iż sytuacja wraca do stanu prawnego istniejącego przed wystawieniem tytułu wykonawczego, z uznaniem za nieważne wszelkich czynności dokonanych do czasu ich uchylenia. Wskazał, że uchylenie czynności egzekucyjnych oznacza, iż czynności te pozostawały w mocy do chwili umorzenia postępowania. Samo zaś ich uchylenie wywołuje skutek ex nunc. Zatem pomimo umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia czynności egzekucyjnych nie następuje unicestwienie prawnego skutku wywołanego dokonaną skutecznie czynnością egzekucyjną. Ponadto, na gruncie art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji następuje uchylenie tylko czynności egzekucyjnych, a nie skutków wywołanych przez te czynności. Podkreślił również, że organ w przestawionej w zaskarżonej decyzji argumentacji sam podniósł, iż egzekwowane kwoty były niczym innym jak tylko należnościami celnymi. Wszystkie dokumenty wystawione przez Dyrektora Izby Celnej jako wierzyciela a także wewnętrzna korespondencja mówią wprost o dokonywanej egzekucji należności celnych. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję z dnia [...] września 2011r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podkreślił, iż zwrot wyegzekwowanej od skarżącego kwoty był następstwem umorzenia egzekucyjnego. Ustawodawca zaś w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosował jednolitą sankcję w postaci uchylenia czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 w/w ustawy) bez względu na to, jaki mają one charakter prawny (czynności prawnych czy też czynności faktycznych). W/w sankcja jest ukierunkowana na wyeliminowanie następstw prawnych działania podmiotów podejmujących czynności egzekucyjne, a zatem w konsekwencji następuje przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Podkreślił, iż wobec niewszczęcia w wyznaczonym terminie postępowania egzekucyjnego przeciwko PPH "M" s.c. P.D., R.M., A.P., należności celne orzeczone decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z [...] stycznia 1998r. wygasły na skutek przedawnienia. Oznacza to, że kwoty wyegzekwowane od skarżącego, poczynając od [...] października 2003r., już w momencie ich wpłaty, nie były należnościami celnymi, gdyż te uległy przedawnieniu. Tym samym, prawidłowo zostały uznane przez organ za świadczenie nienależne i jako takie zwrócone. Wskazał również, iż z uwagi na błędne wskazanie osoby zobowiązanej do pokrycia kwoty długu celnego organ egzekucyjny nie uwzględnił w sposób prawidłowy faktu jego przedawnienia, przez co w konsekwencji używał nadal określenia "należności celne" w stosunku do kwot, które ten status utraciły. Po raz kolejny podniósł, że do kwot wyegzekwowanych od skarżącego nie ma zastosowania art. 250 § 3 w zw. z art. 246 Kodeksu celnego, z uwagi na to, iż nie są one należnościami celnymi. Z kolei brak w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawy prawnej do żądania naliczenia i zwrotu odsetek ustawowych od wyegzekwowanych niesłusznie należności. Powyższą decyzję R.M. w ustawowym terminie zaskarżył do tut. Sądu, wnosząc o jej uchylenie, jak i uchylenie decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom administracji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił obrazę przepisów art. 250 § 3 w zw. z art. 246 § 2 Kodeksu celnego poprzez odmowę naliczenia i wypłaty odsetek od zwróconych skarżącemu należności celnych, w sytuacji gdy w dacie pobrania tych należności w trybie egzekucyjnym, ich kwota nie była prawnie należna organom celnym, a niewłaściwe ustalenie i pobranie kwoty tych należności było wynikiem błędu organu celnego, do którego powstania skarżący w żaden sposób się nie przyczynił. Uzasadniając skargę powielił argumentację przedstawioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Sąd zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga może być uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie kwalifikowanych przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a. Ocena sądu dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W zakresie tak oznaczonej kognicji Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna, choć uzasadnienie prawidłowo podjętej decyzji, w oparciu o właściwe przepisy prawne, budzi zastrzeżenia. Na wstępie niniejszych rozważań należy podkreślić, iż decyzja stanowiąca podstawę prawną tytułu wykonawczego, na mocy którego wyegzekwowano należności celne wraz z odsetkami od R.M., miała swoje źródło w zgłoszeniu celnym z dnia [...] sierpnia 1993 r. Stąd też wydana została, zgodnie z art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 212 ze zm.). Jednakże wszczęte w czerwcu 2001 r. postępowanie egzekucyjne dotyczące należności celnych tą decyzją wymierzonych jest nowym, odrębnym postępowaniem i ewentualny wniosek o ich zwrot skarżącemu zasadnie organy obu instancji rozpatrzyły w oparciu o przepisy obowiązującego wówczas Kodeksu celnego, a nie przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L Nr 302 z 19 października 1992 r. ze zm. – WKC). Wynika to z treści art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), który stanowi, że przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Nie budzi wątpliwości, iż w niniejszej sprawie dług celny powstał w 1993 r., a więc na wiele lat przed uzyskaniem przez Polskę tego członkostwa. Sąd uznał jednak za chybione twierdzenia organu odwoławczego, iż wyegzekwowane od dnia [...] października 2001r. od R.M. kwoty nie były należnościami celnymi, gdyż te uległy przedawnieniu. Przedawnienie to, zdaniem organu, wynika z faktu niewszczęcia w wyznaczonym przepisami prawa terminie postępowania egzekucyjnego przeciwko podmiotowi zobowiązanemu, tj. PPHU M S.C. P.D., R.M., A.P.. Tutejszy Sąd w wyroku z 9 listopada 2010r. wydanym w sprawie I SA/Go 870/10 wyraźnie stwierdził, że podstawą obowiązku uprawniającego do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec R.M. nie mogły być decyzje Urzędu Celnego z [...] stycznia 1998r. i Prezesa Głównego Urzędu Ceł z [...] stycznia 2000r., ponieważ dotyczyły one spółki cywilnej a nie R.M., mimo iż był on jednym z jej wspólników. Zatem tytuł wykonawczy wystawiono na niewłaściwy podmiot i od niewłaściwego podmiotu wyegzekwowano na podstawie tego tytułu należności wraz z odsetkami, ale nie oznacza to jeszcze, iż z tego powodu nie są one należnościami celnymi, gdyż te przedawniły się przed wszczęciem egzekucji wobec skarżącego. Kwoty wyegzekwowane od skarżącego są należnościami celnymi wymierzonymi decyzją z [...] stycznia 1998r. i tylko dlatego, że wierzyciel utracił możliwość wyegzekwowania ich od zobowiązanego wskazanego w w/w decyzji wskutek przedawnienia nie oznacza, iż utraciły one charakter należności celnych. Na marginesie należy jedynie podnieść, iż w chwili wydawania decyzji z 1998r. spółka cywilna PPHU M S.C. P.D., R.M., A.P. już nie istniała, gdyż w styczniu 1995r. została wykreślona z rejestru działalności gospodarczej. Dyrektorowi Izby Celnej można zarzucić niekonsekwencję, ponieważ jeżeli kwoty wyegzekwowane od skarżącego nie są należnościami celnymi, to nie powinien ich skarżącemu zwracać, a mimo to zwrócił je w lipcu 2011 r. w pełnej wyegzekwowanej kwocie (21.840,58 zł), odmawiając jedynie zwrotu odsetek od tej kwoty. Nadto, gdyby wyegzekwowane kwoty nie były należnościami celnymi nie można byłoby stosować do nich przepisów Kodeksu celnego, w tym również jego art. 246 § 2 i art. 250 § 3, w oparciu o które organ obu instancji wydał w niniejszej sprawie decyzje. Jednakże, mimo błędnego uzasadnienia, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, gdyż została wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy. Zgodnie z art. 246 § 2 powołanego wyżej Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli kwota tych należności nie była prawnie należna, co w niniejszej sprawie jest bezsporne, gdyż wynika z wyroku tut. Sądu z dnia 9 listopada 2010r. oraz wydanych na jego podstawie postanowień Dyrektora Izby Celnej z [...] marca 2011r. i Naczelnika Urzędu Skarbowego. Z [...] maja 2011r. – kwota 21.840,58 zł nie była prawnie należna od R.M. i dlatego zasadnie została mu zwrócona. Należy podkreślić, iż powyższy przepis nie daje podstaw do zwrotu odsetek od tych nienależnych prawnie kwot "od daty otrzymania nienależnej wpłaty", jak żąda tego skarżący. Kodeks celny o odsetkach wypowiada się jedynie w art. 250. W jego § 3 stanowi, że od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Zdaniem Sądu nie można uznać, iż wyegzekwowanie należności celnych od skarżącego, który nie był zobowiązany do ich uiszczenia jest równoznaczne z występującym w powyższym przepisie określeniem - "niewłaściwe ustalenie kwoty należności". W chwili obecnej nie można uznać, iż organy celne niewłaściwie ustaliły kwotę należności celnych przypadających Skarbowi Państwa od zgłoszenia celnego z [...] sierpnia 1993r., gdyż decyzja je wymierzająca stała się ostateczna i nie została wzruszona wskutek jakiegokolwiek nadzwyczajnego postępowania. Błąd organu wystawiającego tytuł wykonawczy na podstawie decyzji ostatecznej polegał wadliwym skierowaniu tego tytułu, a co za tym idzie także egzekucji, do osoby, która nie była zobowiązanym. Wadliwe wystawienie tytułu wykonawczego, a następnie prowadzenie na jego podstawie egzekucji przeciwko osobie nie będącej zobowiązanym nie można uznać za będące wynikiem błędu organu niewłaściwe ustalenie kwoty należności. W tej sytuacji zasadnie organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji podkreślił, że R.M. może dochodzić od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie art. 168b ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) odszkodowania za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.