I SA/Go 70/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi A.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o uchylenie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych oddala skargę w całości. 1. Pismem z [...] stycznia 2021 r. A.C. (dalej: skarżący, zobowiązany), reprezentowany przez adwokata A.J., wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ nadzoru) z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej organ egzekucyjny) nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o uchylenie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych. 2. Z uzasadnienia postanowienia organu nadzoru wynikał następujący stan sprawy. 2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego przyjął do realizacji wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego tytuły wykonawcze: z dnia [...] października 2019 r. (nr [...]) oraz z [...] października 2019 r. (o numerach: [...]). Na ich podstawie, zawiadomieniami z [...] października 2019r., organ egzekucyjny dokonał zajęć m. in. wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w: w [...] - oraz w [...]. Dnia 22 października 2019 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które organ egzekucyjny postanowieniem z [...] lutego 2020 r. uznał za nieuzasadnione, zaś organ nadzoru, postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Podaniem z [...] maja 2020 r. skarżący wniósł o uchylenie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych względnie o wyrażenie zgody na wypłatę środków. Dnia 8 lipca 2020 r. [...]. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego kwotę 69.321,02 zł, tytułem realizacji zajęcia egzekucyjnego z dnia [...] października 2019 r. Natomiast zawiadomieniem z [...] lipca 2020 r. organ egzekucyjny uchylił zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...]., dokonane na podstawie zawiadomienia z dnia [...] października 2019 r. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego w dniu 29 lipca 2020 r. 2.2. Wymienionym na wstępie postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie z wniosku skarżącego o uchylenie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych w [...]. 2.3. Pismem z [...] września 2020 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie. 2.4. Organ nadzoru uzasadniając utrzymanie w mocy zaskarżonego doń orzeczenia (co uczynił wymienionym na wstępie postanowieniem z [...] grudnia 2020 r.) ustalił, że dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego należności objęte pięcioma tytułami egzekucyjnymi z tytułu: podatku od towarów i usług, importu towarów, podatku akcyzowego oraz należności celnych, w łącznej kwocie 69.321,02 zł zostały w całości wyegzekwowane w dniu 8 lipca 2020 r., w wyniku realizacji przez [...] zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] października 2019 r.. Stwierdził, że wobec wykonania przez dłużnika zajętej wierzytelności obowiązków wynikających z dokonanego zajęcia, ustały skutki związane z nim związane. Nadto, z ustaleń poczynionych przez organ egzekucyjny wynikało, że rachunek, po zrealizowaniu zajęcia został faktycznie zwolniony. W tak ustalonym stanie faktycznym organ nadzoru skonstatował, że skoro dłużnik zajętej wierzytelności ([...]) przekazał całą kwotę wskazaną w zawiadomieniu o zajęciu, to cel zajęcia został zrealizowany. W związku z tym organ egzekucyjny nie miał obowiązku odrębnie informować dłużnika zajętej wierzytelności o braku podstaw do dalszego wstrzymania wszelkich wypłat z zajętego rachunku, bowiem okoliczność ta wynikała z samego zajęcia, w którym wskazana została wysokość należności podlegającej przekazaniu tytułem realizacji zajęcia, co z mocy prawa spowodowało ustanie jego skuteczności. Wniosek zobowiązanego o uchylenie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w [...]. stał się zatem bezprzedmiotowy, a postępowanie w tym zakresie należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. 3. W skardze na postanowienie organu nadzoru, skarżący, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, zarzucił organowi: 1/ brak skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wskutek niedoręczenia zobowiązanemu przesyłki poleconej zawierającej tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zastosowaniu środków egzekucyjnych na podstawie tych. tytułów wykonawczych, co stanowi o wadliwości całego postępowania egzekucyjnego i jego całkowitej bezskuteczności, 2/ brak możliwości wszczęcia i kontynuowania postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...].10.2019 r. i Nr [...] z dnia [...].10.2019 r. podczas gdy podstawą legalnego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym stosowania środków egzekucyjnych i wydawania legalnych rozstrzygnięć mogły być wyłącznie tytuły wykonawcze wystawione, przez pierwotnego Wierzyciela, tj. Dyrektora Izby Celnej, o których mowa m.in. w postanowieniach tego organu z dnia [...].04.2016 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia poprzednich egzekucji wobec ich całkowitej bezskuteczności, tj. na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] z dnia [...].12.2008 r. i Nr [...] z dnia [...].09.2010 r. 3/ obrazę przepisów o postępowaniu poprzez całkowicie dowolne zawieszanie i całkowicie dowolne podejmowanie postępowania, bez podstaw faktycznych i prawnych, 4/ oczywistą przedwczesność "podjęcia z urzędu" postępowania w sytuacji, w której do dnia 23.11.2020 r. nie zostało rozpoznane zażalenie z dnia [...].09,2020 r. na postanowienie z dnia [...].09.2020 r, w sprawie "zawieszenia" postępowania, 5/ "podjęcie z urzędu" postępowania i jednoczesne zawiadamianie, że w dalszym ciągu rzekomo "wskazanie nowego terminu zakończenia przedmiotowego postępowania jest niezbędne z uwagi na skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności w kontekście argumentacji przedstawionej w złożonym zażaleniu", które zostało złożone blisko rok temu, tj. w dniu 17.12.2019 r., podczas gdy faktycznie w sprawie kompletnie nic się nie działo, nie były podejmowane żadne ustalenia, nie poczyniono jakichkolwiek wyjaśnień, 6/ oczywiste błędy w ustaleniach faktycznych polegające na wadliwym przyjęciu, że wynik sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. dotyczącej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...].06.2020 r. Nr [...] i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].02 2020 r. Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty wobec egzekucji ma charakter zagadnienia wstępnego z punktu widzenia postępowania w przedmiecie umorzenia egzekucji, a tym samym "podjęcie z urzędu" zawieszonego postępowania w oparciu o nieprawomocny wyrok zapadły w sprawie I SA/Go 305/20 wobec którego wywiedziona została skarga kasacyjna, 7/ obrazę przepisów o postępowaniu poprzez zawieszenie postępowania w sprawie umorzenia egzekucji w sytuacji, w której w ramach postępowania dotyczących zarzutów wobec egzekucji prowadzonych na podstawie odpisów w/w "tytułów wykonawczych" Organ egzekucyjny, a w ślad za nim Organ nadzoru egzekucyjnego ograniczyły się do przepisania stanowiska nowego (kolejnego) wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego wydanego w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawartego w nieprawomocnych postanowieniach z dnia [...].12.2019 r. Nr [...], które to "stanowisko" zostało "podjęte" bez akt poprzedniej egzekucji poprzez zwykłe przepisanie ze zwykłej kserokopii postanowienia poprzedniego organu egzekucyjnego o umorzeniu poprzedniej egzekucji jako całkowicie bezskutecznej, a tym samym niczego faktycznie w zakresie zarzutów egzekucyjnych nie ustalając, niczego nie wyjaśniając we własnym zakresie w zakresie tych zarzutów, w sytuacji w której w ramach wniosku o umorzenie egzekucji wierzyciel faktycznie zajął stanowisko w zwykłym piśmie z dnia [...].11.2019 r. Nr [...] (a nie w ramach w/w nieprawomocnych postanowień), które jak dotąd nie zostało doręczone skarżącemu. W piśmie z [...] marca 2021 r. skarżący, obok powtórzenia części z zarzutów już sformułowanych w skardze podniósł dodatkowo obrazę przepisów o postępowaniu poprzez dokonanie zajęcia rachunków bankowych na podstawie odpisów w/w "tytułów wykonawczych" w ramach niewszczętego formalnie postępowania egzekucyjnego, a tym samym wadliwość zaskarżanych rozstrzygnięć organów egzekucyjnych obu instancji. 4. Pismem z [...] lutego 2021 r. zawierającym odpowiedź na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje: 5. Ponieważ przedmiotem zaskarżenia było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, sprawa, pomimo sprzeciwu skarżącego, mogła być i została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej: p.p.s.a.); 6. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa. 7. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., mającym to zastosowanie wobec odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a.: "[g]dy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części". Umorzenie postępowania administracyjnego wiąże się z brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w przytoczonym przepisie, oznacza, że przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do jej istoty. 8. W rozpoznawanej sprawie zakres postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem organu nadzoru został wyznaczony przez treść wniosku skarżącego z [...] maja 2020 r. o zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego skarżącego w banku [...]. 9. Z niezakwestionowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych wynikało, że dłużnik zajętej wierzytelności wykonał zajęcie i przekazał organowi egzekucyjnemu 69.321,02 zł, czyli całą kwotę wynikającą z zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z [...] października 2019 r. wraz z odsetkami. Wyegzekwowanie natomiast należności w postępowaniu egzekucyjnym skutkuje jej efektywnym zakończeniem - zaspokojeniem prawa wierzyciela i wygaśnięciem z tego powodu zastosowanego środka egzekucyjnego czyli zajęcia rachunku bankowego. 10. Zakończenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić albo poprzez wydanie stosownego postanowienia przez organ egzekucyjny na podstawie art. 59 u.p.e.a., albo wskutek wyegzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tym drugim przypadku organ egzekucyjny nie wydaje żadnego aktu stwierdzającego w sposób formalny zakończenie postępowania egzekucyjnego. A zatem efektywne wyegzekwowanie należności oznacza, że został osiągnięty zasadniczy cel postępowania egzekucyjnego co skutkuje zakończeniem tego postępowania (wyrok NSA z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 209/09). Taka sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie. Sporne zajęcie egzekucyjne dokonane na podstawie pięciu tytułów wykonawczych ustało przed wydaniem przez organ I instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącego o uchylenie środka egzekucyjnego, a zatem wniosek ten stał się bezprzedmiotowy. Niewątpliwie warunkiem, który umożliwia wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia zajęcia, jest to, aby postępowanie egzekucyjne było prowadzone. W rozstrzyganej sprawie, choć w momencie składnia wniosku przez skarżącego postępowanie egzekucyjne było w toku oraz obowiązywało zajęcie wynikające z zawiadomienia z [...] października 2019 r. to jednak w momencie rozstrzygania przez organ I instancji było ono już zakończone, a zajęcie zostało uchylone z mocy prawa. Odpadł zatem przedmiot postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] maja 2020 r. Wobec tego spełnione były przesłanki wynikające z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. 11. Odnosząc się do zarzutów dotyczących legalności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie skarżącego, Sąd zauważa, że kwestia ta wykracza granice rozpoznawanej sprawy, dotyczącej kwestii wpadkowej, a nadto dostrzega, że na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia, w obrocie prawnym pozostawało ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie DIAS z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego uznające za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (oparte o zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku), zaś WSA w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 21 października 2020 r. I SA/Go 305/20 (póki co nieprawomocnym) oddalił skargę na ww. orzeczenie DIAS. 12. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak wyroku (art. 151 p.p.s.a.).