I SA/Go 711/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 26 września 2012 r. wniosku W.R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata i doradcy podatkowego w sprawie ze skargi W.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok postanowił: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 200 (dwieście) złotych; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do skargi na decyzję wskazaną w rubrum postanowienia, skarżący dołączył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika (adwokata i doradcy podatkowego). W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że utrzymuje się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę, które to dochody w całości przeznacza na bieżące wydatki oraz spłatę kredytu. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jak również z przedstawionego zaświadczenia o wynagrodzeniu, zeznania podatkowego za 2011 rok oraz wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. 32 m. kw. i nie posiada innych wartościowych ruchomości oraz nie ma oszczędności. Mieszka sam. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego ok. 1700 zł netto miesięcznie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim jakiego przyznania domagał się skarżący, przysługuje w razie wykazania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, gdy wnioskodawca wykaże, iż poniesienie pełnych kosztów utrzymania mogłoby narazić jego lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. Trzeba też pamiętać, że żądane przez skarżącego prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 p.p.s.a.) może być przyznane w sytuacjach wyjątkowych i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia (tak. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydanie III, Warszawa 2009 r., str. 696; zob. też cyt. tamże orzecznictwo NSA). Oceniając sytuację majątkową skarżącego należało uznać, iż złożony wniosek był w znacznej części zasadny, a ustalona sytuacja majątkowa skarżącego uzasadniała częściowe zwolnieni od kosztów sądowych. Skarżący bowiem uzyskuje, wprawdzie stosunkowo niewysokie, lecz stałe wynagrodzenie. Analiza wyciągów z rachunków bankowych dowodzi, że saldo rachunku jest dodatnie i uprawnia wniosek, że poniesienie 200 zł tytułem wpisu od skargi, stanowiącego jedyną opłatę sądową podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania, nie będzie stanowiła dla skarżącego zauważalnego uszczerbku majątkowego. Brak było także podstaw do uwzględnienia wniosku o ustanowienie pełnomocnika. Nie zachodzi bowiem obawa, że poniesienie wydatku na wynagrodzenie pełnomocnika narazi skarżącego na uszczerbek utrzymania koniecznego. Uwzględniając powyższe, postanowiono jak w sentencji.