I SA/Go 712/07

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-02-14

Skład orzekający: Krystyna Skowrońska - Pastuszko, Stefan Kowalczyk, Barbara Rennert

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż samochodu osobowego przed pierwszą rejestracją na terytorium kraju, dokonywana przez komisanta w ramach umowy komisu, podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, a jeśli tak, to kto jest podatnikiem tego podatku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze, stwierdził, że art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) ma zastosowanie również do transakcji przeprowadzanych na rynku wewnętrznym, jeśli dotyczą towarów wspólnotowych, a polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od samochodów osobowych nie mogą być stosowane w sposób sprzeczny z tym przepisem, prowadząc do dyskryminacji podatkowej. Po drugie, Sąd uznał, że komisant, będący jedynie pośrednikiem w sprzedaży, nie może być traktowany jako podatnik podatku akcyzowego w rozumieniu art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym; podatnikiem tym jest komitent, który dokonuje sprzedaży własnej rzeczy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie podatku akcyzowego od sprzedaży samochodów osobowych przed pierwszą rejestracją na terytorium kraju, dokonanej przez R.K. w okresie od lipca do grudnia 2004 r. Sprzedaż dotyczyła samochodów sprowadzonych przez R.K. w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz samochodów sprzedawanych przez niego jako komisanta. Organy celne uznały R.K. za podatnika podatku akcyzowego, kwestionując prawidłowość deklaracji podatkowych i wysokość zobowiązania. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym niezastosowanie art. 90 TWE oraz błędne uznanie go za podatnika w części dotyczącej sprzedaży komisowej.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, orzekł o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant Damian Bronowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2004 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...]r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 2400 zł (dwa tysiące czterysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania. R.K. , reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego P.C., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], w której organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] określającej skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2004 r., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej sierpnia i grudnia 2004 r. , określając za te miesiące zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w skorygowanej wysokości (niższej) oraz utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części. Jak wynika z akt sprawy, wydanie decyzji podatkowych w przedmiocie podatku akcyzowego za wyżej wymieniony okres 2004 r. było wynikiem ustaleń kontroli , przeprowadzonej u skarżącego , prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą K. R.K.. Czynności kontrolne dotyczyły sprzedaży przez skarżącego samochodów osobowych przed ich pierwszą rejestracją na terytorium kraju w okresie od [...] maja do [...] grudnia 2004 r. Organ pierwszej instancji, biorąc pod uwagę ustalenia kontroli, określił skarżącemu R.K. w decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące drugiego półrocza 2004 r. w łącznej wysokości 50.348 zł (w tym zaległość podatkową w kwocie 42.718 zł). Natomiast Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania strony, uchylił w części decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, określając nową wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2004 r. (11.330 zł zamiast kwoty 14.540 zł) oraz za grudzień 2004 r. (6.119 zł – minimalna korekta błędu rachunkowego o 1 zł). Dokonując zmiany wysokości zobowiązania podatkowego za sierpień 2004 r. organ odwoławczy odmiennie niż organ I instancji ustalił kwotę wynikającą z transakcji sprzedaży samochodu marki [...] dokonanej według faktury Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. Przyjął bowiem , że jako podstawę opodatkowania należało przyjąć kwotę 1.450 zł wynikającą z wymienionej faktury , ponieważ z wyjaśnień stron transakcji wynikało , że w rzeczywistości najpierw nastąpiła sprzedaż pojazdu , a potem wykonano usługę naprawy i doposażenia tego samego samochodu , którą wykonał skarżący będący też sprzedawcą pojazdu. Dyrektor Izby Celnej przyjął , że nie było podstaw prawnych do opodatkowania akcyzą usługi naprawy , której wartość wynosiła 8.150 zł. W pozostałym zakresie organ odwoławczy przyjął , że rozstrzygnięcie pierwszej instancji jest prawidłowe na tle dokonanych ustaleń . Wynikało z nich , że skarżący R.K. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą K., m.in. sprzedawał samochody osobowe przed ich pierwszą rejestracją w kraju , a były to pojazdy uprzednio sprowadzone przez skarżącego w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego w krajach Unii Europejskiej, jak również samochody sprowadzone w ten sposób przez inne osoby , które skarżącemu przekazały je do sprzedaży w ramach stosownych umów komisu. W składanych deklaracjach podatkowych AKC-3 oraz informacjach AKC-3E skarżący nie ujmował jednak sprzedaży przed pierwszą rejestracją w kraju samochodów osobowych będących przedmiotem zawartych umów komisu, jak również nie uiszczał należnego z tego tytułu podatku akcyzowego. W trakcie postępowania podatkowego organ celny pierwszej instancji stwierdził ponadto , że skarżący w złożonych deklaracjach nie ujął sprzedaży wszystkich sprzedanych przez siebie samochodów osobowych, zakupionych uprzednio przez niego w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego. Jak ustalono, w kontrolowanym okresie dotyczyło to ogółem 6 samochodów (po 2 szt. – w sierpniu oraz w grudniu , a po 1 – w październiku i listopadzie 2004 r.). W zaskarżonej decyzji organ przytoczył art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29 , poz. 257 ze zm. - zwanej dalej ustawą o podatku akcyzowym ) , w myśl którego akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym i na gruncie tej normy przyjął , że ponieważ w sprawie bezsporny jest fakt dokonania przez R.K., zgodnie z zawartymi umowami komisu, sprzedaży samochodów osobowych przed ich pierwszą rejestracją w kraju, to w świetle cyt. art. 80 ust. 1 , sprzedaż ta podlegała opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Natomiast zgodnie z art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym podatnikami podatku akcyzowego od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją w kraju. Organ wskazał też , iż zgodnie z definicją zawartą w art. 11 ust. 1 ustawy podatnikami akcyzy są m.in. osoby fizyczne , które dokonują czynności podlegających opodatkowaniu, a jednocześnie art. 4 ust. 1 pkt 3 stanowi, że opodatkowaniu podlega sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju. W swojej decyzji Dyrektor Izby Celnej , dokonał też analizy formalnej umowy komisu. Stosownie do uregulowań Kodeksu cywilnego ( art. 765) podał , że przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie(komitenta) , lecz w imieniu własnym. Wskazał też , że umowa komisu mająca za przedmiot pojazd samochodowy nie powoduje przeniesienia jego własności na komisanta , ale mimo tego , że przy komisie sprzedaży właścicielem dobra komisowego pozostaje nadal komitent, to z samej istoty umowy komisu wynika, że komisant , chociaż nie jest właścicielem rzeczy stanowiącej przedmiot komisu, jest uprawniony do rozporządzania nią , czyli do jej zbycia. W wypadku zbycia przez komisanta przedmiotu komisu osobie trzeciej będą miały zastosowanie przepisy dotyczące przeniesienia prawa własności rzeczy ruchomych (art. 155 Kc). Organ podkreślał , że aby mogło dojść do sprzedaży pojazdu przez komisanta w jego imieniu i zawarcia stosownej umowy sprzedaży pomiędzy komisantem i nabywcą , komitent musi przekazać komisantowi pojazd, stanowiący przedmiot umowy. W zaskarżonej decyzji zostało następnie zaprezentowane stanowisko , że ponieważ umowa komisu jest umową wzajemnie zobowiązującą i do jej skutecznego wykonania musi nastąpić zbycie pojazdu , to należy uznać , iż w świetle art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 5 ustawy o podatku akcyzowym , w momencie dokonania sprzedaży pojazdu przez komisanta realizowane są niejako jednocześnie dwie transakcje opodatkowane, tj. transakcja sprzedaży pomiędzy komitentem i komisantem oraz transakcja sprzedaży pomiędzy komisantem i nabywcą. Jak podał organ odwoławczy , w rozpatrywanej sprawie wystąpiła sytuacja , gdy komisant , tj. K. R.K., przyjął zlecenie od różnych komitentów na sprzedaż samochodów osobowych , stanowiących ich własność. Komisant sprzedał te samochody nabywcom w imieniu własnym , na rachunek komitentów, a prowizję stanowiła różnica pomiędzy kwotą wynikającą z umowy komisu i ceną uzyskaną ze sprzedaży pojazdów. Ponieważ istotą umowy komisu jest to , że komisant dokonuje sprzedaży dobra komisowego w imieniu własnym i występuje w tej transakcji jako sprzedający , Dyrektor Izby Celnej , biorąc pod uwagę normy zawarte w art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym , stwierdził , że występujący jako komisant R.K., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą K. , prawidłowo został uznany podatnikiem podatku akcyzowego z tytułu sprzedaży w kraju pojazdów otrzymanych w ramach zawartych przez niego umów komisu, jak również podatnikiem tego podatku z tytułu sprzedaży, niewskazanych w deklaracjach AKC-3 i informacjach AKC-3E , samochodów osobowych zakupionych uprzednio w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego. W konkluzji Dyrektor Izby Celnej podał , że mając na uwadze przywołane przepisy , należało stwierdzić , że R.K.(K.) , dokonując sprzedaży komisowej samochodów przed ich pierwszą rejestracją , stał się podatnikiem podatku akcyzowego oraz był zobowiązany złożyć we właściwym urzędzie celnym deklarację dla podatku akcyzowego i zadeklarowaną kwotę zapłacić. Ponadto podatnik ten powinien ujmować w składanych deklaracjach wszystkie transakcje sprzedaży pojazdów uprzednio zakupionych przez siebie w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego. Odnosząc się do sformułowanego w odwołaniu zarzutu naruszenia, przez ich niezastosowanie, przepisów art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej jako TWE) oraz art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP organ stwierdził , że zgodnie z normą prawną zawartą w art. 91 ust. 2 Konstytucji , umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą , jeżeli tej ustawy nie da się pogodzić z umową , natomiast w myśl ust. 3 tego artykułu , jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Na tym tle przyznał , że TWE niewątpliwie jest aktem prawa międzynarodowego , który korzysta z wyrażonych w Konstytucji RP zasad pierwszeństwa i bezpośredniości stosowania. Następnie przywołał treść art. 90 TWE , który określa , że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych , które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty krajowe. Przepis ten określa ponadto , że ponadto żadne państwo członkowskie nie nakłada na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych , które pośrednio chronią inne produkty . Organ wskazał też , że zgodnie z treścią wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05 ( pkt. 27 i 28) , celem art. 90 TWE jest zapewnienie swobodnego przepływu towarów między państwami członkowskim w normalnych warunkach konkurencji poprzez wyeliminowanie wszelkich form ochrony mogącej wynikać z nakładania dyskryminujących podatków wewnętrznych na towary pochodzące z innych państw członkowskich. Przepis ten służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi zza granicy. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że wskazywany przez skarżącego przepis art. 90 TWE odnosi się wyłącznie do transakcji dokonywanych pomiędzy krajami członkowskim UE i nie ma zastosowania do transakcji przeprowadzanych na rynku wewnętrznym danego państwa członkowskiego. Ponieważ dokonywane przez skarżącego transakcje sprzedaży samochodów, zarówno uprzednio nabytych przez niego , jak i dokonywane w ramach umów komisu , przeprowadzane były wyłącznie na rynku wewnętrznym jednego z państw członkowskich UE , tj. na terytorium Rzeczpospolitej Polski , to zdaniem organu , transakcje takie nie podlegają rygorom przepisu art. 90 TWE, a tym samym zarzut strony w tym zakresie należy uznać za bezzasadny. Organ stwierdził też , że wobec powyższego nie zasługuje na jego aprobatę kolejny zarzut odwołania, dotyczący naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 80 ust. 1 , ust. 2 pkt 2 , ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825), zwanego dalej rozporządzeniem z 22 kwietnia 2004 r. Jak wskazał organ , ponieważ według strony, uzasadnieniem dla tego zarzutu jest rzekoma niezgodność wymienionych przepisów z art. 90 TWE, to wobec braku zastosowania w niniejszej sprawie art. 90 TWE nie można mówic o niezgodności polskiego prawa podatkowego , w zakresie transakcji dokonywanych na rynku krajowym , z przepisami unijnymi , które nie regulują tych zagadnień. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, orzeczenie , że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana , jak również o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił , że decyzja Dyrektora Izby Celnej została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez: 1) niezastosowanie art. 90 TWE oraz art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP ; 2) niewłaściwe zastosowanie art. 80 ust. 1, ust. 2 pkt 1 , ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym oraz § 7 rozporządzenia z 22 kwietnia 2004 r. Skarżący w uzasadnieniu podniósł , nie zgadzając się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji , iż art. 90 TWE odnosi się wyłącznie do transakcji dokonywanych pomiędzy krajami członkowskimi UE i nie ma zastosowania do transakcji przeprowadzanych na rynku wewnętrznym danego państwa członkowskiego , że ETS w przywołanym przez organ orzeczeniu w sprawie C-313/05 (Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie) stwierdził , że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie , w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata , nabyte w państwie członkowskim innym niż to , które wprowadziło taki podatek , przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. W swojej argumentacji skarżący powołał się ponadto na orzeczenie ETS z 9 maja 1985 r. w sprawie C-112/84 (Michel Humbolt v Direk des services fiscaux), w którym podkreślono bezwzględne obowiązywanie art. 90 TWE wobec wszystkich państw członkowskich . Jak podnosił skarżący , Trybunał w dokonanej wówczas interpretacji art. 90 TWE stwierdził , że przepis ten zabrania takiego różnicowania stawek podatku nakładanego na samochody , które w praktyce dotyczy głównie samochodów importowanych z innych krajów członkowskich, a tym samym stanowi formę ukrytej dyskryminacji towarów pochodzących z tych krajów. W świetle przytoczonych orzeczeń skarżący twierdził , że art. 90 TWE zakazuje zatem wewnętrznego opodatkowania , gdyby miało ono oznaczać dyskryminację miedzy produktami pochodzącymi z państw członkowskich a podobnymi produktami krajowymi. Powołując się dodatkowo na wyrok ETS z 10 października 1878 r. w sprawie 148/77 (H.Hansen jun. & O.C. Balle GmbH & co. v Hauptzollamt de Flensburg) pełnomocnik wskazał , że omawiany przepis wspólnotowy , który wymaga jednakowego traktowania podobnych produktów krajowych i importowanych , należy interpretować szeroko, tak by objął wszystkie przepisy podatkowe, które pozostają w sprzeczności z zasadą równego traktowania produktów krajowych i produktów importowanych. W ocenie strony skarżącej stanowisko zaprezentowane przez Dyrektora Izby Celnej w sposób oczywisty przeczy ugruntowanej w orzecznictwie ETS szerokiej interpretacji art. 90 TWE, czego potwierdzeniem jest przyjęcie przez organy celne , że art. 80 ustawy o podatku akcyzowym oraz § 7 rozporządzenia z 22 kwietnia 2004 r. , w zakresie , w jakim regulacje te odnoszą się do transakcji krajowych , upoważniały do różnicowania stawek w zależności od roku produkcji samochodu. Jak twierdził pełnomocnik w skardze , wprowadzenie powyższych regulacji w systemie prawa krajowego w sposób oczywisty upośledza samochody wyprodukowane poza granicami Polski, a w praktyce pojazdy pochodzące z krajów Wspólnoty. Według skarżącego , zważywszy na to , że wszystkie samochody zbyte przez skarżącego w ramach umów sprzedaży i umów komisu zostały sprowadzone do kraju z państw Unii Europejskiej i były to samochody używane , starsze niż 2 lata , organy celne wydające decyzje w niniejszej sprawie , powinny zastosować wprost art. 90 TWE. Zasadę pierwszeństwa stosuje się bowiem do każdego przepisu prawa krajowego. Prawo wspólnotowe tym bardziej musi być zastosowane do polskiej akcyzy , że konflikt dotyczy przepisu rangi ustawy z unormowaniem TWE, czyli źródłem prawa pierwotnego. Organy administracji nie mogą więc uzasadniać swojego postępowania (rozstrzygnięcia) przez odwołanie się do przepisów krajowych , jeżeli te są sprzeczne z prawem wspólnotowym. Dodatkowo pełnomocnik podniósł , że niezależnie od zarzutów w zakresie naruszenia art. 90 TWE , zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu także z uwagi na fakt , że organy obu instancji w sposób błędny uznały , że skarżący jest podatnikiem podatku akcyzowego w części dotyczącej transakcji dokonywanych w ramach sprzedaży komisowej. W ocenie skarżącego należy przyjąć , że w przypadku sprzedaży komisowej podatek akcyzowy obciąża komitenta. Zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym , podatnikami akcyzy od samochodów są: podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą rejestracją na terytorium kraju, importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Pod pojęciem sprzedaży , o którym mowa w przytoczonym przepisie, należy rozumieć nie tylko sprzedaż jako czynność prawną uregulowaną w art.535 i następnych Kodeksu cywilnego , lecz również sprzedaż w szerszym zakresie , w tym zbycie towaru przez komitenta za pośrednictwem komisanta nabywcy. Jak wskazał pełnomocnik skarżącego stanowisko takie zaprezentował również NSA w wyroku w sprawie FSK 253/06 , wyrażał je również tut. Sąd w innych sprawach o zbliżonych stanach faktycznych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w pełni stanowisko i argumentację przyjęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: W świetle norm określających ramy kontroli działalności administracji publicznej , a sprawowanej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem , z zastosowaniem środków przewidzianych ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. - zwaną dalej P.p.s.a. )uznać należało , że skarga zasługiwała na uwzględnienie , ponieważ decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia R.K. zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2004 r. wydana została z naruszeniem prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) . Ustalony w sprawie stan faktyczny nie był kwestionowany . Rozstrzygnięcie zostało wydane w związku z ustaleniem w toku kontroli podatkowej , że R.K. w ramach prowadzonej działalności pod firmą K., w poszczególnych miesiącach od lipca do grudnia 2004 r. dokonywał sprzedaży samochodów osobowych przed ich pierwszą rejestracją na terytorium RP. Transakcje dotyczyły samochodów sprowadzonych uprzednio przez podatnika z krajów Unii Europejskiej w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego, jak również były to transakcje zawierane przez R.K. działającego w charakterze komisanta , zbywającego samochody nabyte wewnątrzwspólnotowo przez inne osoby. Organy celne prowadząc postępowanie podatkowe stwierdziły , że podatnik nie zadeklarował do opodatkowania akcyzą sprzedaży niektórych samochodów ( ogółem 6 sztuk w badanym okresie) , sprzedanych w imieniu własnym i na własny rachunek a przede wszystkim , że w tym okresie w składanych deklaracjach AKC-3 nie ujmował sprzedaży samochodów osobowych , które były przedmiotem zawartych przez niego umów komisu , jak również nie uiszczał z tego tytułu należnego podatku akcyzowego. Wobec zarzutów skargi wywiedzionych wyłącznie ze wskazania naruszenia prawa materialnego Sąd uznał , iż w pierwszej kolejności należy rozważyć zasadność powołania się w skardze na naruszenie prawa materialnego polegające na niezastosowaniu przez organy orzekające w sprawie art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Dyrektor Izby Celnej w tym przedmiocie konsekwentnie prezentował stanowisko , iż przepis art. 90 TWE odnosi się wyłącznie do transakcji dokonywanych pomiędzy krajami członkowskim UE i nie ma zastosowania do transakcji przeprowadzanych na rynku wewnętrznym danego państwa członkowskiego. Nie sposób przyjąć powyższą argumentację za poprawną w świetle przepisów samej ustawy o podatku akcyzowym. Przepisy te bowiem obowiązku podatkowego w przypadku samochodów osobowych nie łączą z miejscem dokonywania czynności . W myśl art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym opodatkowaniu akcyzą podlegają samochody osobowe wyróżniające się tym , iż nie mają pierwszej rejestracji na terytorium RP, dokonanej zgodnie z przepisami o ruchu drogowym . Natomiast podatnikami akcyzy od samochodów , zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy są : podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą rejestracja na terenie kraju , jak również importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Z akt postępowania wynika , że spór dotyczy akcyzy na samochody używane, sprowadzone uprzednio w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego , oznaczającego , stosownie do objaśnienia z art. 2 pkt 11 ustawy o podatku akcyzowym, przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju. Są to więc towary wspólnotowe, które biorą udział w swobodnym przepływie towarów , stosownie do treści art. 23 i art. 25 TWE . W świetle powyższego należy też przyjąć , że każda transakcja, która ma za przedmiot towar wspólnotowy , także ta zawarta na terytorium RP i między podmiotami krajowymi, jest transakcją , w której występuje element wspólnotowy, czego skutkiem jest objęcie jej systemem prawa wspólnotowego. To oznacza konieczność dokonania oceny, czy obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym z tytułu tej transakcji nie narusza prawa wspólnotowego. Tym samym również w rozpoznawanej sprawie istotnego znaczenia nabiera ocena , czy określone skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży ( art. 4 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 80 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym) samochodów osobowych przed pierwszą rejestracją na terytorium RP jest zgodne z art. 90 TWE. W dniu 18 stycznia 2007 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) wydał orzeczenie prejudycjalne w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński v. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie ( publ. LEX nr 207145). Przedmiotem tego orzeczenia była wykładnia przede wszystkim art. 25, art. 28 i art. 90 TWE . W tym zakresie ETS orzekł, że podatek akcyzowy taki, jak ustanowiony w Polsce ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego, ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE. Na gruncie rozpoznawanej sprawy najistotniejsze jednak znaczenie ma następujący pogląd ETS wyrażony w sprawie C-313/05 : art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek i wymaga zbadania czy prawo krajowe , w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego , ma takie skutki. Z akt sprawy wynika , że określenie przez organy prowadzące postępowanie podatkowe wysokości zobowiązania skarżącego w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży samochodów osobowych ( nabytych wewnątrzwspólnotowo) dokonanej przed ich pierwszą rejestracją na terytorium RP, nastąpiło na podstawie art. 80 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym oraz § 7 ust. 1- 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 29 , poz. 257) , natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie , iż organ odwoławczy przyjął , że "do transakcji przeprowadzanych na rynku wewnętrznym danego państwa członkowskiego" art. 90 TWE nie ma zastosowania. Oznacza to więc , że przez organy orzekające w niniejszej sprawie całkowicie zostały pominięte unormowania prawa wspólnotowego. W tych okolicznościach Sąd stwierdza , że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 90 TWE . Wymieniony przepis ma walor bezpośredniej skuteczności i przepisy kształtujące opodatkowanie w Polsce podatkiem akcyzowym samochodów osobowych używanych, nabywanych w innych państwach członkowskich, nie mogą być stosowane w sposób z nim sprzeczny. Przepisy krajowe, o których mowa , nie mogą bowiem być stosowane w sposób powodujący podatkową dyskryminację samochodów osobowych pochodzących z innych państw członkowskich i to na żadnym etapie obrotu tymi samochodami (por. wyrok NSA z 18 września 2007 r. , I FSK 1186/06). W tym stanie rzeczy obowiązkiem organu podatkowego będzie ocena, czy kwota podatku akcyzowego, określona skarżącemu na podstawie § 7 ust. 2 rozporządzenia z 22 kwietnia 2004 r. nie narusza zasady niedyskryminacji z art. 90 TWE akapit pierwszy. W tym celu organ powinien porównać kwotę podatku akcyzowego nałożonego na samochody osobowe sprzedane przez skarżącego na terytorium RP przed pierwszą rejestracją (pochodzące z państwa członkowskiego UE, używane, starsze niż dwuletnie), z kwotą tego podatku zawartego w cenie podobnych samochodów, które były zarejestrowane w kraju jako nowe – tj. "podatku rezydualnego". Podstawę do ustalenia "kwoty podatku rezydualnego", zawartego w cenie podobnych pojazdów, stanowić będzie ich wartość rynkowa. Już tylko z powyższych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , stosownie do art. 135 P.p.s.a. , na podstawie którego Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 80 ust. 1 , ust. 2 pkt 1 , ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym oraz § 7 rozporządzenia z 22 kwietnia 2004 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu skarżącego podatnikiem podatku akcyzowego w części dotyczącej transakcji dokonanych przez niego jako komisanta, Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyraża pogląd , iż w świetle art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym nie ma dostatecznie uzasadnionych podstaw , by komisanta jako przyjmującego zlecenie na sprzedaż w ramach umowy komisu samochodów podlegających akcyzie uznawać za podatnika tego podatku. Wskazać należy w pierwszej kolejności , że zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym , akcyzie podlega samochód osobowy niezarejestrowany na terytorium kraju , zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Natomiast w myśl art. 80 ust. 2 pkt 1 tej ustawy podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju. W ramach zaś umowy komisu (art. 765 i nast. kc) przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych w imieniu własnym , na rachunek dającego zlecenie (komitenta). Komisant świadczy usługę komisu , tylko w jej ramach rozporządza rzeczą , nie staje się właścicielem rzeczy przyjętej w komis, ani nawet jej posiadaczem. Wzięcie pod uwagę powyższego skłania skład orzekający w niniejszej sprawie do uznania , że komisant , będąc pośrednikiem świadczącym usługę , nie może być traktowany jako podmiot dokonujący sprzedaży w rozumieniu art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym. Reasumując należy stwierdzić, że sprzedaż w ramach umowy komisu samochodu osobowego przed pierwszą rejestracją w kraju, realizowana jest przez komitenta, a za pośrednictwem komisanta i to komitent podlega obowiązkowi podatkowemu z tytułu akcyzy jako podatnik (art.7 § 1 Ordynacji podatkowej) , bowiem to on dokonuje sprzedaży rzeczy będącej jego własnością , korzystając tylko z pośrednictwa w tej sprzedaży, w postaci usług komisanta. Dodatkowo można zwrócić uwagę , że również w związku z zasadą jednokrotności obciążenia podatkiem akcyzowym , wyrażoną w art. 4 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym, a realizowaną w szczególności przez prawo do odliczenia podatku akcyzowego , ustanowione w art. 79 tej ustawy, zasadne jest uznanie, że podatnikiem nie jest komisant. . Zgodnie z powołanym przepisem podatnik ma prawo do obniżenia kwoty akcyzy o akcyzę zapłaconą przy nabyciu wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych , związaną ze sprzedażą opodatkowaną lub zapłaconą od importu. To prawo jest instrumentem dla zrealizowania zasady jednokrotności obciążenia podatkiem akcyzowym. Uprawnienie do odliczenia przysługuje temu podmiotowi , który zapłacił akcyzę przy nabyciu. Zatem w przypadku przypisania obowiązku podatkowego komisantowi , który prowadzi sprzedaż komisową samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju , a uprzednio sprowadzonych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego (z którą to czynnością również wiąże się obowiązek zapłaty akcyzy) – niemożliwe byłoby skorzystanie z prawa do odliczenia kwoty akcyzy naliczonej z tytułu danej transakcji przez nabywcę wewnątrzwspólnotowego , dokonującego , w drodze umowy komisu, dalszej odsprzedaży nabytego samochodu przed jego rejestracją na terytorium kraju. Biorąc pod uwagę powyższe zważenia , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia orzekł zgodnie z art. 152 , zasądzając zwrot kosztów postępowania w myśl art. 200 tej ustawy. ( - ) Barbara Rennert ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko ( - ) Stefan Kowalczyk

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło