I SA/Go 731/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędziowie: Protokolant: Sędzia NS A Jan Grzęda Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Barbara Rennert Magdalena Bernacka po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi R.F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. I. Uchyla zaskarżoną decyzje, II. Określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, III. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 3815 zł (trzy tysiące osiemset piętnaście) tytułem zwrotu kosztów postępowania przed sądem. IV. Nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. kwotę 1300 zł ( tysiąc trzysta ) tytułem brakującego wpisu od wniesionej skargi. I SA/Go 731/05 UZASADNIENIE Skarżący R.F. - Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe "AJ" wniósł skargę na decyzję Dyrektor Izby Celnej z dnia [...] lutego 2004r. W rozpoznawanej sprawie był następujący stan faktyczny. W dniu 31 lipca 2003 reprezentująca Stronę agencja celna (k. 17), jako przedstawiciel pośredni (k. 7) dokonała uzupełniającego zgłoszenia celnego ( k. 37), zapisanego w rejestrze jako E [...] (k.37), przedkładając fakturę nr [...] (k. 31), świadectwo pochodzenia (k. 28), deklarację wartości celnej (k. 8). specyfikację (k. 18-23), list przewozowy CMR (k. 16), kserokopię pobrania próbek (k. 12-1 3), przetłumaczoną (k. 5) kserokopię kontraktu (k. 6) oraz ekspertyzę nr [...] (k. 32-34), związaną z towarem zgłoszonym w dniu [...].06.2003, a dotyczącym zgłoszenia uzupełniającego (k.37). Po przyjęciu tych dokumentów wszczęto postępowanie weryfikacyjne, o którym powiadomiono Skarżącą (k. 37 verte). Agencja celna pismem z dnia [...].08.2003 (k. 48-49) zakwestionowała wartość dowodową opinii nr [...] wskazując, że miarodajna może być ekspertyza nr [...] (k. 45-47), którą rzeczoznawca powołany przez Stronę uzupełnił o wyjaśnienie zwrotu stockowy (k. 42-43). Jednocześnie przedłożono dokument (k. 50) zestawiający ceny badanych towarów z uwzględnieniem ich gatunku. Decyzją z dnia [...].09.2003 nr E [...] (k. 51-58) organ celny uznał zgłoszenie celne z dnia [...] lipca 2003 za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej i długu celnego, orzekając, iż kwota należności celnych wynosi 83.863, 90 zł (k. 57). Odwołanie od tego orzeczenia wniósł pełnomocnik Skarżącej (k. 63) podnosząc szereg zarzutów natury proceduralnej (k. 65), wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzją nr [...] (k. 72-74) Dyrektor Izby Celnej uchylił zaskarżoną decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania i wskazując okoliczności, które winny być uwzględnione przy wydawaniu rozstrzygnięcia w tej sprawie (k. 72-73). Naczelnik Urzędu Celnego wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania celnego (k. 88), które zaskarżył pełnomocnik Strony (k. 90), a Dyrektor Izby Celnej uznał zażalenie za zasadne (k. 93-94). Orzeczeniem nr [...], z dnia [...].08.2004 (k. 114-120) Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe (k. 120) wskazując, że kwota należności celnych wynosi 22.885,80 zł a podatkowych 60.978,10 zł (k. 120 verte). Zaskarżoną decyzję (k. 122 - 125) rozpoznał Dyrektor Izby Celnej (k. 131-135) utrzymując w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji (k.135). Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję ostateczną wydaną w administracyjnym toku instancji, pełnomocnik Strony zarzucił organom celnym: 1 . pobranie próbek towaru w sposób niezgodny z obowiązującymi Polskimi Normami, 2. naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że opinia biegłego i wyjaśnienia do niej pozwalają na określenie jakości całej partii zgłoszonego towaru, co stanowi rażącą sprzeczność z wnioskami wyrażonymi wprost w tej opinii, 3. naruszenie art. 190 Ordynacji podatkowej przez brak zawiadomienia o terminie i miejscu przeprowadzania dowodu z opinii biegłego i uniemożliwienie zadawania biegłemu pytań, 4. naruszenie art. 187 §1 powołanej wyżej ustawy przez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności przedłożonej opinii rzeczoznawcy powołanego przez Stronę, jak i wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia [...].09.2003, 5. naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej. Odpowiadając na zarzuty skargi Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż: W świetle regulacji zawartych w ustawie Kodeks celny (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r., nr 75, póz. 802, ze zm.), obowiązującej w dacie zdarzenia, organ celny jest umocowany do zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów służących do określania wartości celnej towaru ( art. 23 § 7). Poza sporem jest, iż zgłaszający został poinformowany o przeprowadzeniu postępowania weryfikacyjnego (k. 37 verte), ale nie złożył pisemnego wniosku o przyczynach zastosowania przepisu art. 23 §7 Kodeksu celnego ( art. 23 § 8). Z całej partii importowanego towaru wybrano losowo (k. 12-13)), w obecności przedstawiciela Strony (k. 12), dwie rolki towaru, a ponieważ zgłaszający nie kwestionowali faktu, że rewizja częściowa nie jest reprezentatywna dla pozostałej ilości tkaniny, stąd też nie został naruszony przepis art. 72 §1 zd. drugie Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi, że jeżeli zgłaszający uzna, że w wyniku częściowej rewizji celnej towarów nie są one reprezentatywne dla pozostałej części zgłaszanych towarów, może do czasu zwolnienia towarów zwrócić się z wnioskiem o przeprowadzenie dodatkowej rewizji. Takiego wniosku nie złożył ani Skarżący, ani też agencja celna - przedstawiciel pośredni. W tym też kontekście opinia biegłego odnosi się do jakości importowanych towarów, zatem zarzut, iż organ celny dokonał ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, nie jest trafny. Potwierdzeniem powyższego jest dołączenie do zgłoszenia celnego (k.37) właśnie opinii biegłego (k.32-34) Stronę reprezentowała agencja celna, jako przedstawiciel pośredni (k. 7), a więc podmiot, który zawodowo zajmuje się czynnościami związanymi z towarem, którego ilość lub rodzaj wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej ( art. 253 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 Kodeksu celnego), stąd też - powołując się na przepis art. 355 § 2 kodeksu cywilnego - stwierdzić wypada, iż należytą staranność takiego podmiotu należy oceniać przez pryzmat zawodowego charakteru działalności, wobec powyższego agencja celna winna posiadać profesjonalną wiedzę m.in. w zakresie pobierania próbek. Wobec powyższego wolno przyjąć, iż organ celny ma prawo wymagać od podmiotu gospodarczego stosowania norm prawnych, z którymi podmiot ten miał możliwość zapoznania się przy zachowaniu należytej staranności. W protokole pobrania próbek wskazano (k. 13 verte, część C, pkt 10), że przyjęto metodę alternatywną PN/ISO 2859, bowiem przy zastosowaniu przepisu art. 72 §1 Kodeksu celnego, losowym wyborze 2 rolek spośród całej liczby partii taka metodę należało zastosować w przedmiotowej sprawie, czego nie uwzględniono w treści skargi. Pełnomocnik Strony argumentuje, że obowiązkiem organu celnego było - przy pobieraniu próbek towaru -zastosowanie Polskich Norm, bądź ISO 2859. Z treści protokołu pobrania próbek wynika jednoznacznie, iż jedną z tych norm zastosowano (k. 13), stąd argument związany z naruszeniem przepisów proceduralnych, w tym zakresie, nie powinien się ostać. Zarzut, że część F protokołu pobrania próbek (k. 12) została wypełniona samowolnie przez funkcjonariusza celnego, bez wiedzy i zgody importera oraz przedstawiciela agencji celnej, pojawił się dopiero wtedy, gdy zainteresowani poznali treść opinii biegłego, co nie jest obojętne w sprawie. Pełnomocnik Skarżącej zarzuca naruszenie art. 190 Ordynacji podatkowej podnosząc, iż strony nie zostały powiadomione ani o miejscu, ani o terminie przeprowadzania dowodu z opinii biegłego, przez co uniemożliwiono zadawanie pytań biegłemu. Powtórzyć zatem wypada , że organ celny w postanowieniu o powołaniu biegłego (k. 3) nie wskazywał imiennie biegłego, ale instytucję, która dawała gwarancję sporządzenia rzetelnej ekspertyzy. Podkreślić należy, iż organ celny nie miał żadnego wpływu na to kto i kiedy przeprowadzi ekspertyzę przesłanych próbek. Treść stanowiska rzeczoznawcy doręczono agencji celnej (k.32-34). Pełnomocnik Strony uzasadniając zarzut naruszenia art. 190 Ordynacji podatkowej zdaje się podzielać pogląd organu celnego, iż z przyczyn obiektywnych data i miejsce wykonania badań nie były znane. Mając na uwadze powyższe, a także treść art. 190 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, iż przepis ten nie został naruszony przez organ celny. W zakresie zarzutów naruszenia przepisów związanych z prowadzeniem postępowania celnego podnieść należy, co następuje: treść art. 187 §1 Ordynacji podatkowej konkretyzuje i rozwija zasadę prawdy obiektywnej z art. 122 tej ustawy, jak i określa reguły przeprowadzania dowodu. Jednakże obowiązek organu celnego w zakresie przeprowadzenia dowodów nie jest nieograniczony i bezwzględny, a importer winien współprzyczyniać się do zbierania takich dowodów. Strona przedstawiła swoje argumenty w sprawie, w tym także opinię powołanego przez siebie rzeczoznawcy, co potwierdza, że zarzut nieudostępnienia próbek nie jest zasadny. W postępowaniu dowodowym organ celny, na podstawie tak zebranych dowodów dokonał oceny faktów, na podstawie okoliczności korzystnych, jak i niekorzystnych dla Skarżącej i swoje stanowisko przedstawił w uzasadnieniu decyzji (k. 132). Odnośnie zarzutu naruszenia przepisu art. 121 Ordynacji podatkowej stwierdzić wypada, że realizacja tej zasady przejawia się w tym, iż w razie wątpliwości co do rozumienia konkretnego przepisu , należy stosować wykładnię korzystniejszą dla strony. Poza tym reguła ta w prawie procesowym przejawia się w przestrzeganiu zasad rządzących postępowaniem. Zasady te, w ocenie Dyrektora Izby Celnej , nie zostały naruszone przez to, że nie przyjęto za podstawę orzeczenia stanowiska przedstawionego przez biegłego Skarżącej. Nie można się zgodzić z poglądem naruszenia przepisu § 9 rozporządzenia Ministra Finansów, na które powołuje się Skarżąca.. Z treści art. 256 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks celny wynika, że agencja celna jest umocowana do badania towarów i pobierania ich próbek przed dokonaniem zgłoszenia celnego, a taki zakres przewidywało upoważnienie (k. 6). Także przed nadaniem towarowi przeznaczenia celnego może on zostać zbadany przez podmiot, który towar wprowadził lub przejął za niego odpowiedzialność po wprowadzeniu. Na mocy art. 40 § 3 Kodeksu celnego Minister Finansów w dniu 8.11.1999 wydał rozporządzenie w sprawie sposobu, trybu i warunków badania towarów przedstawionych organowi celnemu (Dz.U. nr 93, póz. 1075) Zakres tego badania obejmuje także pobieranie próbek ( § 3 ust.2 pkt 1 ), przy czym obowiązuje forma pisemna, a same próbki pobiera się w obecności funkcjonariusza celnego ( § 6). Powyższe potwierdza, iż próbki pobierane przez organ celny w sposób przewidziany rozporządzeniem wykonawczym Ministra Finansów z dnia 2.08.2001 (Dz.U. nr 84, poz.914) nie są z urzędu przekazywane importerowi, względnie jego przedstawicielowi, a tylko i wyłącznie po złożeniu wniosku. Ponieważ takiego wniosku agencja nie złożyła, a nie złożył go także Skarżący, stąd zarzut sformułowany w pkt 1 skargi nie może być uznany za trafny. Mając na uwadze powyższe Dyrektor Izby Celnej wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana dalej P.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, ze skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 - 150 ustawy). Zdaniem orzekającego Sądu organy celne naruszyły przepisy proceduralne w szczególności art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej uznając iż zebrany materiał dowodowy w świetle wydanej opinii przez biegłego S.B. w sposób wyczerpujący wyjaśnia powstały stan faktyczny. Organy celne naruszyły również regulację art. 24 Kodeksu celnego, poprzez nie wykazanie iż nie można było ustalić wartości celnej towaru importowanego na podstawie metod wskazanych w art. 25 - 28 Kodeksu celnego. Organom celnym zwrócić należy uwagę na treść art. 197 Ordynacji podatkowej, regulującego dowód z opinii biegłego, otóż Ordynacja podatkowa, odmiennie niż inne procedury, wskazuje iz biegłym może być tylko osoba dysponująca odpowiednimi wiadomościami. Nie ma regulacji wskazującej na dopuszczenie w charakterze biegłego instytutu naukowego lub naukowo - badawczego (co przewiduje np. art. 290 Kodeksu postępowania cywilnego) W rozpoznawanej sprawie, dopuszczono dowód w postaci biegłych rzeczoznawców Stowarzyszenia Włókienników Polskich (k. 3 akt administracyjnych) zamiast zwrócić się do tego stowarzyszenia o imienne wskazanie osób posiadających odpowiednią wiedzę a następnie powołać na biegłego osobę wskazaną z przedstawionej listy. Organy celne naruszyły także regulację art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że przedstawiona opinia pozwala na prawidłowe ustalenie wartości celnej importowanego towaru. Zastrzeżenia do wydanej opinii, posiadał również organ odwoławczy przy rozpoznaniu pierwszego odwołania, na co wskazał w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2003r., uchylającej w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, polecono wówczas uzupełnienie przedstawionej opinii poprzez wyjaśnienie źródeł pochodzenia przywoływanych cen. Podkreślono, że biegły oparł się o badanie marketingowe, w oparciu o ceny u bezpośrednich importerów tkanin z Chin, sprzedawanych na polskim rynku, jednak bez wskazania jakich konkretnych importerów to dotyczy, nie przedstawił również żadnych ofert cenowych, sposobów ustalania stosownych marż. Zlecono aby organ celny zażądał od biegłego opinii uzupełniającej, gdyż wypowiedź rzeczoznawcy musi posiadać formę wiarygodną, kategoryczną, wyczerpującą a nie wzbudzać kolejne wątpliwości i zapytania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ celny zwrócił się do biegłego o uzupełnienie opinii, biegły pismem z dnia [...] stycznia 2004r., dokonał jej uzupełnienia. (k. 81 akt) W udzielonej odpowiedzi powołał się ponownie na badania marketingowe ale nie przedstawił ich kopii. Wskazał również firmy u których badano ceny oferowanych tkanin, ale nie dołączył kopii pytań jak również udzielonych odpowiedzi. Przy informacji o wysokości stosowanych marż biegły podniósł iż "Marże ustalono na podstawie wieloletnich badań poziomu marż w zespole rzeczoznawców SWP oraz na podstawie badania poziomu tych marż u bezpośrednich importerów tkanin z Chin, przeprowadzonych równocześnie z badaniami marketingowymi poziomu cen." Jednak ponownie nie przedstawił żadnych w tym zakresie opracowań. Biegły również wskazał iż w sporządzonej ekspertyzie "podano jakość badanych próbek tkanin, co nie oznacza określenia jakości partii importowanych tkanin." Zauważyć w tym miejscu należy iż postępowanie dotyczyło ustalenia prawidłowej wartości celnej importowanej partii towarów a nie pobranych próbek tkanin. Jeżeli wielkość pobranej próbki była zbyt mała do ustalenia jakości całej partii towaru to biegły powinien przed wydaniem opinii zwrócić na to uwagę. Ponadto nie wyjaśnił czy ta dostarczona ilość była wystarczająca do spełnienia formalnych wymogów koniecznych do ustalenia gatunku tkaniny biorąc pod uwagę zastosowaną przez niego metodę laboratoryjną. Dowód z opinii biegłego podlega jak każdy inny dowód ocenie, w szczególności mając na uwadze iż dotyczy on wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego, to bez dopuszczenia przeciwdowodu nie można podważyć wskazanych przez biegłego wniosków, można jednak dowód ten oceniać pod kątem rzetelności i sposobu przyjętej prze biegłego metodologii sporządzania opinii. Podkreślić także należy iż doszło do naruszenia art. 24 § 1 Kodeksu celnego, albowiem organy nie wykazały czemu dokonały od razu ustalenia wartości celnej importowanego towaru, przy zastosowaniu metody "ostatniej szansy". Organy celne są zobowiązane do rozważenia a nawet podjęcia próby ustalenia wartości celnej towaru przy zastosowaniu wcześniejszych metod. W rozpoznawanej sprawie bez dokonania rozważań nad możliwością zastosowania innej metody, dając biegłemu zlecenie do sporządzenia opinii od razu wskazano iż ma ustalić "cenę jednostkową do określenia wartości celnej" chociaż w tej sprawie należało dokonać ustaleń i rozważyć możliwość zastosowania metod z art. 25 lub 26 Kodeksu celnego. Mając więc na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. należało zaskarżoną decyzję uchylić. W wyroku w punkcie III o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W punkcie IV wyroku nakazano ściągnąć brakującą część wpisu od wniesionej skargi na podstawie art. 224 P.p.s.a. w związku z § 1 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna (art. 216 P.p.s.a.), wpis w tym przypadku powinien wynosić 1.500,00zł, strona uiściła 200,00zł, należało zatem nakazać ściągnięcie brakującej części wpisu w kwocie 1.300,00 zł. Asesor WSA Sędzia NSA Sędzia WSA Barbara Rennert Jan Grzęda Dariusz Skupień