I SA/Go 78/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. 1. Oddala skargę; 2. Przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu adwokat N.J. kwotę 240,00 złotych (dwieście czterdzieści) powiększoną o podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 złotych (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia dwa grosze), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. Wnioskiem z 1 lipca 2010 r. A.C. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego o częściowe umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych, wynikającej ze złożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008. Strona uzasadniła złożony wniosek trudną sytuacja materialną i rodzinną, uniemożliwiającą uiszczenie zaległości. Ponadto oznajmiła, iż z uwagi na nieopłacalność zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą oraz podała, iż z uwagi na brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia oraz brak perspektywy zatrudnienia w przyszłości, zmuszona była do zmiany miejsca zamieszkania na [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego po przeanalizowaniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. wraz z odsetkami za zwłokę. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzuciła: – naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację faktów dotyczących jej sytuacji materialnej i finansowej, – błędna interpretację przepisu art. 67a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwaną dalej O.p., polegającą na nieuwzględnieniu przy rozstrzyganiu sprawy ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Po rozpatrzeniu odwołania oraz całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Państwo A. i P.C. aktem notarialnym Repertorium numer [...] z dnia [...] września 2007 r. nabyli niezabudowaną działkę nr [...] położoną w [...], oddaną w użytkowanie wieczyste za kwotę 11.895,00 zł. Następnie aktem notarialnym Repertorium numer [...] z dnia [...] czerwca 2008r. małżonkowie C. dokonali sprzedaży za kwotę 34.000,00 zł ww. prawa przeznaczonego pod budowę domu jednorodzinnego. W wyniku przeprowadzonej transakcji Państwo C. uzyskali dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Z uwagi na wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] czerwca 2009r., ustanawiający rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami z dniem [...] września 2008r. Pani A.C. złożyła w dniu [...] sierpnia 2009r. korektę zeznania podatkowego za 2008r. PIT-36, w którym zadeklarowała dochód w kwocie 171,13 zł. Ponadto w zeznaniu wykazała połowę podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości w wysokości 1.661,00 zł. Strona nie zapłaciła powyższego podatku. W trakcie postępowania podatkowego organ podatkowy ustalił, iż w dniu [...] lipca 2010r. A.C. dokonała sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego znajdującego się w [...] o powierzchni użytkowej 62,60 m2 wraz ze sprzętem gospodarstwa domowego za łączną kwotę 159.000,00 zł. Następnie oświadczyła, iż pieniądze ze sprzedaży mieszkania w całości przeznaczy na zakup innego mieszkania w [...]. W dniu [...] maja 2010r. pomiędzy Panią A.C., a Przedsiębiorstwem [...] L.E.J. spółka jawna została zawarta umowa, zgodnie z którą ww. Spółka zobowiązuje się wybudować budynek wielorodzinny, w celu sprzedaży Stronie wyodrębnionego lokalu mieszkalnego o powierzchni 67,61 m2. W chwili zawarcia umowy, cena lokalu wraz z udziałem w prawie własności gruntu wynosiła brutto 240.015,00 zł. W dniu [...] maja 2010r. Pani A.C. dokonała wpłaty zaliczki na poczet mieszkania w wysokości 14.015,00 zł, natomiast kolejne wpłaty zgodnie z zawartą umową w kwotach po 56.500,00 zł miały nastąpić w terminach: do [...] czerwca 2010r., do [...] lipca 2010r., do [...] sierpnia 2010r. oraz do [...] października 2010r. Do dnia wydania decyzji przez organ I instancji Strona uregulowała dwie pierwsze raty. Z analizy sytuacji materialnej i rodzinnej Pani A.C. ustalonej przez organ pierwszej instancji wynika, że Strona prowadzi z trójką dzieci w wieku 14, 5, 3 lat gospodarstwo domowe. W oświadczeniu w sprawie aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej podatnika, Strona nie wymienia męża. Natomiast zwraca uwagę na jego dolegliwości zdrowotne związane z leczeniem psychiatrycznym. Rodzina Strony zamieszkuje od dnia [...] lipca 2010 r. w wynajętym mieszkaniu znajdującym się w [...]. Mieszkanie zostało wynajęte na czas nieokreślony z możliwością wypowiedzenia, a jego koszt wraz z opłatą za czynsz wynosi 1.400,00 zł miesięcznie. Dodatkowo Strona ponosi opłaty związane z energią elektryczną oraz rozmowami telefonicznymi w wysokości 250,00 zł. Razem opłaty stałe związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie 1.650,00 zł zł. Decyzją Starosty Powiatu z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] uznano Stronę za osobę bezrobotną i przyznano jej prawo do zasiłku od dnia [...] lipca 2010r. na okres 12 miesięcy, w okresie pierwszych trzech miesięcy w wysokości 742,10 zł brutto miesięcznie, oraz w okresie kolejnych miesięcy zasiłek w wysokości 582,70 zł brutto miesięcznie. Z zaświadczenia wystawionego przez Powiatowy Urząd Pracy z dnia [...] października 2010r. w zakresie wielkości pobranego zasiłku wynika, że Strona otrzymała kwotę 585,79 zł netto za miesiąc sierpień 2010 r. i 645,31 zł netto za miesiąc wrzesień 2010 r. Strona nie jest osobą rozwiedzioną jednak pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z mężem Panem P.C., który od roku 1999 pozostaje pod opieką psychiatryczną. Strona otrzymuje alimenty w kwocie 350 zł na najstarszego syna D.J., które są płacone z funduszu alimentacyjnego. Ponadto rodzina Strony korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku rodzinnego na trójkę dzieci oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie około 300,00 zł. Strona przedstawiła również potwierdzenia przelewów bankowych, informujące o dokonanych wpłatach przez Panią T.J. w dniach: [...] maja 2010r., [...] czerwca 2010r. oraz [...] lipca 2001r. na kwoty odpowiednio: 12.000,00 zł, 340,00 zł i 1.100,00 zł tytułem mieszkania oraz obuwia dla najstarszego syna. Środki ze sprzedaży nieruchomości oprócz dokonywanych wpłat dla dewelopera, wg oświadczenia Strony, przeznaczane są na opłatę najmu oraz bieżące utrzymanie. Jako wartościowe ruchomości będące w posiadaniu Strony wskazano komputer i telewizor o łącznej wartości 1.500,00 zł. W złożonym w dniu 26 lipca 2010r. oświadczeniu w sprawie aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej podatnika Strona wymieniła swoich dłużników: K.J. na kwotę 10.000,00 zł, wobec którego działania windykacyjne zostały zakończone z powodu jego śmierci oraz A.S. na kwotę 750,00 zł. W powyższym oświadczeniu Pani A.C. wskazuje, że nie posiada oszczędności, nieruchomości, udziałów i akcji w spółkach prawa handlowego i cywilnego, jak i również zaciągniętych kredytów. W okresie od [...] czerwca 2009r. do [...] czerwca 2010 r. Strona prowadziła działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży za pośrednictwem portalu internetowego [...]. W dniu [...] maja 2009 r. została zawarta umowa pomiędzy Panią A.C. a Starostą Powiatu dotycząca przyznania jednorazowo środków na podjęcie przez bezrobotną działalności gospodarczej. Kwota dotacji wynosiła 18.000,00 zł. Z zawartej umowy m.in. wynikało, iż prowadzenie działalności gospodarczej winno trwać co najmniej 12 miesięcy licząc od dnia rozpoczęcia działalności, kwota udzielonej dotacji winna być wykorzystana zgodnie z celem, na który została udzielona, nie podejmowania innego zatrudnienia w okresie pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności. Z informacji uzyskanej w dniu [...] lipca 2010r. z Powiatowego Urzędu Pracy wynika, iż rozliczenie Strony z dotacji zostało złożone w terminie oraz wydatkowane zgodnie z umową. Na podstawie składanych przez Panią A.C. deklaracji VAT-7 za czerwiec - grudzień 2009 r. oraz styczeń - czerwiec 2010 r. z prowadzonej działalności gospodarczej, ustalono wartość sprzedaży netto w wysokości 52.299 zł. W złożonym zeznaniu podatkowym PIT- 36 za 2009r. Podatnik wykazał dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 14.544,47 zł oraz dochód z innych źródeł w kwocie 3.088,90 zł. Dodatkowo ustalono, że po zakończeniu wskazanej działalności Strona nie zalegała ze spłatą składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] września 2010r. stwierdził u Pani A.C. lekki stopień niepełnosprawności. Zdaniem organu II instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy i jego obiektywna ocena nie daje podstaw do uznania wniosku uzasadniony. Przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej wzięto pod uwagę sytuację, w jakiej Podatnik znajdował się w chwili podejmowania przez organ podatkowy przedmiotowej decyzji wg. organu odwoławczego obecna sytuacja finansowo - rodzinna Pani A.C. świadczy o występowaniu ważnego interesu podatnika. Jednak nie stanowi ona wystarczającej podstawy do umorzenia przedmiotowej zaległości, bowiem Strona po sprzedaniu obu nieruchomości dysponowała stosownymi środkami na uregulowanie należności podatkowych i nie wywiązała się z obowiązku podatkowego. Uregulowanie zaległości podatkowej nie zagraża egzystencji Pani A.C. i Jej rodziny. Aktualnie Strona w pierwszej kolejności reguluje należności związane z płatnością rat dotyczących kupna nowego mieszkania. Takie podejście Podatnika nie zasługuje na poparcie, ponieważ przedmiotowa zaległość podatkowa stanowi nieznaczną część kwot, które już Strona wpłaciła na poczet kupna przyszłego mieszkania, tym samym jest sprzeczne z ogólnym interesem publicznym. Przerzucenie odpowiedzialności za swoje zaległości podatkowe na płacących regularnie podatki byłoby niezgodne z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa. W tym przypadku okoliczności na jakie powołuje się Strona dotyczące bezrobocia, wielodzietności, niepełnosprawności, które to mają wpływ na trudną obecnie sytuację finansowo - rodzinną Podatnika, nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości podatkowej. W ocenie organu drugiej instancji przychylenie się do wniosku Podatnika - prowadziłoby w tej konkretnej sprawie do zanegowania zasady mającej swoje źródło w przepisie art. 84 Konstytucji RP, wg której "Każdy obowiązany jest do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie". A.C. nie zgadzając się z powyższą decyzją złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Zaskarżonemu aktowi zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Podniosła, że organ podatkowy nie był zainteresowany ustaleniem stanu faktycznego sprawy i pominął jej aktualną sytuację majątkową. Wskazała, że jest pozbawiona środków do życia i korzysta z zasiłków wypłacanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej – co oznacza, że znajduje się w sytuacji, w której Państwo jest zobowiązane do pomocy, w tym także w postaci umorzenia zobowiązań podatkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności zaś stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 67a § 1 pkt 3. Stosownie do tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika, z wyjątkiem niemających jednak zastosowania w tej sprawie sytuacji określonych w art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (§ 2). Uregulowana w tym przepisie instytucja umorzenia zaległości podatkowych oparta jest na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje zwrot "organ podatkowy (...) może". Istotą uznania jest zaś rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie interesu podatnika ubiegającego się o ulgę oraz interesu budżetu państwa, i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, zaś interes publiczny to dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo przy równoczesnej dbałości o interes Skarbu Państwa, rozumianej jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa, a więc i możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W interesie publicznym leży też by podatnicy przestrzegali przepisów podatkowych z poszanowaniem zasady równości i sprawiedliwości opodatkowania. Interes podatnika nie może pozostawać w kolizji z interesem publicznym, umorzenie zaległości podatkowej jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania i może być stosowane w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Uznanie administracyjne oznacza, że ustawodawca pozostawił organowi podatkowemu swobodę w stosowaniu umorzenia zaległości nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Uznaniowość decyzji polega na tym, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie przestrzeganie przez organy podatkowe procedury normowanej przez Ordynację podatkową, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu podatkowym. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego organ podatkowy do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Sąd ten nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Poza polem rozważań sądu pozostaje więc rzecz najistotniejsza z punktu widzenia podatnika, tj. samo rozstrzygnięcie. Jeśli Sąd stwierdzi, że organ podatkowy nie uchybił przepisom postępowania i oparł rozstrzygnięcie na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego, to nie ma podstaw prawnych do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego. Nawet wówczas, gdy w ocenie Sądu rozstrzygnięcie jest niesłuszne bądź krzywdzące dla strony. Sąd nie ma uprawnień aby nakazać organom podatkowym odstąpienie od dochodzenia należnych podatków lub narzucić rozstrzygnięcie uwzględniające wniosek strony o umorzenie tych należności. Nie może również, w miejsce organu podatkowego wydać orzeczenia o uwzględniającego ów wniosek. Przenosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć należy, że organ odwoławczy ocenił sytuację strony skarżącej i jej rodziny, jako szczególną i że za uwzględnieniem wniosku strony przemawia jej ważny interes. Jednak nie stanowi to wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości podatkowej, bowiem strona po sprzedaniu obu nieruchomości dysponowała wystarczającymi środkami pieniężnymi aby uregulować to zobowiązanie. Powyższa ocena czyni również niezasadnym zarzut skargi jakoby organ podatkowy nie wziął pod uwagę możliwości finansowych rodziny. Przeciwnie Dyrektor Izby Skarbowej precyzyjnie przedstawił sytuację majątkową rodziny skarżącego, w szczególności jej dochody. Nie pominięto również okoliczności, że znaczna część tych środków jest wypłacana przez MOPS. Wskazał, że skarżąca w pierwszej kolejności reguluje należności związane z płatnością rat dotyczących kupna nowego mieszkania, pomimo tego, że zaległość podatkowa stanowi nieznaczną część kwot, które skarżąca dotychczas wpłaciła na wspomniany cel. Również nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżąca świadomie zaprzestała działalności gospodarczej na rzecz zasiłku dla bezrobotnych w sytuacji gdy jest osobą zdolną do podjęcia pracy. Wskazać również należy, że jej obecna sytuacja materialna jest w dużej mierze wynikiem celowej zmiany miejsca zamieszkania i związanym z tym zakupem nowego mieszkania za kwotę 240.000 zł. Zmiana ta ma umożliwić stronie polepszenie sytuacji finansowej a tym samym ułatwi spłatę przedmiotowej zaległości podatkowej. Reasumując w ocenie Sądu pomimo, że interes podatnika przemawia za przyznaniem ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej pozostając w granicach uznania administracyjnego, wynikającego z art. 67a § 1 pkt 3 o.p. mógł odmówić przyznania tej ulgi. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy przy dokonywaniu rozstrzygnięcia, nie pominął żadnych okoliczności faktycznych i wskazał w sposób wyraźny konkretne argumenty, które w jego ocenie przemawiały za przyjętym rozstrzygnięciem. Mając na uwadze fakt, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.