I SA/Go 787/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dnia 4 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U.K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Postanowieniem z 23 grudnia 2008 r. 2008 r. sygn. akt I SA/Go 787/08 Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sadu administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił skarżącej U.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z przedstawionych przez skarżącą dokumentów i oświadczeń wynika, iż mieszka ona z mężem i dwojgiem dzieci w wieku 21 i 22 lat. Mąż skarżącej nie pracuje, a dzieci studiują. Rodzina skarżącej utrzymuje się z działalności gospodarczej, która w bieżącym roku do listopada przyniosła łączny dochód w wysokości 62.534 zł, Skarżąca nie posiada nieruchomości i wartościowych ruchomości. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym (czyli takim o jaki wnosiła skarżąca) przysługuje osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (zob. post. NSA z 6.10.2004r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005r. z. 1 poz. 8). Podkreślono, że w razie, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu posiadania bądź stanu rodzinnego lub budzi w tych kwestiach wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub jej stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Dokumenty przedstawione przez skarżącą w tym trybie potwierdzały deklarowaną we wniosku wysokość dochodów z działalności gospodarczej. Okoliczność ta nie przesądzała jednak automatycznie o zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle bowiem wiedzy wynikającej z doświadczenia życiowego dochody skarżącej nie mogą być uznane za niskie i nie pozwalające na poczynienie z nich jakichkolwiek oszczędności. Trzeba też zwrócić uwagę, iż skarżąca nie wykazała, że nie posiada oszczędności. Odmówiła bowiem przedstawienia dokumentu zaświadczającego stan środków na rachunku bankowym i to pomimo, że została wezwana do jego złożenia w trybie art. 255 P.p.s.a. Odmową uzasadniła koniecznością opłacenia stosownego zaświadczenia wystawianego przez bank, co nie może jednak stanowić wystarczającego usprawiedliwienia dla nieprzedstawienia żądanego dokumentu. Nie wskazano bowiem jak wysoka jest to opłata, a doświadczenie życiowe wskazuje, że tego rodzaju prowizje bankowe nie są znaczne. Łącznie uznano zatem, iż skarżąca nie wykazała, iż poniesienie kosztów sądowych przekracza możliwości majątkowe skarżącej. Należy zresztą zwrócić uwagę, iż jedyną opłatą sądową podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi ustalony na 100 zł. Skarżąca wniosła sprzeciw od wskazanego postanowienia, zarzucając mu błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że skarżąca jest w stanie uiścić opłatę sądową od złożonej skargi bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazując na powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że sąd nie uwzględnił faktu, iż w listopadzie 2008 r. odnotowała ona stratę w prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 1.115,52, natomiast w październiku dochód był bardzo niski i wynosił zaledwie 279,06. Sad przyjął również, że kwota 62.534,00 zł stanowi czysty dochód i nie wziął pod uwagę, że skarżąca ponosiła stale wydatki miesięczne związane z utrzymaniem domu i rodziny. Sąd nie żądał od skarżącej żadnych oświadczeń w tym zakresie. Wydatki związane z utrzymaniem domu i rodziny kształtują się na poziomie około 4.300 - 4.400 zł miesięcznie. W załączeniu do sprzeciwu skarżąca wskazała miesięczne kwoty wydatków. Nadto skarżąca przedstawiła wyciąg z rachunków bankowych, z których wynika, że nie posiada środków finansowych, co więcej na kontach widnieje debet ponad 50.000,00 zł w związku z zajęciem rachunków bankowych przez Drugi Urząd Skarbowy. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 P.p.s.a w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów, ze szczególnym uwzględnieniem dokumentów i oświadczenia złożonego wraz ze sprzeciwem prowadzi bowiem do wniosku, że skarżąca nie posiada środków finansowych, z których mogłaby uiścić należny wpis od skargi. Uzyskiwane przez skarżącą dochody nie pokrywają praktycznie wskazanych w sprzeciwie wydatków miesięcznych skarżącej. Dodatkowo skarżąca wykazała, że nie posiada żadnych oszczędności, a na jej rachunkach bankowych widnieje debet w kwocie ponad 50.000,00 zł. Powyższe okoliczności uzasadniają zatem przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sad orzekł jak w sentencji postanowienia.