I SA/Go 787/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. sprawy ze skargi U.K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. I SA/Go 787/08 UZASADNIENIE Skarżąca U.K. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] obciążające ją opłatą w wysokości 256,20 zł stanowiącą koszty sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy z dnia [...] października 2007 r. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: W dniu [...] czerwca 2006 r. działający z upoważnienia skarżącej A.K. zgłosił do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1993. Po zwolnieniu towaru w ramach prowadzonego postępowania, konieczne stało się w ocenie organu celnego powołanie biegłego w celu sporządzenia opinii w zakresie wartości pojazdu. Następnie postanowieniem z [...] maja 2008 r. organ I instancji działając na podstawie art. 267 § 1 pkt 5c, art. 269, art. 270 a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) postanowił obciążyć skarżącą opłatą w wysokości 256,20 zł. z tytułu kosztów sporządzenia opinii przez biegłego rzeczoznawcę. W uzasadnieniu organ celny wskazał, że w sprawie konieczne było powołanie biegłego w celu sporządzenia opinii w zakresie wartości pojazdu. Stosownie bowiem do art. 265 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wynagrodzenie przysługujące biegłym i tłumaczom zalicza się do kosztów postępowania. Przepis art. 267 § 1 pkt 5 c stanowi zaś, że stronę obciążają koszty powstałe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. Podkreślono, że dane zawarte w zgłoszeniu celnym okazały się nieprawdziwe, gdyż dokument zakupu pojazdu okazał się niewiarygodny, wystawionym przez nieistniejącą firmę, tym samym konieczne stało się ustalenie wartości pojazdu na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy. Stosownie natomiast do art. 269 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy ustala, w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona, oraz termin i sposób ich uiszczenia. Skarżąca wniosła zażalenie na wskazane postanowienie, zarzucając brak podstawy prawnej do obciążenia jej kosztami sporządzenia opinii. Wskazując na powyższy zarzut wniosła o uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca podkreśliła, że postanowienie rażąco narusza prawo, ponieważ organ nie wydał postanowienia o powołaniu biegłego, jak również nie doręczył go skarżącej. Organ II instancji zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r., wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 267 § 1 pkt 5 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że skarżąca została obciążona kosztami sporządzenia opinii w sposób zgodny z prawem. Koszty te wynikły bowiem z winy skarżącej, ponieważ dane zawarte w zgłoszeniu celnym okazały się niewiarygodne (skarżąca przedłożyła dokument transakcyjny wystawiony przez podmiot, który w wyniku weryfikacji dokonanej przez szwajcarskie władze celne okazał się podmiotem nieistniejącym ). Tym samym powstała konieczność powołania biegłego, który sporządził opinię. Koszty tej opinii winna zatem ponieść skarżąca na podstawie art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Skarżąca wniosła, na wskazane postanowienie organu II instancji, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podniosła zarzut wydania postanowienia bez podstawy prawnej. Wskazując na powyższy zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w sprawie została już sporządzona jedna opinia, na wniosek organu i koszt skarżącej. Dopuszczenie nowej opinii było całkowicie bezzasadne. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, na argumentacje powołaną w zaskarżonym postanowieniu, podnosząc jednocześnie, że w momencie odprawy celnej sporządzono jedynie Protokół Oględzin Pojazdu Samochodowego, co jest czynnością bezpłatną. Z akt administracyjnych nie wynika, ażeby w tej konkretnej sprawie skarżąca przedkładała jakąś opinię biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie niniejszych rozważań należy wskazać, iż myśl przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. nr 68, póz. 622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego. Zgodnie z przepisem, zawartego właśnie w dziale IV art. 264 Ordynacji podatkowej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami celnymi ponosi Skarb Państwa. Przez te koszty należy rozumieć koszty związane z wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania celnego w danej sprawie, a są one związane z wykonywaniem przez organy celne ich ustawowych uprawnień. Przepis ten ustanawia zatem zasadę, zgodnie z którą koszty postępowania celnego ponosi Skarb Państwa. Jednakże dalsze przepisy (art. 267 -268 Ordynacji podatkowej) ustanawiają odstępstwa od tej zasady, pozwalając na obciążenie tymi kosztami stron i uczestników postępowania. Odstępstwa te są podyktowane potrzebą zdyscyplinowania stron postępowania i zabezpieczenia interesów fiskalnych Skarbu Państwa. O takim odstępstwie od ustanowionej w cyt. wyżej art. 264 zasady ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa mówi art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej, określając zamknięty katalog kosztów postępowania, które obciążają wyłącznie stronę postępowania celnego. Zgodnie z jego punktem 5 stronę obciążają koszty powstałe z jej winy. W dalszej części przepis ten zawiera przykładowe wyliczenie kosztów powstałych z winy strony: koszty, o których mowa w art. 268, wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. Kosztów, którymi obciążono skarżącą w niniejszej sprawie nie można przyporządkować do żadnego z tych trzech ustawowych przykładów, dlatego też organy obu instancji, wskazując podstawą prawną wydanych przez siebie postanowień, powołały się m. in. jedynie art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej ( organ II instancji ) bez podania, którejkolwiek z liter w tym punkcie wskazanych, przyjmując iż skarżącą obciążają koszty opinii biegłego, ponieważ powstały one z jej winy. Z takim stanowiskiem organów celnych, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nie sposób się zgodzić. Należy podkreślić (co także wskazano w skardze), iż rachunek dotyczący sprowadzonego przez skarżącą samochodu został dołączony do zgłoszenia celnego dokonanego w procedurze dopuszczenia do obrotu. Procedura ta została zakończona. Następnie organ celny, powziąwszy wątpliwości co do wartości celnej towaru przyjętej na podstawie tegoż rachunku, wykonując swoje ustawowe uprawnienia, wszczął postępowanie w sprawie ustalenia tej wartości. W ramach prowadzonego postępowania organ celny uznał za konieczne ustalenie wartości celnej sprowadzonego samochodu "z wykorzystaniem wiadomości specjalistycznych i sporządzenie opinii biegłego", powołując w oparciu o przepis art. 197 Ordynacji podatkowej biegłego. Prowadzenie postępowania dowodowego jest obowiązkiem organu celnego i skoro uznał on, iż jako dowód w sprawie niezbędna jest opinia biegłego, koszty tej opinii - zgodnie z art. 264 Ordynacji podatkowej -ponosi Skarb Państwa. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż dołączenie do zgłoszenia celnego rachunku zakwestionowanego następnie przez organ celny powoduje uznanie, iż to skarżąca jest winna powstaniu kosztów opinii biegłego. W świetle powyższych rozważań za chybione i niedopuszczalne należy uznać przyjęcie przez organ odwoławczy, iż skoro winę za dołączenie do zgłoszenia celnego nieprawidłowego dokumentu ponosi skarżąca, to obciążenie jej kosztami postępowania celnego jest całkowicie zgodne z art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zważywszy powyższe, Sąd uznając, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu l instancji. Na podstawie art. 152 wskazanej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ A. Juszczyk-Wiśniewska /-/ J. Niedzielski /-/ A. Rzepecka