I SA/Go 788/08

Dnia 2 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru postanawia zwolnić skarżącą od wpisu od skargi. W związku z wezwaniem do uiszczenia ustalonego na 100zł wpisu od skargi na wskazaną na wstępie decyzję, U.K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku skarżący oświadczył, że mieszka wspólnie z mężem i dwójką studiujących dzieci w wieku 22 i 23 lat. Prowadzona przez skarżącą działalność gospodarczą przez znaczną część roku przynosiła straty, a uzyskany dochód przeznaczony jest na bieżące utrzymanie oraz na pokrycie strat. Wskazała, że jej mąż pozostaje bez pracy, a miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą 4.348,57 zł (k-40). Stanowią je należności za ogrzewanie, wodę, gaz, telefony, telewizję, żywność, podatek od nieruchomości, koszty leczenia. Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem wydanym dnia 10 lutego 2009r. odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca w ustawowym terminie siedmiu dni od doręczenia powyższego postanowienia referendarza sądowego, zgodnie z art.259 §1 p. p. s. a. skutecznie wniosła sprzeciw od tego postanowienia. Nie godząc się z odmownym rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa podniosła, że nie została prawidłowo ustalona jej sytuacja finansowa. Jednocześnie wskazała, że Sąd nie uwzględnił stałych wydatków ponoszonych przez nią a które wynoszą ok. 2500 miesięcznie związane z utrzymaniem domu i rodziny (k-52). Wskazała jednocześnie, że nie posiada na kontach bankowych środków finansowych, a na kontach widnieje debet ponad 50.000 zł. w związku z zajęciem rachunków bankowych przez Urząd Skarbowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art.260 p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art.246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką jest skarżąca). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art.84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych dokumentów, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawczyni Sąd doszedł do przekonania, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu w kwocie 100zł. Tym samym, zważywszy na całokształt okoliczności sprawy, oraz z uwagi na niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącej i jej najbliższych możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź ograniczenia prawa do kontroli wydanej w jej sprawie decyzji administracyjnej Sąd na podstawie art.246 §1 pkt 2 w związku z §3 p. p. s. a. orzekł jak w sentencji.