I SA/Go 82/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A.K. złożył skargę na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.000 zł wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów pozwalających na zapłatę opłat sądowych. W związku z zaległością podatkową wszelkie wpływy na rachunek bankowy są zajmowane na poczet zobowiązań podatkowych. Ponadto jest zobowiązany do zapłaty alimentów w wysokości 3.000 zł miesięcznie. Zgodnie z zawartym w formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący mieszka sam, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności ani żadnych przedmiotów wartościowych. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi dochód w wysokości 3.000 zł miesięcznie. Stałym wydatkiem są alimenty w wysokości 3.000 zł Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano jego pełnomocnika do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący nie jest żonaty, jego wydatki związane z utrzymaniem wynoszą ok. 700 zł miesięcznie, przy czym skarżący nie jest w stanie wskazać jakie kwoty przeznacza na konkretne cele. Z nadesłanego wyciągu z konta bankowego wynika, że skarżący w dniu [...] lutego 2018 r. otrzymał przelew od "PROW-ARIMR" w wysokości 5.096,21 tytułem "[...] decyzja bez faktycznego doręczenia Nal. [...]" co oznacza, że otrzymał on środki pochodzące z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. W okresie od 5 stycznia 2018 r. do 15 marca 2018 r. był to jedyny wpływ na konto o charakterze stałym. Z konta dokonano przelewów na rachunek urzędu skarbowego na łączną kwotę 23.562,49 zł. Według deklaracji PIT-36 A.K. osiągnął w 2016 r. dochód w wysokości 10.383,68 zł. Zgodnie z nadesłanymi deklaracjami VAT-7 w grudniu 2017 r. skarżący dokonał dostawy towarów lub świadczył usługi na kwotę 407.573 zł oraz nabył towary i usługi w kwocie 183.840. W styczniu 2018 r. były to kwoty odpowiednio 80.027 zł i 160.593 zł, a w lutym 2018 r. 200.971 zł i 114.732 zł. Z kolei z zestawienia przychodów i wydatków za dwa pierwsze miesiące 2018 r. wynika, że skarżący sprzedał towary i usługi na kwotę 280.998,55 zł, dokonał zakupu towarów handlowych i materiałów za 271.863,12 zł oraz poniósł koszty działalności gospodarczej w wysokości 9.495,32 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej, należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Okoliczność bilansowania się przychodów i wydatków nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, że o zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że brak lub niewielki dochód z prowadzonej działalności gospodarczej powstający wskutek wysokich kosztów uzyskania przychodu, skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych. Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1843/14, CBOSA). W ocenie orzekającego, przedstawiona przez skarżącego dokumentacja wskazująca wysokość przychodów jakie osiągnął w ostatnich trzech miesiącach, pozwala na ocenę, że wygospodarowanie środków pieniężnych niezbędnych na opłacenie kosztów niniejszego postępowania nie dokona się z uszczerbkiem, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Od grudnia 2017 r. skarżący sprzedał towary i świadczył usługi na łączną kwotę 688.571 zł. Decyzję, która jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego odebrał 20 grudnia 2017 r. Nie sposób zatem przyjąć, że skarżący, który osiągnął przychód we wspomnianej wysokości nie był w stanie wygospodarować kwoty 2.000 zł na opłacenie kosztów postepowania. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że to po stronie osoby ubiegającej się o zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania leży obowiązek udowodnienia, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd czy referendarz sądowy rozpoznający wniosek w tym przedmiocie, nie może w sposób nieograniczony próbować ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. W niniejszej sprawie to skarżący powinien starać się wykazać, że jego sytuacja majątkowa jest rzeczywiście trudna, uniemożliwiająca poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek ten powinien być dla skarżącego zrozumiały tym bardziej, że korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem działania strony i jej pełnomocnika ograniczają się jedynie do minimum czynności, dzięki którym można uznać, że starają się wypełnić obowiązek nałożony przez art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z oświadczenia zawartego w formularzu PPF wynika, że skarżący poza alimentami nie ma żadnych stałych wydatków takich jak kredyty, pożyczki, czynsze, koszty mieszkania, opłaty za media, koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia. Pełnomocnik skarżącego wezwany do złożenia oświadczenia o wysokości stałych wydatków związanych z utrzymaniem skarżącego – z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele, poinformował jedynie ogólnie, że jest to kwota 700 zł. Skarżący nie poinformował ponadto, że otrzymuje dopłaty w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Równocześnie, zadeklarowane dochody z działalności gospodarczej skarżącego (3000 zł) nie pokrywają wszystkich jego wydatków (3700 zł). W tych okolicznościach nie można przyjąć, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń nie sposób bowiem ocenić ani rzeczywistych kosztów utrzymania skarżącego ani jego dochodu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.