I SA/Go 823/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi TF S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tytułu nienależnie pobranych odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. oddala skargę. TF S.A. – dalej zwana także skarżącym – złożyło skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie utrzymywało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2011r., którym odmówiono wszczęcia postępowania dotyczącego usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu nienależnie pobranych odsetek za zwłokę. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia [...] lutego 2011r. TF S.A wystąpiło do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o usunięcie naruszenia prawa poprzez stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu nienależnie pobranych odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że "Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] lipca 1997r. pobrał na podstawie tytułu wykonawczego [...] odsetki za zwłokę od zobowiązań podatkowych w kwocie 34.924,70 zł z kwot przetrzymywanych na zabezpieczenie od dnia odpowiednio [...] lipca 1996 i [...] czerwca 1996 r. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego SK 63/06 z dnia 17 października 2007 r. niedopuszczalne było pobieranie odsetek za zwłokę, jeśli zarachowano z zabezpieczenia środki pieniężne podatnika na zaległość podatkową, za okres od dnia faktycznego wpływu środków na konto depozytowe organu podatkowego. Wobec powyższego stronie na podstawie w/w wyroku TK należny jest zwrot kwoty 34.924,70 zł wraz z oprocentowaniem od dnia odpowiednio [...] lipca do dokonania zwrotu." Dalej skarżący wskazał, że "roszczenie nie uległo przedawnieniu, ponieważ jego podstawę stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 63/06 z dnia 17.10.2007 r.". Na wezwanie organu podatnik pismem z dnia [...] marca 201 r. wskazał, że "nadpłatę stanowią bezzasadnie naliczone i pobrane odsetki za zwłokę od zaległości, które pokryte zostały kwot przetrzymywanych na zajęciu zabezpieczającym od daty wcześniejszej niż data powstania tych zaległości. Pobranie na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych odsetek za zwłokę w świetle w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest bezprawne i kwoty tych odsetek winny być zwrócone podatnikowi wraz z odsetkami za zwłokę od dnia zajęcia zabezpieczającego tych odsetek do dnia dokonania ich zwrotu. Okoliczność, że zabezpieczenie dokonane było co do innego podatku nie ma dla sprawy żadnego znaczenia.". Postanowieniem z dnia [...] marca 2011r. organ włączył dowód w postępowaniu w sprawie wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu pobranych odsetek za zwłokę za 1996 r. w postaci: wniosku T S.A. z [...].09.2010r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1996-1997; postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...].10.2010 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1996-1997 wraz z potwierdzeniem odbioru; zażalenie T S.A. z dnia [...].11.2010r. na w/w postanowienie; postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].02.2011 r. utrzymujące mocy postanowienie organu I instancji. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie m.in. art. 165 a § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania podatkowego we wnioskowanym przez stronę skarżącą zakresie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wniosek strony z dnia [...] lutego 2011r. jest tożsamy z wnioskiem strony złożonym 24 września 2010r. W uprzednio rozpoznanej sprawie dotyczącej ewentualnych nadpłat za lata 1996-1997 w podatku dochodowym od osób fizycznych - Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w przedmiotowym zakresie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy ostateczny postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2011r. W wyniku złożonego przez TF S.A. zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] o odmowie wszczęcia - na wniosek strony skarżącej z dnia [...] lutego 2011r. - postępowania podatkowego dotyczącego stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tytułu nienależnie pobranych odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych (PlT-8A) za 1996r. TF S.A. złożyło skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. W skardze strona skarżąca zarzuciła: " brak odniesienia do wniosku podatnika i zarzutów zawartych w zażaleniu ", * bezzasadne uznanie, że niniejsze postępowanie jest tożsame z postępowaniem zakończonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., "podczas gdy podstawą jedynie niniejszych postępowań był wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK63/06 z dnia 16.10.2007r." Wskazując na powyższe uchybienia Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia z uwagi na brak podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia ewentualnie, z ostrożności procesowej, o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu strona skarżąca podkreśliła, iż w osnowie zaskarżonego postanowienia "brak jest podstawy prawnej dokonanych rozstrzygnięć". Zdaniem strony skarżącej niniejsze postępowanie toczyło się z "wniosku podatnika z dnia [...].02.2011r., uzupełnionego w dniu [...].03.20011 r. o zwrot nadpłaty powstałej w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 63/06 z dnia 16.10.2007r.", zatem przedmiotowe postępowanie nie jest "tożsame z postępowaniem o stwierdzenie nadpłaty z wniosku podatnika z dnia [...].09.2010r., którego podstawą nie był w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego ". W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zauważyć należy, że wniosek skarżącego o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nadpłatyz tytułu nienależnie pobranych odsetek za zwłokę dotyczył podatku dochodowego od osób fizycznych z 1996r. Strona skarżąca we wniosku powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 października 2007r. wydany w sprawie SK63/06. W powołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 54§1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. w zakresie w jakim nie wyłącza naliczenia odsetek za zwłokę, w przypadku gdy w postępowaniu zabezpieczającym organ podatkowy, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, dokonał zajęcia środków pieniężnych, rzeczy lub praw majątkowych, a następnie środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży rzeczy lub praw, zostały zaliczone na na poczet zaległości podatkowych, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 84 oraz z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 54 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres zabezpieczenia, od zabezpieczonej kwoty zobowiązania, jeżeli objęte zabezpieczeniem środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży objętych zabezpieczeniem rzeczy lub praw, zostały zaliczone na poczet zaległości podatkowych. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych za okres zabezpieczenia jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie zabezpieczenie na które powołuje się skarżący dotyczyło należności wynikającej z decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 1996r. mającej za przedmiot podatek od towarów i usług. Nie dotyczyło więc zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca wnosząc wniosek określiła natomiast zakres postępowania w sprawie wnosząc o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu nienależnie pobranych odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za wrzesień 1996r. Organ podatkowy na podstawie decyzji o zabezpieczeniu z dnia [...] czerwca 1996r. oraz postanowieniu o zabezpieczeniu z [...] września 1996r. dokonywał w latach 1996-2000 zabezpieczenia należności pieniężnych z tytułu zaległości w podatki od towarów i usług. Na wniosek strony skarżącej z [...] czerwca 1997r. dokonano zwolnienia spod zabezpieczenia i przekazano w dniu [...] lipca 1997 r. kwotę 122.333,88 zł na poczet wskazanej przez stronę zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za wrzesień 1996r. objętej tytułem wykonawczym [...]. Oznacza to więc, że na poczet zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za wrzesień 1996r. nie było dokonane zajęcie zabezpieczające, żadna kwota zabezpieczenia z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za wrzesień 1996 r. nie była w dyspozycji organu. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki do nienaliczenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za wrzesień 1996r. gdyż organ w żadnym okresie z tego tytułu nie dysponował kwotą zabezpieczenia. Tym samym w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania powołanego przez stronę skarżącą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Z tego też względu nie mogła powstać nadpłata w oparciu o powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za wrzesień 1996 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie m.in. przepisu art. 165 a Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 165 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast stosownie do art. 165a § 1 ww. ustawy, w przypadku gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Inne przyczyny, o których mowa w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, to w szczególności brak w przepisach podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania danej treści w trybie postępowania podatkowego, sytuacja, w której w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, czy też sytuacja, w której wydane zostało przez organ podatkowy orzeczenie (decyzja, postanowienie). Podkreślenia również wymaga, iż treść żądania winna znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego. Organ podatkowy w pierwszej kolejności ustala zatem, czy istotnie obowiązuje norma, na podstawie której strona może domagać się określonej treści rozstrzygnięcia, warunkuje to bowiem dopuszczalność wszczęcia postępowania. Jeżeli podstawa taka w przepisach prawa materialnego istnieje, to zarówno podstawa prawna, jak i treść żądania determinują przedmiot postępowania, a wydane orzeczenie dotyczy tak właśnie zdefiniowanego przedmiotu. Jeżeli natomiast okaże się, że w sprawie toczy się postępowanie podatkowe lub też w danej sprawie zostało wydane orzeczenie, wówczas organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania. Ocena dopuszczalności lub niedopuszczalności postępowania musi więc odnosić się do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wniesienia podania. Pismem z dnia [...] września 2010r. Skarżąca wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1996-1997. W treści wniosku strona wskazała m.in. "Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...].07.1997 r. pobrał kwotę 122.333,88 zł na zaległość podatku dochodowego od osób prawnych (powinno być od osób fizycznych- przypis Sądu) za miesiąc wrzesień 1996 r. z kwot zgromadzonych na podstawie zabezpieczenia dokonanego decyzją z dnia [...].06.1996r. [...] Wyżej wymienione pobrane z zabezpieczenia kwoty obejmowały zarówno zaległości podatkowe jak i odsetki za zwłokę pomimo, że organ podatkowy dysponował tymi kwotami jeszcze przed powstaniem zaległości. Wobec powyższego pobrane odsetki stanowią nadpłatę i winny być zwrócone wraz z oprocentowaniem od dnia ich zajęcia.". Postanowieniem z dnia [...] października 2010r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1996-1997, z uwagi na wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej z dnia [...] listopada 2010r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2011r. skarżący nie wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Następnie strona w dniu [...] lutego 2011r. złożyła wniosek o "usunięcie naruszenia prawa poprzez stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu nienależnie pobranych odsetek za zwłokę". W treści wniosku strona wskazała, że "Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...].07.1997r. pobrał na podstawie tytułu wykonawczego [...] odsetki za zwlokę od zobowiązań podatkowych w kwocie 34.924,70 zł z kwot przetrzymywanych na zabezpieczeniu [...]". Strona niezasadnie oparła wniosek o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, tym samym wniosek strony z dnia [...] lutego 2011r. jest tożsamy z wnioskiem z dnia [...] października 2010r., w sprawie którego zostało wydane ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] lutego 2011r. Dla zaistnienia tożsamości spraw konieczne jest, aby dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego, jak i faktycznego. Kwestionowanie zatem przez stronę skarżącą tożsamości spraw tylko i wyłącznie z powodu, iż wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2007r. w sprawie sygn. akt SK 63/06 nie był podstawą złożonego wniosku z dnia [...] września 2011r., jest niezasadne. Występując z wnioskiem z dnia [...] lutego 2011r. - analogicznie jak we wniosku z dnia [...] września 2010r. - strona skarżąca wnosiła o zwrot nadpłaty z tytułu pobranych odsetek za zwłokę wraz z oprocentowaniem, bowiem "pobrane z zabezpieczenia kwoty obejmowały zarówno zaległości podatkowe jak i odsetki za zwłoką ". Skoro zatem w rozważanej sprawie zabezpieczenie, dokonane na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 1996r. nr [...], dotyczyło zobowiązań w podatku od towarów i usług za 1995r., to nie można podzielić poglądu strony skarżącej, iż ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie - dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za wrzesień 1996 r. Jednocześnie w zaskarżonym postanowieniu, wskazując na tożsamość wniosków skarżącego, organ poinformował, że w uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2011r., nr [...] wyjaśniono w sposób szczegółowy kwestię zapłaty zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiąc wrzesień 1996 r. Strona przeciwna wskazała, że w powołanym postanowieniu z dnia [...] lutego 2011r., wyjaśniono skarżącemu, że na podstawie decyzji o zabezpieczeniu z dnia [...] czerwca 1996r. nr [...] organ podatkowy dokonał zabezpieczenia zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1995 r., natomiast na wniosek spółki z dnia [...] czerwca 1997r. dokonano zwolnienia spod zabezpieczenia i przekazano w dniu [...] lipca 1997r. kwotę 122.333,88 zł na poczet wskazanej przez wnioskodawcę zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiąc wrzesień 1996r., objętej tytułem wykonawczym nr [...]. Pismem z dnia [...] lipca 1997r. nr [...],Urząd Skarbowy poinformował TF Sp. z o.o. o wyrażeniu zgody na "pokrycie zaległości w podatku obchodowym za 09/96 objętej tytułem wykonawczym nr [...] w wysokości 122.333.88 zł ze środków gromadzonych na koncie depozytowym tutejszego Urzędu w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie decyzji zabezpieczającej z dnia [...].06.96r. Nr [...]". W zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, iż w postanowieniu z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2006r. sygn. akt I SA/Kr 728/05, podkreślił, iż w rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: wrzesień 1996r. oraz styczeń, kwiecień, maj i czerwiec 1997r., w związku z upływem terminu przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych. Wyjaśnił, iż zwolnienia kwot zgromadzonych na koncie depozytowym z tytułu zabezpieczenia, w celu zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...], dokonano w 1997r., zgodnie ze złożonymi przez Spółkę wnioskami. Stwierdził ponadto, iż działania egzekucyjne zostały zakończone w 1997r. i po tym okresie organ podatkowy nie dokonywał innych rozliczeń i zwrotów, zatem niewątpliwie upłynęły terminy przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych. Nie ulega wątpliwości, iż postępowanie egzekucyjne zostało zakończone w 1997r. i organ po tym okresie nie dokonywał innych rozliczeń. W konsekwencji uznania, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania niniejszej sprawie organ, zasadnie przyjął, że minął termin przedawnienia. Po upływie terminu przedawnienia postępowanie podatkowe nie może być wszczęte. Termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie może, jako termin prawa materialnego, zostać przywrócony. W zakresie przedawnienia organ rozstrzygnął w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] lutego 2011 r. W kontekście powyższych okoliczności podnoszony przez stronę skarżącą, zarzut "braku odniesienia do wniosku podatnika i zarzutów zawartych w zażaleniu", nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględniając powyższe - zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że przesłanka zastosowania art. 165a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa została spełniona, natomiast podnoszony przez stronę skarżącą zarzut "braku w osnowie zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej", należy uznać za chybiony. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie nie wykazuje niezgodności z prawem materialnym, nie wskazuje na naruszenie procedury administracyjnej oraz nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić. |Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Jacek Niedzielski |Dariusz Skupień |