I SA/Go 845/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielko-polskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 września 2010 r. wniosku J.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 579 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z jego oświadczeń oraz przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący jest żonaty i ma czteromiesięczną córkę (dowód: oświadczenie skarżącego). Nie ma oszczędności. Skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego obciążonego hipoteką kaucyjną do kwoty 20.000 zł. Nie ma innego majątku (dowód: oświadczenie skarżącego). Źródłem utrzymania skarżącego i jego żony są wynagrodzenia za pracę wynoszące łącznie 3.790 zł netto (dowód: wyciągi z rachunków bankowych). Koszty miesięcznego utrzymania rodziny skarżący określił na łącznie na ok. 2.600 zł. Obok tych wydatków spłaca 100 zł pożyczki w pracy oraz w "miarę możliwości" pożyczkę zaciągniętą na zakup mieszkania w wysokości 40.000 zł (dowód: oświadczenie skarżącego). Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje, gdy wnoszący o jego przyznanie wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy jednak wskazać, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które - ze względu na brak odpowiednich środków - nie są w stanie ponieść kosztów sądowych czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy oceniany według tych kryteriów jest nieuzasadniony. Należy wskazać, że wpis od skargi wynosi 579 zł. Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody w wysokości prawie 3.800 zł netto miesięcznie. Deklarowane koszty bieżącego utrzymania rodziny są niższe o ponad 1.000 zł. Należy więc stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego umożliwia mu poniesienie kosztów sądowych w pełnej ich wysokości oraz pokrycie wynagrodzenia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Wymaga zresztą podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, czyli osobom dla których obowiązek sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym tamowałby bądź ograniczał prawo do sądu. Wskazuje się tu na osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Uwzględniając powyższe, postanowiono jak w sentencji.