I SA/Go 853/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek należnych od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę. Skarżący – T.M. - złożył skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. o nr [...] która odmawiała umorzenia odsetek należnych od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Skarżący w dniu 1 marca 2010 r. złożył wniosek m.in. o umorzenie odsetek . Wniosek w tym zakresie został sprecyzowany [...] marca 2010 r. We wniosku skarżący wskazał, że decyzją z [...] lutego 2009 r. organ naliczył zaległości z tytułu nieopłaconych składek za okres od [...] lipca 2002 r. do [...] września 2004 r. czyli w okresie w którym skarżący opłacał składki na ubezpieczenie zdrowotne i rentowe w KRUS. Na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. Skarżący został wyłączony z ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pomimo ciągłego opłacania składek za sporny okres ubezpieczenia. Skarżący we wniosku wskazał, że w okresie od [...] sierpnia 2002 r. do [...] października 2002 r. przebywał poza granicami kraju, wykonując pracę sezonową w Niemczech. Z kolei w okresie od [...] lutego 2003r. do [...] lipca 2003r. przebywał na zwolnieniu chorobowym z powodu chorób przewlekłych. W okresie od [...] września 2003 do [...] października 2003r. ponownie przebywał poza granicami kraju wykonując pracę sezonową w Niemczech. Następnie w okresie [...] marca 2004 do [...] sierpnia 2004r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a następnie w okresie od [...] sierpnia 2004r. do [...]października 2004 r. kolejny raz przebywał w Niemczech wykonując pracę sezonową. Wniósł o uwzględnienie powyższych okresów w ustaleniu zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Dalej wskazał, że w dniu [...] listopada 2004r. wraz z żoną uległ poważnemu wypadkowi samochodowemu na terenie Niemiec w wyniku którego został inwalidą bez możliwości powrotu do pracy. Wskazał, że od 2007 r. jest jednym żywicielem rodziny mając na utrzymaniu żonę oraz dwie córki – 11 i 19 lat. Dochód z renty wynosi 744.13 zł z czego 150 zł wydaje na leki. Dodał, że jest w złej kondycji psychicznej, ma zaburzenia snu, bierze leki uspokajające. Nie posiada środków mogących spłacić zadłużenie względem ZUS. Wniósł o umorzenie odsetek oraz rozłożenie pozostałej kwoty zaległości na raty. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmówił umorzenia odsetek należnych od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, których łączna wysokość na dzień złożenia wniosku wynosiła 13.584 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zadaniem Zakładu jest określenie czy na dzień złożenia wniosku o umorzenie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie. Ustalenie przyczyn powstania zaległości nie ma wpływu na decyzję w kwestii umorzenia należności. Ponadto organ wskazał, że w zakresie ustalenia okresów prowadzenia działalności gospodarczej zostało wznowione postępowanie w związku z dowodami i oświadczeniem jakie złożył skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. Organ ustalił, że skarżący pobiera świadczenie rentowe z KRUS w kwocie 746 zł. Małżonka skarżącego nie osiąga żadnego dochodu, zarejestrowana jest w KRUS jako domownik. Nie posiada żadnego majątku ruchomego, majątek osobisty stanowi dwudziestoletni sprzęt, stanowiący wyposażenie mieszkania. Posiada majątek nieruchomy - budynek mieszkalny i gospodarczy. Nie posiada polis ubezpieczeniowych akcji, obligacji i papierów wartościowych. Nie posiada wierzytelności i zobowiązań u innych osób czy instytucji. Nie posiada zaległości podatkowych. Dalej organ ustalił, iż z informacji PIT-40A wynika, iż za rok 2008 z tytułu renty uzyskał przychód w wysokości 9674 zł, a w roku podatkowym 2009 z tego tytułu uzyskał przychód w wysokości 10.270,20 zł . Małżonka skarżącego w roku 2008 uzyskała przychód w wysokości 1593,60 zł. Przy takich ustaleniach organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działałając jako organ egzekucyjny wszczął egzekucję własną, ponadto skarżący posiada nieruchomość, która dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowi egzekucyjny składnik majątkowy. Ponadto organ ocenił wystąpienie przesłanek o których mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365). W ocenie organu skarżący znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i materialno-bytowej. Pomimo, że sytuacja rodzinna i finansowa skarżącego jest trudna, to organ wskazał, że zaległość powstała na skutek niewywiązywania się płatnika składek z nałożonych obowiązków jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Z uwagi na to nie można mówić o tym, że przedmiotowa zaległość powstała w wyniku nagłych losowych okoliczności , na które skarżący nie miał wpływu. Dalej organ wskazał, że działając w granicach obowiązującego prawa i uznania administracyjnego stwierdził, iż pomimo wystąpienia przesłanki zagrożenia, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz przesłanki przewlekłej choroby zobowiązanego, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, umorzenie należności w przedmiotowej sprawie byłoby przedwczesne. Ze strony płatnika nie było właściwych działań zmierzających do wywiązania się z obowiązku opłacenia składek. Ponadto wskazał, że obowiązkiem Zakładu jest podejmowanie wszelkich działań zmierzających do wyegzekwowania i zabezpieczenia długu. Od decyzji organu skarżący w terminie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. decyzja z dnia [...] kwietnia 2010r. została utrzymana w mocy. W uzasadnieniu ponad to co było w uzasadnieniu decyzji pierwszo instancyjnej organ wskazał, że od dnia złożenia wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę do dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wystąpiły nowe okoliczności mogące mieć wpływ na zmianę decyzji. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należnych odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i fundusz Pracy i umorzenie zaległych składek w całości. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego w szczególności przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisu § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że mimo iż skarżący spełnia przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości w płatnościach składek. Pomimo przyjęcia przez organ, że sytuacja materialno finansowa skarżącego oraz zdrowotna jest skrajnie trudna, to brak jest w ocenie organu podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw pod względem jego zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała obowiązujących przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Ponadto organy obu instancji dokonały jednoznacznych i prawidłowych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób obiektywny i logiczny umotywowały swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniach decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego. Zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją odmówiono T.M. uwzględnienia jego wniosku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, jako zaległości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od [...] lipca 2002r. do [...] września 2004r. Stan faktyczny w sprawie nie jest sporny. Spornym jest to czy w sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w przepisach organ zobowiązany jest do umorzenia zaległości. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zwanej dalej u.s.u.s. -należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas, oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie, tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone." Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 roku (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285), w której Sąd ten wskazał, że (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u. s. u. s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u. s. u. s. pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organ orzekający w sprawie prawidłowo uznał, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust.3. Z oczywistych przyczyn nie wystąpiła przesłanka określona w pkt 1. Wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie o ogłoszenie upadłości (pkt 2). Co prawda nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności jednakże nie wystąpił brak majątku z którego można egzekwować należności (pkt 3). Skarżący jest właścicielem nieruchomości stanowiącej budynek mieszkalny i budynek gospodarczy. Wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne (pkt 4), wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza koszty upomnienia (pkt 5). Wobec skarżącego do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne wszczęte wnioskiem ZUS, a zatem nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji (pkt 5 i 6). W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności. Na obecnym etapie nie można było stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji, brak było prawnej możliwości umorzenia zadłużenia w oparciu o to kryterium. Z kolei w art. 28 ust. 3a u. s. u. s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u. s. u. s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u. s. u. s w związku z § 3 ww. rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Należy przy tym wyjaśnić, że decyzja wydawana na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Z tych względów nie jest trafny zarzut skarżącego, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne poprzez błędną wykładnie przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. oraz przepisu § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytuł składek na ubezpieczenie społeczne poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że mimo iż skarżący spełnia przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości w płatnościach składek – organ nie uwzględnił wniosku o umorzenie. Organ w przypadku stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka określona w § 3 rozporządzenia w ramach uznania administracyjnego może odmówić umorzenia należności. Rozstrzygnięcie to nie może być jednak dowolne, lecz musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konieczne jest przy tym uzasadnienie stanowiska stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Sądowa kontrola legalności decyzji obejmuje natomiast jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, ponieważ o tym, czy składki powinny być umorzone przesądza organ administracji publicznej, czyli organ rentowy. Sąd zatem nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu bądź odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności oraz czy w sposób prawidłowy uzasadnił swe rozstrzygnięcie. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ orzekający w niniejszej sprawie przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Wypełnił tym samym obowiązki wynikające z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a polegające na podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nakazuje organowi administracji zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Prezes ZUS prawidłowo uznał, iż w stosunku do skarżącego wystąpiły okoliczności wymienione w § 3 ust.1 cytowanego rozporządzenia, które na zasadzie wyjątku, organ ZUS może zastosować mimo braku przesłanki ustawowej tj. przesłanki całkowitej nieściągalności. Organ stwierdzi, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz że skarżący jest przewlekle chory, co pozbawia skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie skarżącego w/w okoliczności uniemożliwiają wywiązanie się ze spłaty powstałego zobowiązania wobec ZUS. W tym miejscu wskazać należy, że brak możliwości wywiązania się ze spłaty zadłużenia nie jest wystarczającym do tego aby zobowiązać organ do umorzenia tego zadłużenia. Organ w ramach uznania administracyjnego może odmówić umorzenia jeżeli widzi możliwość wyegzekwowania należności przed terminem przedawnienia. Zupełnie inną kwestią jest realna możliwość wyegzekwowania należności przez ZUS. Nie jest okolicznością mającą wpływ na umorzenie to, że skarżący płacił składki do KRUS, skoro organ ten stwierdził, że od [...] lipca 2002 r. ubezpieczenie społeczne rolników wobec skarżącego ustało (decyzja z [...] sierpnia 2005r.). Za sporny okres z uwagi na prowadzenie działalności gospodarczej należne były składki do ZUS. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie określenia wysokości składek na ubezpieczenia społeczne wznowił postępowanie z uwagi na to, że w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą - skarżący pracował w Niemczech oraz przebywał na zwolnieniu lekarskim . Powyższe okoliczności mogą mieć wpływ na wymiar składek. W ocenie Sądu organy obu instancji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dokonały prawidłowej analizy możliwości płatniczych, sytuacji materialno-bytowej skarżącego oraz osób wspólnie z nim zamieszkujących w oparciu o cytowane unormowania prawne w tym zakresie. Organ rentowy prawidłowo ustalił, iż pomimo tego iż skarżący aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej i nigdzie nie pracuje, dochód w gospodarstwie domowym skarżącego stanowią stałe środki pieniężne pochodzące z renty skarżącego. Jak sam skarżący wskazuje od 2007 r. jest jedynym żywicielem rodziny, a dochód stanowi wyłącznie renta skarżącego. Z akt wynika, że skarżący wraz ze swoją żoną w lipcu 2007r. podarowali swojej córce i zięciowi nieruchomości rolne. Skarżący nie udowodnił także, aby w związku z tak trudną sytuacją finansową jak podaje we wnioskach podjęte zostały przez niego działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego w formie dotacji, zasiłków lub innych form pomocy materialnej dotowanych ze środków instytucji socjalnych. Skarżący nie wykazał również, aby jego żona nie mogła podjąć pracy w celu poprawy ich sytuacji materialnej. Z akt administracyjnych wynika, że małżonka skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wobec powyższego, na tym etapie jak słusznie wskazał organ, umorzenie należności byłoby przedwczesne. Sytuacja majątkowa skarżącego może ulec poprawie chociażby z uwagi na podjęcie zarobkowania przez żonę skarżącego. Zdaniem Sądu organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. W ocenie Sądu organ uzasadnił powody dla których pomimo trudnej sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny oraz jego sytuacji zdrowotnej nie uwzględnił wniosku o umorzenie należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje by trudna sytuacja skarżącego była związana z brakiem jakichkolwiek środków do życia. Organy egzekucyjne w toku postępowania nie mogą zająć wszystkich dochodów skarżącego. Obowiązują w tym zakresie ustawowe wyłączenia spod egzekucji chroniące dłużnika przed sytuacją w które pozostanie bez środków do życia. Jednocześnie podkreślić należy, iż opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz pracy jest obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, zaś ich nie płacenie uzasadnić można jedynie nadzwyczajnymi okolicznościami, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Taką nadzwyczajną okolicznością nie jest to, że skarżący został wyłączony z ubezpieczenia KRUS. Wyłączenie z ubezpieczenia w KRUS ustało w związku z ustaniem okoliczności warunkujących podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy tj. prowadzenie działalności gospodarczej przy posiadaniu gospodarstwa poniżej 1 ha przeliczeniowego. Skarżący został objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] lipca 2002 do [...] października 2004r. Jak wynika z wpisów w ewidencji działalności gospodarczej - działalność gospodarczą skarżący prowadził w okresie od [...] stycznia 1997r. do [...] października 2004r. w zakresie usług transportowych. Końcowo, Sąd chciałby przy tym wskazać, iż działalność gospodarcza jest bowiem aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. Podkreślić również należy, iż umorzenie należności z tytułu składek na fundusze obsługiwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako czynność zmierzająca z jednej strony do udzielenia pomocy płatnikowi, z drugiej pociągająca za sobą konieczność rezygnacji przez Zakład z należności uzyskiwanych w drodze przymusowego dochodzenia, ma wpływ na zdolność realizacji przez Zakład zadań, polegających w dużej mierze na finansowaniu z odnośnych funduszy świadczeń oraz innych wydatków przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności bowiem podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, uznając, iż rozstrzygnięcie o umorzeniu byłoby przedwczesne, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne. Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa. Wydając rozstrzygnięcie organy działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu, w tym stanie rzeczy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając uwzględniania wniosku skarżącego o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych. Na końcu Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, polegającej choćby na dokonaniu spłaty części zadłużenia, skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie. W ewentualnym nowym postępowaniu będą mogły być poddane stosownej ocenie działania i starania skarżącego podjęte w celu spłaty zadłużenia, z uwzględnieniem jego aktualnej sytuacji finansowej. Ponadto przepisy u.s.u.s. przewidują możliwość uzyskania ulgi w postaci zawarcia układu ratalnego polegającego m.in. na rozłożeniu na raty zaległych należności składkowych. Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - jak w sentencji wyroku. |Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Barbara Rennert |Jacek Niedzielski |