I SA/Go 857/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w wyniku sprzeciwu wniosku U.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U.K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. W dniu 29 września 2008 r. U.K. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy, a po wezwaniu jej do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych , tj. co do obowiązku uiszczenia wyżej wymienionego wpisu. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż sytuacja finansowa nie pozwala jej na uiszczenie powyższej kwoty, ponieważ z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w 2007 r. uzyskała miesięczny dochód w wysokości ok. 3.500 – 4.000 zł, a w 2008 r. dopiero od jego połowy zaczęła osiągać dochód. Na jej utrzymaniu pozostaje dwoje studiujących dzieci i mąż, który nie pracuje. Nadto, niniejsza sprawa nie jest jedyną, ponieważ skarżąca wniosła do tut. Sądu skargi także na inne rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej. Z dołączonych do wniosku dokumentów, w tym oświadczenia skarżącej wynika, iż wraz z mężem nie posiadają lokat bankowych ani żadnych środków finansowych na rachunkach bankowych. Nie są także właścicielami samochodu. Dochód z działalności gospodarczej skarżącej do końca listopada 2008 r. wyniósł 62.534 zł. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. wydanym przez referendarza sądowego odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia został jej doręczony w dniu 29 stycznia 2009 r. W dniu 5 lutego 2009 r. skarżąca wniosła odpowiadający warunkom formalnym sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, żądając uchylenia postanowienia w całości i przyznania jej prawa pomocy polegającego na zwolnieniu z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od złożonej skargi. Uzasadniając sprzeciw U.K. wskazała, iż odmawiając prawa pomocy Sąd nie uwzględnił, że w listopadzie 2008 r. odnotowała stratę w działalności gospodarczej wynoszącą 1.115,52 zł, a w październiku tego roku dochód wyniósł zaledwie 279,06 zł. Miesięczne koszty utrzymania domu i rodziny skarżąca określiła na kwotę 4.300 – 4.400 zł, do sprzeciwu dołączyła też kopię rachunku bankowego, gdzie na koniec 2008 r. widnieje debet w kwocie 57.974,10 zł. Sąd zważył: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem w niniejszej sprawie, skoro wniesienie przez skarżącą w dniu 5 lutego 2009 r. sprzeciwu było skuteczne, postanowienie z dnia [...] stycznia 2009 r. w całości utraciło moc, a Sąd jest zobowiązany do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i jest to zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 tej ustawy. Zgodnie natomiast z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie z § 4 cyt. przepisu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (tak jak skarżąca). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W oparciu o przedłożone przez nią dokumenty, jak i złożone oświadczenia należy przyjąć, iż skarżąca utrzymuje siebie oraz dwoje studiujących dzieci i niepracującego męża z działalności gospodarczej, z której przychody nie są regularne i mimo, iż w niektórych miesiącach są nieco większe, to inne okresy charakteryzują się stratą. Co prawda wpis w niniejszej sprawie nie jest wysoki (100 zł), ale nie można pominąć również faktu, iż postępowanie w tej sprawie nie jest jedynym wszczętym wskutek złożonych przez U.K. skarg na decyzje bądź postanowienia wydane przez organy administracji. Dokonując oceny kondycji finansowej skarżącej należało uwzględnić także to, iż na jej rachunku bankowym na koniec 2008 r. widniał debet w kwocie przekraczającej 50.000 zł. W tej sytuacji należy przyjąć, iż została spełniona przesłanka do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów, orzekł jak w sentencji.