I SA/Go 857/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2009 r. sprawy ze skargi U.K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. W dniu [...] września 2008 r. U.K. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] obciążające ją opłatą w wysokości 256,20 zł stanowiącą koszty sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy z dnia [...] października 2007 r. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: W dniu [...] czerwca 2006 r. skarżąca zgłosiła do odprawy celnej zakupiony w Szwajcarii używany samochód [...], który objęto procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia dołączono m. in. rachunek z dnia [...] maja 2006 r. wystawiony przez firmę AA na kwotę 200 CHF. We wrześniu 2006 r. Generalna Dyrekcja Celna w Zurychu poinformowała Ministerstwo Finansów, iż firmy tej nie można odnaleźć pod wskazanym adresem, a wszelkie próby dotyczące wyjaśnienia istnienia tej firmy pozostały bez rezultatu. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne dotyczące objętego zgłoszeniem celnym z dnia [...] czerwca 2006 r. samochodu [...], a postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. powołał biegłego rzeczoznawcę techniczno – motoryzacyjnego w celu sporządzenia opinii w zakresie wartości rynkowej pojazdu podobnego pod względem parametrów technicznych i konstrukcyjnych do w/w samochodu [...]. Postanowienie o powołaniu biegłego doręczono skarżącej 16 października 2007 r. Opinia została sporządzona [...] października 2007 r. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego określił U.K. wartość celną sprowadzonego przez nią używanego samochodu osobowego [...] prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego, prawidłową kwotę podatku akcyzowego, kwotę wynikającą z długu celnego, prawidłowy podatek akcyzowy, prawidłowy podatek od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami od długu celnego. W tym samym dniu postanowieniem nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego obciążył U.K. opłatą w wysokości 256,20 zł stanowiącą koszty sporządzenia opinii biegłego rzeczoznawcy z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu w/w postanowienia wskazał, iż po zwolnieniu sprowadzonego przez skarżącą samochodu w ramach prowadzonego postępowania konieczne stało się powołanie biegłego w celu sporządzenia opinii w zakresie wartości pojazdu i w oparciu o tę opinię ustalono wartość celną towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem. Wskazał, iż zgodnie z art. 265 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wynagrodzenie przysługujące biegłym zalicza się do kosztów postępowania, a zgodnie z art. 267 § 1 pkt 5 powołanej ustawy stronę obciążają koszty powstałe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. Następnie organ I instancji podniósł, iż podane przez skarżącą w zgłoszeniu celnym dane okazały się nieprawdziwe, gdyż dokument zakupu stanowiący podstawę ustalenia wartości celnej towaru okazał się dokumentem niewiarygodnym, wystawionym przez nieistniejącą firmę. W związku z tym stało się konieczne ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu z wykorzystaniem wiadomości specjalistycznych i sporządzenie opinii biegłego. Kwota rzeczywiście poniesionych wydatków wynosi 256,20 zł i dlatego taką kwotą należało obciążyć skarżącą. Powyższe postanowienie doręczono skarżącej w dniu 6 czerwca 2008 r. U.K. w ustawowym terminie złożyła na nie zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła brak podstaw do obciążenia jej opłatą stanowiącą koszt sporządzenia opinii przez biegłego rzeczoznawcę, gdyż organ nie wydał postanowienia o powołaniu biegłego, jak również skarżąca nie otrzymała opinii wydanej w sprawie. Uzasadniając zażalenie skarżąca wskazała, iż jest ono błędne i pozbawione podstaw prawnych, a także rażąco narusza przepisy postępowania administracyjnego, w konsekwencji czego nie może zostać obciążona kosztami opinii. Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, powołując się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1 i art. 267 § 1 pkt 5 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy, powołując się na art. 199 RWKC stwierdził, iż złożenie w urzędzie celnym zgłoszenia podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela czyni go odpowiedzialnym za prawdziwość informacji podanych w zgłoszeniu, autentyczność załączonych dokumentów oraz przestrzeganie wszelkich obowiązków odnoszących się do objęcia danych towarów odpowiednią procedurą. W świetle powyższego przepisu za dołączenie do zgłoszenia celnego nieprawidłowego dokumentu winę ponosi skarżąca – niezależnie od tego czy zawinienie miało charakter umyślny czy też nie, a zatem obciążenie jej kosztami postępowania jest całkowicie zgodne z treścią art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Nadto stwierdził, iż organ I instancji powołał biegłego postanowieniem z dnia [...] września 2007 r., a skarżąca otrzymała to postanowienie 16 października 2007 r. Powyższe postanowienie w dniu 26 sierpnia 2008 r. doręczono skarżącej, która w ustawowym terminie złożyła na nie skargę, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, jak również zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę wskazała, iż postanowienie o powołaniu biegłego było całkowicie bezcelowe, ponieważ w przedmiocie określenia wartości rynkowej pojazdu została już sporządzona jedna opinia biegłego. Nadto tezy dowodowe dotyczące sporządzenia opinii przez biegłego zostały sformułowane nieprawidłowo. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Nadto wskazał, iż w momencie dokonywania zgłoszenia celnego nie było opinii technicznej. Na okoliczność stanu technicznego pojazdu przeprowadzono dowód z oględzin. Sąd zważył: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie niniejszych rozważań należy wskazać, iż myśl przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego. Zgodnie z przepisem, zawartego właśnie w dziale IV art. 264 Ordynacji podatkowej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami celnymi ponosi Skarb Państwa. Przez te koszty należy rozumieć koszty związane z wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania celnego w danej sprawie, a są one związane z wykonywaniem przez organy celne ich ustawowych uprawnień. Przepis ten ustanawia zatem zasadę, zgodnie z którą koszty postępowania celnego ponosi Skarb Państwa. Jednakże dalsze przepisy (art. 267 – 268 Ordynacji podatkowej) ustanawiają odstępstwa od tej zasady, pozwalając na obciążenie tymi kosztami stron i uczestników postępowania. Odstępstwa te są podyktowane potrzebą zdyscyplinowania stron postępowania i zabezpieczenia interesów fiskalnych Skarbu Państwa. O takim odstępstwie od ustanowionej w cyt. wyżej art. 264 zasady ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa mówi art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej, określając zamknięty katalog kosztów postępowania, które obciążają wyłącznie stronę postępowania celnego. Zgodnie z jego punktem 5 stronę obciążają koszty powstałe z jej winy. W dalszej części przepis ten zawiera przykładowe wyliczenie kosztów powstałych z winy strony: koszty, o których mowa w art. 268, wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. Kosztów, którymi obciążono skarżącą w niniejszej sprawie nie można przyporządkować do żadnego z tych trzech ustawowych przykładów, dlatego też organy obu instancji, wskazując podstawę prawną wydanych przez siebie postanowień, powołały się m. in. jedynie art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej bez podania, którejkolwiek z liter w tym punkcie wskazanych, przyjmując iż skarżącą obciążają koszty opinii biegłego, ponieważ powstały one z jej winy. Z takim stanowiskiem organów celnych, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nie sposób się zgodzić. Należy podkreślić, iż rachunek dotyczący sprowadzonego przez skarżącą samochodu został dołączony do zgłoszenia celnego dokonanego w procedurze dopuszczenia do obrotu. Procedura ta została zakończona. Następnie organ celny, powziąwszy wątpliwości co do wartości celnej towaru przyjętej na podstawie tegoż rachunku, wykonując swoje ustawowe uprawnienia, wszczął postępowanie w sprawie ustalenia tej wartości. W ramach prowadzonego postępowania organ celny uznał za konieczne ustalenie wartości rynkowej pojazdu podobnego pod względem parametrów technicznych i konstrukcyjnych do objętego zgłoszeniem celnym, powołując, w oparciu o przepis art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, biegłego. Prowadzenie postępowania dowodowego jest obowiązkiem organu celnego i skoro uznał on, iż jako dowód w sprawie niezbędna jest opinia biegłego, koszty tej opinii – zgodnie z art. 264 Ordynacji podatkowej – ponosi Skarb Państwa. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż dołączenie do zgłoszenia celnego rachunku zakwestionowanego następnie przez organ celny powoduje uznanie, iż to skarżąca jest winna powstaniu kosztów opinii biegłego. W świetle powyższych rozważań za chybione i niedopuszczalne należy uznać przyjęcie przez organ odwoławczy, iż skoro winę za dołączenie do zgłoszenia celnego nieprawidłowego dokumentu ponosi skarżąca, to obciążenie jej kosztami postępowania celnego jest całkowicie zgodne z art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zważywszy powyższe, Sąd uznając, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Będąc zobligowanym przepisem art. 152 p.p.s.a., Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. ( - ) Barbara Rennert ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Anna Juszczyk Wiśniewska