I SA/Go 863/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2012 r. wniosku E.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanowił: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Przedmiotem skargi E.M. (skarżącej) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W skardze skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W reakcji na wezwanie, w ustawowym terminie uzupełniła brak formalny wniosku składając go na urzędowym formularzu. Następnie, znów na skutek wezwania, złożyła dokumenty i oświadczenia uzupełniające informacje złożone w samym wniosku, prosząc w dodatkowym piśmie procesowym o ich uwzględnienie pomimo zawierającą je przesyłkę poleconą nadała na poczcie jeden dzień po upływie terminu wyznaczonego w wezwaniu sądowym. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dokumentów znajdujących się w aktach postępowania podatkowego jak również z przedstawionych dodatkowych dokumentów i informacji podanych przez skarżącą wynika, co następuje. Skarżąca jest wdową i mieszka sama. Nie ma majątku, w tym oszczędności (dowód: oświadczenie skarżącej - k. 26-27). Utrzymuje się z renty rodzinnej, wynoszącej netto, po dokonaniu potrącenia egzekucyjnego (dowód: przekaz pocztowy - k. 36, decyzja ZUS - k. 37). Całość tej kwoty pochłaniają podstawowe wydatki związane z utrzymaniem (dowód: oświadczenie skarżącej - k. 35). Skarżąca nie posiada innych dochodów. W tak ustalonej sytuacji majątkowej skarżącej, jej wniosek należało uznać za uzasadniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej określanej skrótem "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim jakiego przyznania domagała się skarżąca, przysługuje w razie wykazania, że poniesienie pełnych kosztów utrzymania mogłoby narazić wnioskodawcę lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić skarżącej, że niedochowanie terminu zakreślonego przez sąd na złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń, określonych w dodatkowym wezwaniu nie wywarło ujemnego dla niej skutku procesowego, a złożone z opóźnieniem dokumenty i oświadczenia uwzględniono przy rozpoznawaniu wniosku. Trzeba bowiem uznać, że termin sądowy wyznaczany na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma dla strony charakter terminu instrukcyjnego, dyscyplinującego do niezwłocznego złożenia określonych w wezwaniu dokumentów. Nie jest natomiast terminem sądowym prekluzyjnym, którego niedochowanie powoduje bezwzględnie bezskuteczność dokonanej czynności (o terminach zob. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, s. 256). Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa sankcji na wypadek niezastosowania się do wezwania wystosowanego w trybie art. 255 p.p.s.a. (zob. B. Dauter, op. cit. s. 645; odmiennie: P. Gołaszewski, M. Jagielska, J. Jagielski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod. red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 833). Brak zatem podstaw do twierdzenia, że uchybienie terminowi wyznaczonemu na podstawie art. 255 p.p.s.a. skutkuje pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a. czy choćby pominięcie dokumentów i oświadczeń złożonych po upływie terminu, a przed rozpoznaniem wniosku (zob. post. NSA z 31 lipca 2008 r., I FZ 271/08, LEX 494236). Konkludując: złożenie wskazanych przez sąd (referendarza sądowego) dokumentów i oświadczeń nawet po upływie terminu wyznaczonego na podstawie art. 255 p.p.s.a. nie daje podstaw do pominięcia takich dokumentów i oświadczeń przy rozpoznawaniu wniosku u przyznanie prawa pomocy, jeżeli wpłyną one do sądu i zostaną dołączone do akt sprawy przed posiedzeniem niejawnym, na które ów wniosek skierowano. Nie jest do tego również konieczny wniosek o przywrócenie terminu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się wręcz, że wniosek taki w odniesieniu do terminu określonego w art. 255 p.p.s.a. jest niedopuszczalny z racji tego, że niedochowanie terminu nie uchyla obowiązku merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. powołane wcześniej post. NSA z 31 lipca 2008 r.) Złożone przez skarżącą z opóźnieniem dokumenty i oświadczenia wpłynęły do tutejszego sądu przed posiedzeniem niejawnym, a zatem musiały być przyjęte za podstawę ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej. Treść złożonych przez skarżącą oświadczeń oraz dokumentów dowodzi, że w przypadku skarżącej są przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, a określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca nie ma oszczędności, a faktycznie uzyskiwane dochody są obiektywnie niskie i są w całości pochłaniane przez koszty bieżącego utrzymania. W tej sytuacji odmowa uwzględnienia wniosku mogłaby narazić ją na uszczerbek utrzymania koniecznego bądź nawet stanowić dla niej przeszkodę w skorzystaniu z konstytucyjnego prawo do poddania kontroli sądowej wydanej w sprawie skarżącej decyzji podatkowej. Z powyższych względów wniosek skarżącej uwzględniono. Zwolniono ją jednak tylko od wpisu od skargi, gdyż jest on jedyną opłatą podlegającą potencjalnie uiszczeniu na obecnym etapie postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).