I SA/Go 87/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 sierpnia 2013 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od maja do grudnia 2009 roku postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej L.N. dołączył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jak również ze znajdujących się w aktach sprawy dodatkowych dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżący nie ma majątku, w tym: oszczędności. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Łączne miesięczne dochody małżonków wynoszą ok. 2.100 zł netto. Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. zwolnił skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 100 zł, w pozostałym zaś zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie już dwukrotnie orzekano w przedmiocie prawa pomocy, za pierwszym razem zwolniono skarżącego od wpisu od skargi w części, w jakiej należność ta przekracza 100 zł, za drugim zaś razem wobec ustalenia, że jedyna opłata w sprawie wynosi zaledwie 100 zł postanowiono o oddaleniu wniosku. Przyjmując, że obecna sytuacja majątkowa skarżącego jest tożsama do tej wynikającej z poprzednio złożonych wniosków podkreślił, że skarżący i jego żona uzyskują niewysokie, lecz stałe dochody, a nadto dokumenty przedstawione przez skarżącego zaświadczają, że małżonkowie - obok podstawowych wydatków - finansują również usługi niezwiązane z koniecznym utrzymaniem (internet, abonament za korzystanie z telewizji cyfrowej). Dodał jednak, że obecnie wniesiono 6 skarg kasacyjnych w sprawach z udziałem skarżącego, w których łączna suma wpisów wynosi 1.500 zł. Kwota ta, w ocenie Referendarza, przekraczałaby możliwości majątkowe skarżącego. Stąd, uzasadnionym było częściowe zwolnienie skarżącego od należnych opłat. Na powyższe postanowienie skarżący, w ustawowym terminie siedmiu dni od doręczenia powyższego postanowienia, wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z zainicjowanymi postępowaniami sądowoadministracyjnymi uiścił już opłaty w łącznej wysokości 1.200 zł (po 100 zł za wpis od każdej z sześciu skarg, i po 100 zł za sporządzenie sześciu uzasadnień wyroków), co spowodowało konieczność zaciągnięcia na ten cel pożyczki. Spłata tej pożyczki stanowi obecny jego koszt. Kolejny wydatek na zapłatę wpisów od skarg kasacyjnych pogorszy jego - już i tak złą - sytuację finansową, i w konsekwencji ograniczy mu prawo do zaskarżenia wyroku tut. Sądu do wyższej instancji. Dodał, że jego małżonce w związku z chorobą przyznane zostało świadczenie rehabilitacyjne, którego wysokość nie została jeszcze ustalona, ale bez wątpienia będzie one niższe aniżeli uzyskiwane przed chorobą. Odnosząc się zaś do ustaleń Referendarza o zbędności niektórych wydatków podniósł, że z operatorami wiążą go umowy, których tak po prostu zerwać nie może; nie może też przestać ich uiszczać. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W myśl art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zw. dalej "P.p.s.a.", wniesienie sprzeciwu ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zaś, przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Oceniając sytuację majątkową skarżącego należało uznać, iż złożony wniosek był uzasadniony w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika bowiem, że dochody małżonków N. (renta L.N. częściowo zajęta przez komornika) w całości przeznaczane są na zaspokojenie potrzeb rodziny. Skarżący nie ma oszczędności, ani żadnego majątku nieruchomego czy ruchomego. Przy ocenie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego Sąd wziął pod uwagę także wielość prowadzonych postępowań sądowoadministracyjnych zainicjowanych przez skarżącego (wszystkie na etapie skargi kasacyjnej). W świetle powyżej ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego uznać należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Z uwagi jednak na fakt, że jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania sądowego, który skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł, za zasadne należy uznać przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, a więc od części kosztów sądowych. Mając zatem na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.