I SA/Go 88/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2013 r. na skutek wniesionego sprzeciwu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę L.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]. Wraz z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego J.S., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, po czym uiścił opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł. Następnie L.N., wniósł skargę kasacyjną, wraz z którą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Treści obu wniosków były zbieżne. W ich uzasadnieniach skarżący podniósł, że jest osobą częściowo niezdolną do pracy. Z tego tytułu przysługuje mu renta w wysokości 1724,53 zł. Kwota ta zostaje pomniejszona co miesiąc z tytułu egzekucji komorniczej o 431,13 zł. W związku z tym jego miesięczny dochód netto to 1007,19 zł. Wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, której dochód ze stosunku pracy wynosi ok. 1100 zł netto. Zaznaczył, ze żona od lutego 2013 r. przebywała na zasiłku chorobowym, obecnie zaś zostało jej przyznane świadczenie rehabilitacyjne. Skarżący oświadczył, że jego wydatki to: opłaty za mieszkanie (czynsz, media) – ok. 600 zł, zakup leków – ok. 250-300 zł, pozostała część wynagrodzenia przeznaczana jest na wydatki konsumpcyjne. Zaznaczył, że przed tutejszym Sądem zapadło 6 wyroków oddalających jego skargi i od każdego z tych orzeczeń zamierza wnieść skargę kasacyjną. Nie jest zaś w stanie pokryć wszystkich opłat, szczególnie teraz, gdy jego żona przeszła na świadczenie rehabilitacyjne, którego wysokość nie została jeszcze określona. Nadto oświadczył, że nie posiada żadnego majątku (oszczędności, nieruchomości czy wartościowych ruchomości). Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej, zwolnił go od wpisu od skargi kasacyjnej w części przekraczającej 100 zł, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W motywach uzasadnienia postanowienia wskazał, że wcześniej w toku postępowania w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r. zwolniono skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 100 zł, przy ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego tożsamej z wynikającą z obecnie rozpoznawanego wniosku z argumentacją, iż dokumenty przedstawione przez skarżącego zaświadczają że skarżący i jego żona - obok podstawowych wydatków - finansują również usługi niezwiązane z koniecznym utrzymaniem. Zaznaczył, że pierwszy z wniosków skarżącego zawierał żądanie zwolnienia z wynoszącej 100 zł opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem. Wniosek swój skarżący uzasadniał obowiązkiem poniesienia takiej samej opłaty jednocześnie w sześciu sprawach, brakiem majątku oraz niskimi dochodami. Niemniej należną opłatę uiścił zatem przyjąć należy, iż miał kwotę niezbędną na jej zapłatę, stąd żądanie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej podlegało oddaleniu. W ocenie referendarza sądowego za częściowo uzasadniony należało jednak uznać wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony wraz ze skargą kasacyjną. Stwierdził, że obecnie jedyną opłatą potencjalnie obciążającą skarżącego jest wpis od złożonej skargi kasacyjnej, który wprawdzie nie został on jeszcze formalnie ustalony przez przewodniczącego wydziału, niemniej przyjąć trzeba, że z uwagi na przedmiot aktu objętego skargą, wynieść on winien 250 zł (§ 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości praz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). W ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o całościowe zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych. Skarżący i jego żona uzyskują bowiem niewysokie, lecz stałe dochody, a nadto ponoszą wydatki na cele niezwiązane z koniecznym utrzymaniem. Przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącego należy jednak zwrócić uwagę na fakt, iż obecnie wniesiono 6 skarg kasacyjnych w sprawach z udziałem skarżącego. Wszystkie skargi dotyczą decyzji mających za przedmiot - podobnie jak w niniejszej sprawie - odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. We wszystkich zatem wpis od skarg kasacyjnych wynieść winien 250 zł. Suma tych wpisów (1.500 zł) przekraczałaby możliwości majątkowe skarżącego. Od powyższego postanowienia skarżący, w ustawowym terminie, wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że referendarz nie odniósł się w żadnym zakresie do wskazywanej przez niego zmiany sytuacji majątkowej małżonki skarżącego. Zaznaczył, że o ile przed chorobą małżonki ich wspólne dochody kształtowały się w wysokości ok. 2100 zł netto miesięcznie, o tyle w tej chwili uległy one zmniejszeniu. Skarżący wskazał, że wysokość świadczenia rehabilitacyjnego jego małżonki nie została jeszcze ustalona, jednakże będzie ono niższe niż wynagrodzenie, które otrzymywała przed chorobą. Skarżący stwierdził, że po uiszczeniu opłat od skargi kasacyjnej, nawet w wysokości 100 zł, pozostałoby mu na życie kwota 600 zł, z której musiałby uiścić opłaty i wizyty u lekarza. Odnosząc się zaś do ustaleń referendarza o zbędności niektórych wydatków podniósł, że z operatorami wiążą go umowy, których tak po prostu zerwać nie może. Nie może też przestać ich uiszczać. Nadto zaznaczył, że w związku z zainicjowanymi postępowaniami sądowoadministracyjnymi uiścił już opłaty w łącznej wysokości 1.200 zł (po 100 zł za wpis od każdej z sześciu skarg, i po 100 zł za sporządzenie sześciu uzasadnień wyroków), co spowodowało konieczność zaciągnięcia na ten cel pożyczki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Zgodnie z regulacją art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Pamiętać jednak należy, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżący spełnił przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Uzasadniania to przede wszystkim jego trudna sytuacja materialna. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika bowiem, że dochody małżonków N. (renta L.N. częściowo zajęta przez komornika) w całości przeznaczane są na zaspokojenie potrzeb rodziny. Skarżący nie ma oszczędności, ani żadnego majątku nieruchomego czy ruchomego. Przy ocenie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego Sąd wziął pod uwagę także wielość prowadzonych postępowań sądowoadministracyjnych zainicjowanych przez skarżącego (wszystkie na etapie skargi kasacyjnej). W świetle powyżej ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego uznać należy, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Z uwagi jednak na fakt, że jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania sądowego, który skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł, za zasadne należy uznać przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tego wpisu. Odnośnie zaś zwolnienia od uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem wskazać należy, że skarżący uiścił należną opłatę zatem Sąd przyjął, że był on wstanie wygospodarować kwotę niezbędną na jej zapłatę. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.