I SA/Go 892/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.F. i S.F. o zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi J.F. i S.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Go 892/10 UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 1 283 zł, skarżący wnieśli o zwolnienie od tej opłaty. Z uzasadnienia wniosku oraz oświadczeń i złożonych dokumentów wynika, że skarżący pozostają małżeństwem. Są właścicielami dwóch nieruchomości gruntowych wraz z domami mieszkalnymi oraz sześciohektarowego gruntu rolnego, które jednak zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym przez naczelnika urzędu skarbowego. Nadto posiadają trzy samochody ([...] o wartości 50.000 zł, [...] o wartości 10.000 zł oraz [...] wartą 40.000 zł). Skarżący utrzymują się dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej określonych (na czerwic 2010 r.) na 20.140 zł miesięcznie (narastająco od początku roku 42.577 zł). Skarżący – obok normalnych kosztów utrzymania – ponoszą również raty zaległości podatkowej w wysokości 30.800 zł miesięcznie ( łącznie od obojga małżonków). Ostatnia z rat przypada na styczeń 2011 roku. Skarżący sprzedali za 100 000 zł dom letniskowy, z czego dochód przeznaczyli na zapłatę kolejnych rat. Skarżący posiada dwa rachunki bankowe. Na każdym z nich nie ma istotnych oszczędności. Postanowieniem z dnia 13 października 2010 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wpis od skargi wynosi wielokrotnie mniej niż deklarowane miesięczne dochody. Skarżący posiadają również wartościowy majątek. Są właścicielami m.in. dwóch luksusowych samochodów osobowych ([...]). Nie można zatem uznać, że znajdują się w niedostatku. Nie zachodzi jednocześnie obawa, że poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości spowoduje dla skarżących odczuwalne obciążenie budżetu ich rodziny. Oceny tej nie zmienia fakt wcześniejszego zwolnienia skarżących z wpisów od skarg w sprawach toczących się z ich udziałem. Ówcześnie bowiem u podstaw zwolnienia legła obawa o znaczne pogorszenie sytuacji majątkowej skarżących w związku z rozpoczęciem przez nich spłaty rat zaległości podatkowej ( postanowienie z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Go 447 – 450/10). Perspektywa kilku miesięcy uprawnia wniosek, że realizacja decyzji ratalnej nie spowodowała pogorszenia sytuacji majątkowej wnioskodawców. W efekcie uzasadnione jest również stwierdzenie, że na sytuację tą zauważalnie nie wpłynie również uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 1283 zł. Strona skarżąca w ustawowym terminie siedmiu dni od doręczenie powyższego postanowienia referendarza, wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu podniosła, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż wysokość wpisu jest kilkunastokrotnie niższa od miesięcznych dochodów skarżącego. Wprawdzie w miesiącu czerwcu 2010 roku, dochód Pana S.F. z działalności gospodarczej wyniósł 20.140,78 zł., była to jednak sytuacja incydentalna. Jak wskazuje załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy zestawienie struktur przychodów, kosztów oraz dochodów/strat za okres od stycznia do grudnia 2010 roku, dochody w pozostałych miesiącach omawianego okresu nie były już tak wysokie, l tak w miesiącu lutym, skarżący osiągnął dochód w wysokości 8.265,50 zł. a już w kwietniu poniósł stratę w wysokości 28.643,97 zł. Z załączonego zestawienia wynika, iż dochód Pana S.F. z działalności gospodarczej narastająco od stycznia do czerwca 2010 roku, wyniósł 42.577,69 zł.. Gdybyśmy zatem; podzielili go proporcjonalnie na sześć miesięcy - średni dochód z działalności gospodarczej wyniósłby około 7.096,28 zł. Należy jednakże pamiętać o tym, iż tak jak strona wskazała we wniosku, budżet domowy Państwa F. prócz zwykłych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem obciążały i obciążają miesięczne raty związane ze spłatą układów ratalnych. Wprawdzie skarżący uzyskali w czerwcu 2010 roku dodatkowy dochód z tytułu sprzedaży domku letniskowego, jednakże środki ze sprzedaży przeznaczyli na realizację układu ratalnego; prócz tego (jak zasygnalizowano we wniosku o przyznanie prawa pomocy) wpłacili 20.000,00 zł. na poczet spornego zobowiązania podatkowego. Ponad to pojawiły się dodatkowe okoliczności, uzasadniające przedmiotowy wniosek. W dniu [...]-09-2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję o odroczeniu terminu płatności pozostałej kwoty spornego zobowiązania podatkowego (kwota główna + odsetki - 43.181,47 zł.), do dnia 30-11-2010 r. Tak więc biorąc pod uwagę wysokość dochodów z działalności gospodarczej oraz konieczność dalszej realizacji układu ratalnego, skarżący będą zmuszeni do sprzedaży części majątku ruchomego, który stanowią trzy pojazdy samochodowe ([...] oraz [...]). Warto zauważyć, iż jedno z luksusowych aut, o których wspomina orzekający, jest zarejestrowane i używane w działalności gospodarczej. Koszt nabycia auta nie był zapewne niski, jednakże wiąże się z wymiernymi korzyściami ekonomicznymi. Poprzez odpisy amortyzacyjne od wyższej wartości zmniejsza się wysokość bieżących zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Strona ponosi ponad to niższe koszty eksploatacyjne w związku z użytkowaniem lepszego technicznie i sprawniejszego pojazdu samochodowego. Należy w tym miejscu zauważyć, iż Pan S.F. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu (posiada kilka stoisk na targowisku przygranicznym w [...]) i gastronomii (pizzeria). Samochód [...] oraz nie stanowiący środka trwałego [...], są wykorzystywane przez stronę jako pojazdy dostawcze (dowóz towaru na targowisko z hurtowni lub producentów, rozwożenie pizzy) i są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Kolejną okolicznością, która mogłaby pozytywnie wpłynąć na rozpatrzenie niniejszego wniosku, jest fakt iż Pan S.F. został zarządzeniami Przewodniczącego wezwany do uiszczenia wpisów sądowych od skarg kasacyjnych, oznaczonych sygnaturami I SA/Go 450/10 i I SA/Go 449/10, w łącznej kwocie 2.040,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 260 p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zaś, przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe i jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Z cyt. wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym nie jest tak, że wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na jego korzyść, tylko wszystko, co wątpliwe skarżący winien wyjaśnić, bo to po jego stronie istnieje powinność dowiedzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego, zaś uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Ponadto, należy podkreślić, że Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Mimo bowiem, że prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, to jednak stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności, zgodnie z którą, to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej Przypomnieć należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, (postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r. IIFSK741/06). Przypomnieć należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga na równi z innymi wydatkami zapewnienia na nie środków. Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. W działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które wiążą się z koniecznością ponoszenia wydatków finansowych. Do takich zaliczają się również wydatki sądowe konieczne do dochodzenia swoich praw m. in. w postępowaniu sądowo – administracyjnym. Wydatki te należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Inne potraktowanie kosztów sadowych oznaczałoby nieuzasadnione preferowanie jednych wydatków przed innymi. Zwolnienie w takiej sytuacji od kosztów sądowych prowadziłoby do kredytowania na uprzywilejowanych warunkach każdego, kto uzna, że wydatki związane stricte z bieżącą działalnością są bardziej istotne niż te, które służą ochronie interesów w postępowaniu przed sądem. Mając na uwadze powyższe oraz przedłożone przez stronę skarżąca dokumenty dotyczące jej stanu finansowo – majątkowego Sąd doszedł do przekonania, że skarżący mogą ponieść ciężar uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1283 zł. Skarżący S.F. w miesiącu czerwcu uzyskał znaczny dochód 20 140,78 powinien zatem już w przyszłych wydatkach przewidzieć środki konieczne na pokrycie wpisu sądowego albowiem kończyło się postępowanie przed organem odwoławczym w przypadku rozpoznania odwołania w sposób dla niego niekorzystny, zaskoczeniem nie mogła być ,możliwość skorzystania z prawa do Sądu, tym bardziej że strona skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego. Nie można uznać, za zasadny argument, że osiągnięte znaczne dochody za czerwiec 2010r. należy nie brać pod uwagę, tylko ustalić średnie dochody uzyskiwania od początku stycznia, gdyż należy ustalać sytuacje majątkowe oraz finansowe osoby występującej o prawo pomocy w okresie najbardziej zbliżonym do terminu złożenia wniosku, a nie znacznie wcześniejsze okresy. W sprzeciwie podniesiono, że chcąc zrealizować decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2010r. o odroczeniu terminu płatności pozostałej kwoty spornego zobowiązania podatkowego ( kwota główna plus odsetki łącznie 43181,47) zł, skarżący będzie musiał sprzedać część swojego majątku. Jednak to strona skarżąca, co wynika z uzasadnienia decyzji z [...] września 2010r. posiada środki na miesięczne wpłaty do urzędy skarbowego w wysokości 30000 zł, oraz posiada dość znaczny majątek nieruchomy. Samo ponoszenie wysokich wpłat ratalnych nie oznacza, że na pozostałe obowiązki wynikające z obciążeń publicznych w tym wpisu sądowego strona skarżąca nie posiada już środków. Nie można także uznać argumentu odnoszącego się do konieczności uiszczenia wpisu w innym postępowaniu sądowo – administracyjnym, obowiązek poniesienia kosztów w innych postępowaniach nie może przemawiać za przyznaniem stronie skarżącej prawa do pomocy w tym rozpoznawanym postępowaniu, albowiem każda sprawa i wniosek jej dotyczący jest rozpoznawana oddzielnie (tak NSA w postępowaniu z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt I FZ 679/05). Tym samym po dokonaniu analizy aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego oraz wysokości wpisu sądowego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.