I SA/Go 892/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 13 października 2010 r. wniosku J.F. i S.F. o zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi J.F. i S.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 1 283 zł, skarżący wnieśli o zwolnienie od tej opłaty. Z uzasadnienia wniosku oraz oświadczeń i złożonych dokumentów wynika, że skarżący pozostają małżeństwem. Są właścicielami dwóch nieruchomości gruntowych wraz z domami mieszkalnymi oraz sześciohektarowego gruntu rolnego, które jednak zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym przez naczelnika urzędu skarbowego. Nadto posiadają trzy samochody ([...] o wartości 50.000 zł, [...] o wartości 10.000 zł oraz [...] wartą 40.000 zł). Skarżący utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej określanych (na czerwiec 2010 r.) na 20.140 zł miesięcznie (narastająco od początku roku 42.577 zł). Skarżący - obok normalnych kosztów utrzymania - ponoszą również raty zaległości podatkowej w wysokości 30 800 zł miesięcznie (łącznie od obojga małżonków). Ostatnia z rat przypada na styczeń 2011 roku. Skarżący sprzedali za 100 000 zł dom letniskowy, z czego dochód przeznaczyli na zapłatę kolejnych rat. Skarżący posiada dwa rachunki bankowe. Na żadnym z nich nie ma istotnych oszczędności. Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje, gdy wnoszący o jego przyznanie wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy jednak wskazać, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które - ze względu na brak odpowiednich środków - nie są w stanie ponieść kosztów sądowych czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji R.P. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy oceniany według tych kryteriów jest nieuzasadniony. Należy wskazać, że wpis od skargi wynosi wielokrotnie mniej niż deklarowane miesięczne dochody. Skarżący posiadają również wartościowy majątek. Są właścicielami m. in. dwóch luksusowych samochodów osobowych ([...]). Nie można zatem uznać, że znajdują się w niedostatku. Nie zachodzi jednocześnie obawa, że poniesienie kosztów sądowych w pełnej ich wysokości spowoduje dla skarżących odczuwalne obciążenie budżetu ich rodziny. Oceny tej nie zmienia fakt wcześniejszego zwolnienia skarżących z wpisów od skarg w sprawach toczących się z ich udziałem. Ówcześnie bowiem u podstaw zwolnienia legła obawa o znaczne pogorszenie sytuacji majątkowej skarżących w związku z rozpoczęciem przez nich spłaty rat zaległości podatkowej (postanowienia z 8 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Go 447-450/10). Perspektywa kilku miesięcy uprawnia wniosek, że realizacja decyzji ratalnej nie spowodowała pogorszenia sytuacji majątkowej wnioskodawców. W efekcie uzasadnione jest również stwierdzenie, że na sytuację tę zauważalnie nie wpłynie również uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 1 283 zł. Wymaga zresztą podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, czyli osobom dla których obowiązek sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym tamowałby bądź ograniczał prawo do sądu. Wskazuje się tu na osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak - Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadmini-stracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Skarżący nie znajdują się w takim położeniu. Przeciwnie: posiadają znaczny majątek (w tym również luksusowe samochody osobowe). Nie zachodzi zatem obawa, że poprzez odmowę uwzględnienia wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi zostanie ograniczone konstytucyjne prawo skarżących do poddania kontroli sądowej wydanej w ich sprawie decyzji podatkowej. Uwzględniając powyższe, postanowiono jak w sentencji.