I SA/Go 896/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi P.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący P.A. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2006 roku nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2006 roku nr [...] odmawiającej stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego w wysokości 1002 złote zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 2001. Z akt sprawy wynika, że: Skarżący nabył na terenie Niemiec w/w samochód osobowy za kwotę 500,00 EURO. W dniu [...] kwietnia 2006 roku skarżący złożył deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego, wskazując wysokość podatku akcyzowego na kwotę 1002 złote, którą uiścił. Po uiszczeniu powyższej kwoty skarżący uzyskał dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium kraju, co do nabytego samochodu osobowego. Pismem z dnia 17 lipca 2006 roku skarżący wniósł o zwrot podatku akcyzowego. W uzasadnieniu skarżący między innymi wskazał, że jeżeli państwo członkowskie nakłada na towary importowane wyższe podatki niż na towary krajowe (wskazał na auta używane kupowane w kraju i nie objęte akcyzą) to ze względu na ich dyskryminacyjny charakter osoba uiszczająca ten podatek może domagać się jego zwrotu, na podstawie art. 90 TWE. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 roku Naczelnik Urzędu Celnego odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego nabytego przez skarżącego. W uzasadnieniu organ celny wskazał, iż zgodnie z art. 80 ust. 1.2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym, akcyzie podlegają samochody osobowe nie zarejestrowane na terytorium Polski zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, a podatnikami podatku są importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Oznacza to, że podatkowi temu podlegają również samochody wyprodukowane w Polsce i sprzedawane na terenie kraju. Obowiązek podatkowy w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego powstaje nie później niż z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnik jest obowiązany zapłacić akcyzę nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt. 1 ordynacji podatkowej w przypadku skarżącego nadpłata ta nie wystąpiła, bowiem składając deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu postąpił zgodnie z obowiązującym prawem w zakresie podatku akcyzowego. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie stwierdzające nadpłatę. Decyzję z [...] października 2006 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. P.A. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata M.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę. Zarzucił w niej naruszenie prawa materialnego tj. art. 23, 25, 90 Traktatu ustanawiającego Unię Europejską przez bezpodstawne wymierzenie stronie i odmowę stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od importowanego samochodu używanego, w sytuacji gdy podatek ten ma charakter zakazanej opłaty o skutkach równoważnych z cłem przywozowym, a jednocześnie jest podatkiem wewnętrznym nie pobieranym od produktów podobnych, będących w obrocie kraju. Organ odwoławczy w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zdaniem Sądu skarga okazała się uzasadniona. Z dniem 1 maja 2004 roku, a więc z dniem przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej częścią porządku prawnego obowiązującego w RP stał się system prawa wspólnotowego. Przy czym normy prawa wspólnotowego cechują się bezpośrednią skutecznością i mają pierwszeństwo przed normami państw członkowskich w przypadku sprzeczności z normami ich prawa krajowego, co oznacza iż w przypadku sprzeczności orzeczenie winno być oparte na prawie wspólnotowym. Wskazać należy, że podatek akcyzowy nakładany jest na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 29, poz. 257 z późn. zm.). Nadto należy podkreślić, że Sąd jak również inne organy państwa członkowskiego, jest związany interpretacją przepisów prawa wspólnotowego zawartą w wyroku ETS z dnia 18 stycznia 2007 roku wydanym w sprawie C - 313 / 05 Maciej Brzeziński v Dyrektor Izby Celnej w Warszawie. Związanie to oparte jest na art. 234 TWE zgodnie z zasadą zapewnienia jednolitej wykładni i stosowania prawa wspólnotowego, jak również na art. 10 TWE wyrażającego zasadę efektywności prawa wspólnotowego. Nadto państwa członkowskie są zobowiązane zgodnie z art. 292 TWE do poddawania sporów dotyczących wykładni lub stosowania Traktatu tylko procedurze tam przewidzianej. Wyroki ETS dotyczące wykładni przepisów prawa wspólnotowego są skuteczne wstecz, a więc winny być stosowane do stosunków prawnych powstałych przed ogłoszeniem orzeczenia. We wspomnianym wyroku C - 313 / 05 Brzeziński ETS stwierdził, że podatek akcyzowy regulowany ustawą z dnia 23 stycznia 2004 roku nie stanowi cła, ani opłaty o równoważnym skutku, bowiem nie jest nakładany na towar w związku z przekroczeniem granicy. Jako część wewnętrznego systemu opodatkowania towarów podatek ten winien zostać oceniony w świetle art. 90 TWE. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu żadne państwo członkowskie nie może nakładać bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe, jak również podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty. W związku z tym przedmiotem porównania są samochody osobowe znajdujące się na rynku krajowym i nabyte w innych państwach członkowskich - art. 90 ustęp 1 TWE. Zgodnie z przepisem prawa krajowego akcyzie podlegają samochody osobowe nie zarejestrowane na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami natomiast są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju oraz importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego - art. 80 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy o podatku akcyzowym. Podatek akcyzowy, zgodnie z ustawą jest nakładany zarówno na samochody nowe jak i używane przeznaczone do zarejestrowania w Polsce, niezależnie od tego czy zostały wyprodukowane w Polsce czy też w innych państwach członkowskich UE. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. nr 87, poz. 825 z późn. zm.) w dniu powstania obowiązku podatkowego (a więc z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym) stawki akcyzy określone w poz. 27 załącznika nr 1 miały zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu dokonanej przed jego pierwszą rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 nr 58, poz. 515 z późn. zm.). W przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych dokonywanego po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy stosowało się procentowe stawki akcyzy obliczone według zmieszczonego tam wzoru z uwzględnieniem akcyzy określonych odpowiednio w poz. 27 załącznika nr 1 przy sprzedaży krajowej i w poz. 21 zał. nr 2 przy sprzedaży wewnątrzwspólnotowej. Stawki powyższe rosły wraz z wiekiem pojazdu, jednak nie mogły być wyższe niż stawka akcyzy przewidziana w art. 75 ust. 1 ustawy, tj. 65% podstawy opodatkowania. W poz. 27 zał. nr 1 oraz poz. 21 zał. nr 2 przewidywały analogiczne stawki akcyzy uzależnione od pojemności silnika dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2000 cm3 stawka ta wynosiła 13,6% dla pozostałych samochodów 3,1%. Wskazać należy, iż przepis art. 90 TWE ma służyć gwarancjom neutralności podatków wewnętrznych ze względu na konkurencję między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym, a produktami przywożonymi z zagranicy. Podatek akcyzowy więc może być uznany za zgodny z art. 90 TWE, gdy jest tak skonstruowany, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, nie wywołując dyskryminujących skutków. Oznacza to, zgodnie z treścią uzasadnienia wyroku C - 313 / 05 Brzeziński, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w takim zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa kwotę tego podatku (nazwaną rezydualną) obciążającą podobne pojazdy, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Podatek rezydualny natomiast to podatek, który ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu wraz z obniżaniem się wartości używanego pojazdu. Tak więc przyjęta przez organy podatkowe wykładnia art. 90 TWE jest nieprawidłowa w świetle wykładni zawartej w w/w wyroku, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem decyzji organów podatkowych. Podkreślić należy, że zgodnie z dokonaną wykładnią art. 90 ust. 1 TWE kwota podatku winna maleć wraz z obniżaniem się wartości pojazdu, a nie rosnąć. W związku z powyższym organy podatkowe winny dokonać ustaleń czy nałożony na skarżącego podatek akcyzowy dyskryminuje samochody używane nabywane w krajach UE, a sprowadzane i rejestrowane w Polsce. W tym celu organ podatkowy winien ustalić czy wzrost stawki podatku wraz z wiekiem pojazdu dotyczy tylko pojazdów używanych pochodzących z innego państwa niż RP, a także czy w przypadku takich pojazdów zarejestrowanych w Polsce jako nowe stawka podatku (rezydualnego) pozostaje niezmienna. Jednocześnie w przypadku ustalenia, że nastąpiło pobranie opłaty nienależnej, wobec ustalenia, iż wartość podatku (rezydualnego) jest większa, co do pojazdów używanych nabywanych w krajach członkowskich, a sprowadzanych i rejestrowanych w Polsce, od pojazdów wcześniej zarejestrowanych w Polsce, powstanie po stronie skarżącego roszczenia o jej zwrot, którego można dochodzić na podstawie prawa krajowego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. należało uchylić także decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 152 P.p.s.a Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Sąd na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P. p.s.a. zasądził zwrotu kosztów postępowania. |Asesor WSA |Sędzia NSA |Sędzia WSA | |Joanna Wierchowicz |Jan Grzęda |Dariusz Skupień |