I SA/Go 90/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2012 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku K.T.T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej zdnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług z tytułu importu postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości przekraczającej 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r. skarżący K.T.T. wystąpił o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego, jak również z przedstawionych dodatkowych dokumentów, wynika, że skarżący jest żonaty i ma dwoje dzieci (w wieku 17 i 13 lat). Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego o wartości 40.000 zł, wykorzystywanego przez skarżącego w działalności gospodarczej. Żonie skarżącego przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 52 m kw. Nie posiadają oszczędności ani innego majątku. Skarżący i jego żona prowadzą (każde z nich odrębnie) działalność gospodarczą - skarżący jest taksówkarzem, a jego żona świadczy usługi transportowe. Miesięczne dochody skarżącego z tego tytułu wynoszą 3.309,60 zł brutto miesięcznie, a jego żony 6.200 zł brutto. Przychody z prowadzonej przez skarżącego działalności opodatkowane są zryczałtowanym podatkiem dochodowym w postaci karty podatkowej. W związku z tym nie ewidencjonuje kosztów uzyskania przychodów. Określił je jednak szacunkowo na 3.679,49 zł, zaliczając do nich wydatki na: kartę podatkową składkę ZUS, paliwo, "opłatę abonamentową taxi" oraz ratę kredytu zaciągniętego na zakup samochodu. Wydatki te udokumentował dowodami przelewu raty kredytu oraz podatków i składek ZUS, raportami kasowymi. Skarżący nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Żona skarżącego również nie ewidencjonuje kosztów uzyskania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ przychody z tej działalności opodatkowane są ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Podała jednak, że w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej miesięcznie ponosi: 527 zł zryczałtowanego podatku, składkę ZUS w wysokości 385,91 zł oraz koszty zakupu paliwa rzędu 1.500 zł miesięcznie, na dowód których to wydatków przedłożono dowody przelewów oraz wydruk syntetycznego zestawienia z ewidencji sprzedaży. Przedłożono również deklaracje VAT-7 potwierdzające, za styczeń i luty 2012 r., sprzedaż towarów i usług o wartości netto 6.200 zł w każdym z tych miesięcy i nabycie towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną w kwotach - za styczeń: 46 zł, a za luty: 34 zł. Skarżący oraz jego żona łącznie spłacają cztery kredyty: hipoteczny na zakup mieszkania (1900 zł miesięcznie), na zakup samochodu wykorzystywanego przez 2 Sygn. akt I SA/Go 90/12 skarżącego w prowadzonej działalności gospodarcze] (990,93 zł miesięcznie), na zakup komputera (176,80 zł), oraz "dofinansowanie ubezpieczenia" (196 zł miesięcznie). Dodatkowo skarżący spłaca zobowiązania z posiadanych dwóch kart kredytowych. Koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą 1.675 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że obejmują one również spłatę zaległości w czynszu (570 zł miesięcznie). Skarżący przedstawił również wyciągi z części posiadanych rachunków bankowych -swoich i żony. Wynika z nich, że małżonkowie nie mają oszczędności oraz że skarżący dokonywał przelewów z rachunku bankowego, z którego wyciągu nie przedstawił (końcówka numeru rach. [...]). Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Go 90/12, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia wskazał, że skarżący wraz żoną uzyskują stałe dochody z prowadzonych działalności gospodarczych, a zatem niewiarygodne było oświadczenie o braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Przychody uzyskiwane przez żonę skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej przewyższają bowiem znacznie deklarowane koszty ponoszone w związku z tą działalnością (przychód brutto 6200 zł, przy kosztach rzędu 2500 zł pomijając należny podatek od towarów i usług). Przywołując orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego referendarz podkreślił, że na ocenę zdolności majątkowych nie wpływa fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej. Odnosząc się z kolei do wydatków jakie skarżący ponosi w związku ze spłatą kredytów wskazał, że z orzecznictwa wynika, iż koszty sądowe stanowią należności Skarbu Państwa, i że powinny one być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a zobowiązania prywatne takie jak rata kredytu hipotecznego nie mają przed nimi pierwszeństwa (por. post. NSA z 20 października 2011 r. I OZ 783/11 LEX 984400). Tym samym - w ocenie referendarza sądowego -argumentacja wniosku o licznych zobowiązaniach kredytowych nie mogła stanowić samodzielnej podstawy uwzględnia żądania skarżącego. Podobnie za przyznaniem prawa pomocy nie przemawiała okoliczność korzystania przez skarżącego z kart kredytowych. Dowodziła raczej tego, że skarżący legitymuje się posiadaniem zdolności kredytowej. Podniósł ponadto, że skarżący mimo wystosowanego do niego wezwania nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego o końcówce numeru [...], 3 Sygn. akt I SA/Go 90/12 co pozwoliłoby wyczerpująco zobrazować jego stan majątkowy. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego K.T.T. wniósł skutecznie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podkreślił, że nie przesłanie wyciągu bankowego o końcówce numeru [...] było wynikiem niedopatrzenia z jego strony i wygenerowania elektronicznie niewłaściwego wyciągu. Wskazał, że priorytetem dla niego jest regulowanie bieżących rachunków, po zapłaceniu których funduszy wystarcza jedynie na podstawowe artykuły żywnościowe. Nie zgodził się ze stwierdzeniem referendarza sądowego, że uzyskiwany przez niego oraz jego małżonką stały dochód z działalności gospodarczej czyni niewiarygodnym oświadczenie o braku środków na poniesie kosztów sądowych. Podkreślił, iż małżonka przez pół roku była osobą bezrobotną i choć od stycznia 2012 r. prowadzi własną działalność, to jednak do jej prowadzenia wykorzystuje samochód pożyczony od brata, który w każdej chwili może żądać jego zwrotu. Zwracając uwagą na charakter pracy żony oraz jego samego wskazał, że każda awaria czy choroba to przestój w pracy a w konsekwencji brak dochodu. Tym samym, w ocenie skarżącego, nie można uznać, że posiada stałe dochody. Skarżący podkreślił, że wydatek związany z opłatą rachunków telefonicznych należy zaszeregować do kategorii wydatków koniecznych, gdyż posiadanie telefonu jest niezbądnym środkiem komunikacji w ramach prowadzonej działalności. Zwrócił również uwagą na zadłużenie wynikające z kart kredytowych podkreślając, że nie jest w stanie spłacić powstałego z tego tytułu długu, który wynosi obecnie 7.000,00 zł. W ocenie skarżącego nie ma on nic wspólnego ze zdolnością kredytową. Wskazując na wydatki związane ze spłatą kredytu hipotecznego K.T.T. zaznaczył, że są one priorytetem z uwagi na jego zabezpieczenie na mieszkaniu, które gwarantuje posiadanie dachu nad głową. W załączeniu przedłożył wyciąg z rachunku bankowego o końcówce numeru [...] z Banku [...] za okres [...].12.2011 [...].04.2012 r. z którego wynika, że saldo na koniec okresu wynosiło zero zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia 4 Sygn. akt I SA/Go 90/12 bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 -powoływanej dalej jako P.p.s.a.) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Zgodnie z reguiacją art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Dokonując powyższego zestawienia w rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Skarżący wraz z małżonką, pomimo uzyskiwania dość wysokich dochodów z prowadzonych działalności gospodarczych, ponoszą wysokie koszty związane z prowadzeniem tych działalności oraz utrzymaniem rodziny. Posiadają również szereg zobowiązań pieniężnych. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy zobowiązania prywatne takie jak np.: rata kredytu hipotecznego nie mają pierwszeństwa przed należnościami Skarbu Państwa, do jakich niewątpliwie należy wpis sądowy i nie mogą być jedyną podstawą do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to jednak mają one wpływ na ogólną sytuację majątkową skarżącego. 5 Sygn. akt I SA/Go 90/12 Rozpatrując przedmiotowy wniosek Sąd zwrócił również uwagą na okoliczność, że przed tutejszym Sądem prowadzone są równolegle postępowania w 14 sprawach zainicjowanych skargami K.T.T.. Każda z tych spraw jest obecnie na etapie postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia do kosztów sądowych. W każdej z nich skarżący, w razie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, byłby zobowiązany do uiszczenia go w wysokości 500 zł. Wprawdzie wbrew twierdzeniom skarżącego posiada on źródła, z których regularnie uzyskuje dochód, jednakże z oświadczeń przez niego złożonych oraz przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że stałe comiesięczne obciążenia są w wysokości uniemożliwiającej mu zapłatę wpisu sądowego w całości. Wskazać jednakże należy, że skarżący inicjując postępowanie sądowoadministracyjne powinien przewidzieć, iż następstwem podjętych przez niego działań będzie konieczność zapłaty wpisu sądowego. W tym celu powinien poczynić stosowne oszczędności. Należy bowiem pamiętać, że zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, choćby w części, ma charakter wyjątkowy. Analizując sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny można stwierdzić, że skarżący i jego małżonka uzyskują dochody na poziomie, który pozwala im zabezpieczyć środki finansowe niezbędne dla utrzymania ich rodziny oraz zapłaty ciążących na nich zobowiązań. Jednakże biorąc pod uwagę wspomnianą wyżej okoliczność, iż w tym samym czasie skarżący mógłby być zobowiązany do zapłaty wpisu sądowego w czternastu sprawach jednocześnie, Sąd doszedł do przekonania, że poniesienie takich kosztów wywołałoby uszczerbek utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.