I SA/Go 907/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędzia NSA Jan Grzęda Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Burmistrza na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych oddala skargę. Burmistrz wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. Burmistrz decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] uchylił K.G. z dniem [...] marca 2008 r. prawo do zaliczki alimentacyjnej. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] uznał, że kwoty wypłacone w okresie od [...] października 2007 r. do [...] lutego 2008 r. w wysokości 2.400 zł były nienależnie pobraną zaliczką. W związku z brakiem zwrotu przez K.G. w/w zaliczek alimentacyjnych, w dniu [...] października 2009 r. wystawił tytuły wykonawcze o tożsamych numerach [...], które przekazał do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, powołując się na przepisy art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwrócił wierzycielowi w/w tytuły wykonawcze. W uzasadnieniu organ egzekucyjny podniósł, iż objęty w/w tytułami wykonawczymi obowiązek dotyczący zaliczek alimentacyjnych za 2007 r. i pierwsze miesiące 2008 r. nie podlega egzekucji administracyjnej. Organ I instancji wskazał, że z dniem 1 października 2008 r. ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz.732 ze zm.) zastąpiona została ustawą z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz.7 ze zm.). Naczelnik Urzędu Skarbowego podkreślił, że art. 43 w/w ustawy wskazuje, iż egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że zobowiązania wynikające z przesłanych tytułów wykonawczych winny być dochodzone i egzekwowane zgodnie z zapisami ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a ustawa ta nie przewidywała trybu egzekwowania należności objętych zwróconymi tytułami wykonawczymi w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tryb taki przewiduje obecnie obowiązująca ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ale stosuje się go tylko "do spraw, do których prawo powstało z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy". Na powyższe rozstrzygnięcie Burmistrz złożył zażalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż tytuły wykonawcze dotyczą nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, w związku z czym sprawę należało "załatwić" w trybie art. 30 ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), gdyż nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlega egzekucji administracyjnej. Takiej samej egzekucji podlegają nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne. Po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podtrzymując w pełni stanowisko organu I instancji. W skardze do tut. Sądu Burmistrz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę powtórzył argumentację wyrażoną w zażaleniu z dnia [...] marca 2010 r. Ponadto wskazał, że naruszono przepisy art. 29 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędną interpretację art. 30 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i w konsekwencji błędne uznanie, że obowiązujące przepisy przed dniem 1 października 2008 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewidywały egzekucji nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych w trybie egzekucji administracyjnej oraz, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych objęty przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie podlega egzekucji administracyjnej, a w konsekwencji, że zachodzą przesłanki z art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, aby organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji dochodzonych nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych i zwrócił tytuły wykonawcze. Ponadto, w ocenie skarżącego, regulacja art. 42 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wprowadza jasną regułę, że w sprawach pobrania nienależnej zaliczki alimentacyjnej zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a w myśl art. 18 ust. 2 tejże ustawy, w sprawach w niej nieuregulowanych przepisy o świadczeniach rodzinnych. Brak w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych regulacji o trybie dochodzenia nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych skutkuje, na podstawie art. 18 ust. 2 w/w ustawy, nakazem odpowiedniego stosowania art. 30 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiącego że nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Sąd zważył: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia. Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności Dokonana w tak zakreślonych ramach kontrola zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego pozwalała na przyjęcie, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i rozstrzygnięcie organu I instancji jest zgodne z prawem. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Wobec tego, iż przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawione przez Burmistrza dotyczyły zaliczek alimentacyjnych za rok 2007 i pierwszych miesięcy roku 2008 prawidłowo, w ocenie Sądu, organy obu instancji przyjęły, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz.732 ze zm.). Wprawdzie powyższa ustawa jest aktem już nieobowiązującym, bo z dniem 1 października 2008 r. na podstawie art. 47 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2009 r. Nr 1, poz.7 ze zm.) utraciła moc, to w niniejszym postępowaniu jej przepisy znalazły zastosowanie, w związku z przepisami intertemporalnymi, tj. art. 42 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do art. 42 ust.2 w/w ustawy sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne podlegają rozpatrzeniu i dochodzeniu na zasadach i w trybie określonych w dotychczasowych przepisach. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie przewidywała trybu egzekwowania nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tryb ten ustawodawca wprowadził dopiero z dniem 1 października 2008 r. na mocy przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Niezasadnym jest przy tym zarzut skarżącego, iż w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Art. 18 ust. 1 tejże ustawy dotyczy weryfikacji dochodu rodziny, od którego przysługuje zaliczka alimentacyjna, jak i wysokości tej zaliczki. Natomiast ust. 2 tego przepisu, stanowi iż w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, odesłanie do przepisów o świadczeniach rodzinnych dotyczy jedynie kwestii weryfikacji, o której mowa w ust. 1 artykułu 18, nie zaś wszelkich kwestii dotyczących zaliczki alimentacyjnej. Przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w rozdziale 4 regulują zasady weryfikacji świadczeń rodzinnych i do tych zasad odsyła powołany wyżej art. 18 ust. 2. Na gruncie regulacji zawartych w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie sposób uznać, że zaistniała przesłanka do zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności przepisów o świadczeniu nienależnym w myśl art. 30 ust. 7. Zgodnie z dyspozycją art. 43 przepisu przejściowego ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. po wydaniu decyzji o przyznaniu zaliczki postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu osoby uprawnionej jest prowadzone według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Zatem egzekwowanie od dłużnika alimentacyjnego zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej do dnia wejścia w życie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyłączone było w sposób czytelny w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej spod trybu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ustawie tej ustawodawca nie przewidział natomiast dla administracyjnych organów egzekucyjnych egzekwowania tego rodzaju świadczenia, jak i nienależnie pobranej zaliczki, w myśl ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym brak było podstaw prawnych do odwoływania się w tym zakresie ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście art. 18 ust. 2, zważywszy, iż w myśl art. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie jest tym świadczeniem zasiłek alimentacyjny. Wobec powyższego organy prawidłowo ustaliły, iż zgodnie z art. 29 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), obowiązek wynikający z tytułów wykonawczych przesłanych przez Burmistrza, nie podlega egzekucji administracyjnej, tym samym zasadnym było zwrócenie tytułów wykonawczych wierzycielowi (skarżącemu). Nadto, Sąd zwraca szczególną uwagę, iż zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tytuł wykonawczy winien zawierać treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie jej wysokości, terminu od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Podkreślić zatem należy, iż tytuły wykonawcze wystawione przez Burmistrza zawierają błędną podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z treści tytułów wykonawczych wynika, iż dotyczą decyzji z [...] marca 2008 r. o nr [...], a zatem decyzji uchylającej prawo do zaliczki alimentacyjnej. Natomiast decyzja w sprawie nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej wydana została w dniu [...] kwietnia 2008 r. i nosi numer [...]. Podkreślić przy tym należy, iż decyzja ta wskazuje jedynie kwotę 2.400 zł jako nienależnie pobraną zaliczkę w okresie od [...] października 2007 r. do [...] lutego 2008 r., nie rozbijając jej na poszczególne miesiące. Zatem nie wynikają z niej okresy i kwoty, od których winny być naliczane odsetki. Uchybienia te powodują, że nie można przyjąć, iż zwrócone tytuły wykonawcze spełniają wymogi formalne przewidziane dla tytułu wykonawczego w art. 27 § 1 w/w ustawy, a w szczególności w jego punkcie 3. Zgodnie natomiast z art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym z administracji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych m. in. w art. 27 § 1, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Mimo braku wskazania takiej podstawy w zaskarżonym postanowieniu, stanowi ona o zasadności zwrotu obu tytułów wykonawczych. Uwzględniając całość przytoczonej argumentacji, skargę, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw, należało oddalić (art. 151 p.p.s.a.). ( - ) Barbara Rennert ( - ) Stefan Kowalczyk ( - ) Jan Grzęda