I SA/Go 93/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący : Sędzia WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 czerwca 2011 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku M Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "M" sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych z tytułu urządzania gier za miesiące od stycznia do lipca 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Sędzia WSA S. Kowalczyk Skarżąca, Spółka "M" sp. z o.o., wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych z tytułu urządzania gier za miesiące od stycznia do lipca 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 3.613 zł pełnomocnik skarżącej wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazał, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.928.000 zł, zaś wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok: 43.965.876,83 zł. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, iż Spółka poniosła stratę bilansową za ostatni rok w wysokości 9.872.852,67 zł., co udokumentował odpisem rachunku zysków i strat oraz bilansem za 2010 r. Z kolei z wyciągu z rachunku bankowego skarżącej Spółki z dnia [...] kwietnia 2011 r. wynika, iż wolne środki wynoszą 31,655,30 zł. Postanowieniem z dnia 16 maja 2011 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że z wykładnia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest oczywista i prowadzi do wniosku, iż przy ocenie istnienia przesłanek prawa pomocy badaniu podlega obiektywny stan posiadania wnioskodawcy. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynika, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe. W przypadku nadwyżki środków finansowych nad kwotą podlegających uiszczeniu należności sądowych, zwolnienie z obowiązku ich uiszczenia jest niedopuszczalne. Podkreślił, iż orzecznictwo NSA wskazuje na konieczność rygorystycznego podchodzenia do przesłanek prawa pomocy, zaś fakt posiadania przez skarżącą spółkę znacznego majątku trwałego oraz środków zgromadzonych na rachunku bankowym stoją na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku. 1 Sygn. akt I SA/Go 93/11 Na w/w postanowienie pełnomocnik skarżącej w ustawowym terminie skutecznie wniósł sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. prawa procesowego tj. art. 32, art. 138 w zw. z art. 166 oraz 258 § 3 P.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia nieskierowanego do strony skarżącej; 2. prawa materialnego tj. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Pełnomocnik stwierdził, iż posiadany przez Spółkę majątek - w przeważającej części w postaci automatów do gier - w wyniku wprowadzenia nowej ustawy o grach hazardowych nie może zostać spieniężony, gdyż obecnie eksploatowane automaty do gier o niskich wygranych, mogą być używane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Ponieważ nowe licencje nie będą wydawane, popyt na ten składnik majątku spółki jest obecnie zerowy. Na potwierdzenie swojej tezy przytoczył wyrok NSA z dnia 24 września 2005 r. (sygn. akt II OZ 954/05). Podniósł nadto, iż sprzedaż majątku nieruchomego spółki miałaby charakter nieodwracalny i pozbawiłaby ją możliwości uzyskiwania przychodów. Odnosząc się z kolei do kwestii zgromadzonych na rachunku bankowym środków pieniężnych pełnomocnik wskazał, iż uzyskiwane wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności, w szczególności na zapłatę drastycznie podniesionego podatku od posiadanych automatów. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Regulacja zawarta w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wskazuje, iż Sąd może przyznać osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli w takim o jaki wnioskowała skarżąca spółka - jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. 2 Sygn. akt I SA/Go 93/11 Użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże" obarcza ciężarem dowiedzenia powyższych okoliczności stronę, która się o przyznanie prawa pomocy ubiega. Należy również podkreślić, że Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Mimo bowiem, że prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, to jednak stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności, zgodnie z którą, to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., II FSK 741/06). Podkreślić należy, że podniesiony w sprzeciwie zarzut wydania postanowienia z dnia 16 maja 2011r., który - jak podniosła skarżąca- nie dotyczył strony skarżącej albowiem zawierał błąd w nazwie Spółki "M" zamiast "M" jest bezprzedmiotowy. Zgodnie bowiem z treścią art. 260 P.p.s.a wniesienie sprzeciwu ma ten skutek że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na nowo przez sąd. Odnosząc się natomiast do podniesionych przez Spółkę argumentów o trudnej sytuacji finansowej Spółki, należy podkreślić, że zła sytuacja majątkowa osoby prawnej, która prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, sama przez się nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga, na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. W działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które wiążą się z koniecznością ponoszenia wydatków finansowych. Do nich zaliczają się również wydatki na koszty sądowe, których poniesienie jest konieczne do dochodzenia swoich praw m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wydatki te należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Uznanie kosztów sądowych za inne wydatki niż wskazane wyżej oznaczałoby przyznanie nieuzasadnionych preferencji skutkującymi obciążeniem kosztami działalności skarżącego Skarbu Państwa. Zwolnienie w takiej sytuacji od kosztów sądowych prowadziłoby do kredytowania działalności skarżącego prowadząc do naruszenia konkurencji. 3 Sygn.akt I SA/Go 93/11 Mając na względzie powyższe, w oparciu o złożone dokumenty,, jak również okoliczności sprawy, w tym sytuacje finansową i majątkową Spółki, Sąd uznał, że skarżąca nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu, skarżąca Spółka nie wykazała w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi. Z oświadczeń skarżącej Spółki nie wynika, by została spełniona przesłanka umożliwiająca pozytywne rozpatrzenie jej wniosku. W ocenie Sądu niewystarczającym są same twierdzenia skarżącej Spółki, iż z uwagi na zmianę przepisów prawa, nie będzie chętnych do zakupu automatów, w związku czym, nie można spieniężyć tego majątku. Fakt posiadania licznego majątku trwałego (43.965.876,83 zł. na koniec 2010 r.) potwierdza, iż strona skarżąca może ponieść koszty postępowania, zaś przywołana okoliczność słabnącego popytu na posiadane przez skarżąca spółkę automaty do gier, nie niweczy tego stanu rzeczy. Również ogólnikowe stwierdzenie Skarżącej o trudnej sytuacji finansowej skarżącej spółki, nie jest przesłanką pozwalającą przyjąć, iż Spółka nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów wpisu. Z przedłożonego przez spółkę rachunku bankowego wynika, iż jest ona w posiadaniu środków pieniężnych, których kwota (31.655,30 zł na dzień [...] kwietnia 2011 r.), pozwala na uiszczenie wpisu. Sąd zauważa również, że z przedłożonego wyciągu nie wynika również, aby zgromadzone środki zostały zablokowane czy też zajęte na poczet egzekucji, choć nawet te okoliczności nie przesądzają o istnieniu przesłanek do udzielenia prawa pomocy. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 lutego 2006r. sygn.akt II FZ 17/06, że regulowanie przez Spółkę bieżących zobowiązań w zasadzie wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy. Natomiast podnoszona przez skarżącą Spółkę perspektywa hipotetycznego ogłoszenia jej upadłości w związku podwyższeniem podatku od posiadanych automatów nie może być argumentem przemawiającym za zwolnieniem skarżącej od kosztów sądowych. Sąd bada bowiem stan majątkowy wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku, nie zaś hipotetycznie nakreślony stan przyszły. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 orzekł jak w sentencji postanowienia. Sędzia WSA S. Kowalczyk