I SA/Go 944/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Sekretarz sądowy Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru, podatku od towarów i usług 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. P.P. złożył skargę na Decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2011 roku utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2011 r. wydanej w przedmiocie wartości celnej towarów, kwoty cła oraz podatku od towarów i usług. Z akt sprawy wynika, że: W dniu [...] listopada 2006r. działająca z upoważnienia skarżącej Agencja Celna złożyła w Oddziale Celnym zgłoszenie celne nr [...], wnosząc o objęcie procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu towar w postaci tkaniny z włókien ciągłych syntetycznych. Zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym określonym w art. 62 rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302 z 19.10.1992r., ze zmianami), w związku z czym zostało ono przyjęte, wskutek czego zgłoszony towar został z mocy prawa objęty wnioskowaną procedurą. Korzystając z postanowień art. 78 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia organ celny po zwolnieniu towaru dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego. W toku czynności kontrolnych załączone do zgłoszenia celnego świadectwa pochodzenia zostały przesłane władzom chińskim do weryfikacji. Chińska Rada do Spraw Promocji Handlu Międzynarodowego (CCPIT), po przeprowadzonym dochodzeniu potwierdziła autentyczność i poprawność wystawionego świadectwa. Jednocześnie organ weryfikujący przesłał w załączeniu fakturę nr [...] związaną z w/w świadectwem. Faktura ta przesłana wraz z weryfikacją świadectwa wystawiona została przez firmę H CO., LTD. na taki sam towar jak importowany, jednak opiewała na znacznie wyższą kwotę niż zadeklarowana przez stronę w zgłoszeniu celnym. Nadto Ministerstwo Finansów, pismem z [...] kwietnia 2007 r. przekazało w załączeniu pismo administracji Indii nr [...] z [...] marca 2007r. informujące, iż indyjska firma A nie posiada kodu import eksport (IEC Codę), tak więc nie mogła wywozić towaru z Indii. W oparciu o otrzymane wyniki weryfikacji, postanowieniem z dnia [...] listopada 2010r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej wartości celnej importowanego towaru oraz określenia prawidłowej wysokości kwoty należnego podatku z tytułu importu. Po zakończeniu postępowania w dniu [...] lutego 2011r wydał decyzję określającą wartość celną towaru i określił w stosunku do importowanego towaru prawidłową kwotę podatku od towarów i usług. Wartość celną towaru ustalono na podstawie metody zastępczej, tj. metody wartości transakcyjnej towarów podobnych, o której mowa w art. 30 ust.2 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego. W tym celu, dla uzyskania materiałów porównawczych dokonano przeglądu ogólnopolskiej bazy danych ALINA, zawierającej informacje o wszystkich odprawach celnych dokonanych na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Jako materiał porównawczy do tkaniny z poz. 2 SAD przyjęto cenę uwidocznioną w zgłoszeniu celnym [...] z dnia [...].09.2006r., gdzie cena za 1m² tkaniny wyniosła 0,70 USD. Pismem z dnia [...] marca 2011r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją dnia [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że powstałe wątpliwości, co do zadeklarowanej wartości celnej jak i ceny jednostkowej za jednostkę miary spowodowały, iż zadeklarowana w dokumencie zakupu nr [...] z [...] listopada 2006r. wartość transakcyjna nie mogła być przyjęta za wartość celną zgodnie z art. 29 WKC. Biorąc powyższe pod uwagę organ celny uznał, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do tego że zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany towar. Zgodnie z art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (zwanego dalej: RWKC) w/w wątpliwości pozwoliły na ustalenie wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej. W celu uzyskania materiałów porównawczych dokonano przeglądu ogólnopolskiej bazy ALINA zawierającej informacje o wszystkich odprawach celnych dokonywanych na obszarze RP. W wyniku przeglądu zgłoszeń celnych nie stwierdzono danych pozwalających na zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów identycznych, jednakże uzyskane informacje pozwoliły na wykorzystanie ich jako materiał pozwalający na skorzystanie z metody "towarów podobnych". Zgodnie z materiałem porównawczym zgromadzonym w niniejszej sprawie najniższa cena jednostkowa zgłoszonego towaru wynosi 0,70 USD/m2 i taką też cenę przyjęto do ustalenia wartości celnej towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w dniu [...] listopada 2006 r. Z wyjaśnień skarżącej zawartych w protokole przesłuchania wynika, że dostawy towarów nie były potwierdzane kontraktami, a polecenia przelewów zagranicznych wystawiane były "in blanco". Ponadto, przy wystawianiu faktur sprzedaży na terenie kraju jednostką miary był metr bieżący. W tym stanie rzeczy organ uznał, że przedłożona do zgłoszenia celnego faktura nr [...] z dnia [...] listopada 2006r. wystawiona przez firmę A z Indii nie może być przyjęta do ustalenia wartości celnej towaru i tym samym dokonał określenia wartości celnej w oparciu o przepis art. 30 ust 2 b) WKC W niniejszej sprawie uzyskana kopia faktury nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006r. została wystawiona przez firmę H CO., LTD. z Chin, a więc tą samą, które wnioskowała o wystawienie świadectwa pochodzenia. Zgodnie z art. 62 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art. 199 Przepisów Wykonawczych złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów. W świetle obowiązujących przepisów, za prawidłowe złożenie wniosku o objęcie towaru właściwą procedurą celną odpowiedzialna jest skarżąca, toteż powinna dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane. Podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą ma obowiązek złożenia do odprawy celnej dokumentów rzetelnie odpowiadających m.in. rodzajowi, ilości i wartości towaru z jego rzeczywistym stanem. Mając to na uwadze organ uznał, że w myśl art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalona, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33, z zachowaniem warunków określonych w art. 29 lit a) do d). Firma P P.P. za towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym uiściła kwotę znacznie wyższą niż zadeklarowała w zgłoszeniu celnym. Od powyższej decyzji strona skarżąca złożyła skargę W skardze zarzuciła organowi celnemu naruszenie przepisów postępowania tj.: 1. Art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwana dalej "Ordynacją podatkową", poprzez nie rozpoznanie istoty sprawy polegające na braku przeprowadzenia przez organy celne dowodu z akt postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny z dnia [...].06.2011r., sygn. akt [...], zakończonego wyrokiem uniewinniającym P.P.. 2. Pominięcie osoby, która faktycznie prowadziła przedmiotową działalność gospodarczą i która faktycznie wprowadziła do obrotu towar, o którym mowa w decyzji. 3. Art. 180 w związku z art. 120, 121 i 122 Ordynacji podatkowej poprzez zlekceważenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą i ich całkowite pominięcie przy rozstrzyganiu uniemożliwiające wykazanie, iż decyzja jest sprzeczna ze stanem faktycznym. 4. Art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nie rozpoznanie istoty sprawy bez uwzględnienia stanu postępowań karnych oraz ustaleń dokonanych w tych postępowaniach przez organy państwowe oraz Sąd. 5. Art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakichkolwiek czynności procesowych w celu ustalenia prawdy obiektywnej. 6. Art. 210 § 4 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie ustosunkowania się do dowodów zaoferowanych przez skarżącą. Zdaniem skarżącego kluczowym zarzutem stawianym decyzji jest brak rozpoznania istoty sprawy polegający na braku przeprowadzenia przez organy celne dowodu z akt postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny z dnia [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...] zakończonego wyrokiem uniewinniającym P.P.. Sąd ten bowiem uznał, iż P.P. nie prowadził w rzeczywistości działalności gospodarczej w zakresie objętym niniejszym postępowaniem celnym. W uzasadnieniu wyroku tenże Sąd wskazał, iż postanowienie Prokuratury Rejonowej z dnia [...] maja 2010 r., sygn. akt [...] o odmowie wszczęcia postępowania przeciwko G.R. jest błędne. W kontekście zebranego przez Sąd materiału dowodowego sprawie Sąd uznał, iż należy również domagać znalezienia osób odpowiedzialnych. Ponadto w dniu [...] lipca 2011 r. Sąd Rejonowy, Wydział Karny, sygn. akt [...] uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa Prokuratury Rejonowej dotyczące wprowadzenia w 2006 roku przez G.R. w błąd P.P. poprzez założenie przez w/w. działalności gospodarczej pod firmą "przedsiębiorstwo P w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek przez G.R. Zdaniem skarżącego nie może on ponosić odpowiedzialności za zobowiązania celne innej osoby. Skarżący wskazywał, że w toku postępowania argumentował, iż nigdy nie prowadził działalności gospodarczej w ramach firmy PH "P" P.P., a jedynie firmował faktyczną działalność gospodarczą G.R.. Ba tę okoliczność wskazał szereg wniosków dowodowych. Organ podatkowy natomiast tych dowodów nie przeprowadził i nie podał przyczyn odmowy przeprowadzenia tych dowodów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Otóż zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku prawo celne (Dz. U. nr 68 poz. 622 ze zm.), do odpowiedzialności z tytułu długu celnego oraz odsetek, o których mowa w art. 65 ust. 3-5, stosuje się odpowiednio przepisy art. 29 oraz przepisy rozdziałów 14 i 15 działu III Ordynacji podatkowej. Natomiast zgodnie z art. 113 rozdziału 15, działu Ill Ordynacji podatkowej jeżeli podatnik, za zgodą innej osoby, w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej lub rzeczywistych rozmiarów tej działalności, posługuje się lub posługiwał się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą tej osoby, osoba ta ponosi solidarną odpowiedzialność z podatnikiem całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe powstałe podczas prowadzenia tej działalności. Określona w tym przepisie odpowiedzialność dotyczy tzw. firmanctwa. Art. 113 Ordynacji podatkowej wymienia trzy przesłanki które muszą zostać spełnione dla zaistnienia odpowiedzialności na podstawie art. 113 Ordynacji podatkowej : – podmiot, użyczający swojego imienia lub nazwiska, albo firmy, musi działać świadomie, – działanie podatnika (firmowanego) musi mieć na celu zatajenie prowadzonej przez niego działalności, albo też jej rozmiarów, a w konsekwencji uchylenie się od opodatkowania, – zaległości podatkowe muszą powstać w okresie, w którym firmujący użyczał swojego imienia lub nazwiska albo firmy. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 113 Ordynacji podatkowej), organ podatkowy ma obowiązek wykluczyć istnienie negatywnych przesłanek prowadzenia tego postępowania. Postępowania powyższego nie można wszcząć przed dniem doręczenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Nadto, do dnia, w którym decyzja w zakresie należności podatkowych, za które osoba trzecia ma odpowiadać, nie stanie się ostateczna, postępowanie w zakresie jej odpowiedzialności nie może być prowadzone (art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej). Skarżący w 2011r. w toku prowadzonego postępowania powoływał się na okoliczności wskazujące na wystąpienie tzw. firmanctwa i w tym zakresie składał wnioski dowodowe, które nie zostały zaakceptowane przez organ. Organ, jak wynika z przeprowadzonego postępowania, bez przeprowadzenia dowodów zaoferowanych przez skarżącego, na podstawie samych zeznań skarżącego złożonych ale w 2007 r. w toku czynności kontrolnych, uznał iż skarżący jest podatnikiem odpowiedzialnym za dług celny. Zadaniem organu natomiast jest, ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za dług celny, a więc ustalenie czy podmiotem odpowiedzialnym jest skarżący czy też inny podmiot np. G.R.. Natomiast zeznania skarżącego są tylko jednym z dowodów których przeprowadzenie jest konieczne dla ustalenia czy zaistniały przesłanki z art. 113 Ordynacji podatkowej. Nadto, podkreślić należy, iż dla uznania zaistnienia przesłanek określonych w art. 113 Ordynacji podatkowej koniecznym jest aby podmiot udzielający swojego nazwiska (firmujący) miał świadomość tego iż użycza swojego nazwiska, czy też firmy, na co obecnie skarżący wskazuje. W celu ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za dług celny konieczne jest przeprowadzenie dowodów wskazanych przez skarżącego, ich przeprowadzenie i ewentualna pozytywna ocena ma daleko idący wpływ na przebieg i wynik postępowania. Tylko ich przeprowadzenie umożliwi organowi prawidłowe dokonanie oceny czy w sprawie wystąpiły przesłanki do ustalenia istnienia firmanctwa, a także podmiotu odpowiedzialnego za dług celny. Ustalenie istnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie firmanctwa nie pozwala na prowadzenie postępowania wobec skarżącego, bez ustalenia zobowiązania wobec podmiotu odpowiedzialnego (firmowanego) w postaci cła, podatku od towarów i usług, co wynika wprost z art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy uzasadnione okazały się zarzuty naruszenia przez organ art. 120,121, 122, 180, a także art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Ze względu na uchybienia wskazane wyżej, przedwczesnym byłoby dokonywanie oceny odnoszącej się do kwestii materialnoprawnych przed przeprowadzeniem należytego postępowania podatkowego. Wskazując na powyższe wywody organ podatkowy winien przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzić postępowanie dowodowe w wskazanym zakresie, również co do wniosków dowodowych skarżącego, mające na celu ustalenie czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 113 Ordynacji podatkowej. W przypadku stwierdzenia firmanctwa organ winien podjąć stosowne czynności i "decyzje procesowe". Równocześnie zwrócić uwagę, że specyfiką firmanctwa w prawie podatkowym jest to, że za zaległości podatkowe powstałe podczas wykonywania działalności gospodarczej nie odpowiada formalnie zarejestrowany podatnik, ale firmant. Jest nim osoba, która w związku z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą powinna być podatnikiem, ale zataja ten fakt, posługując się imieniem i nazwiskiem innej osoby, jej nazwą lub firmą. Skutkiem udowodnienia podatnikowi firmanctwa będzie także utrata praw, które osiągnął dzięki niemu, np. prawa do ulgi, zwolnienia, niższej stawki podatku, a w rezultacie konieczność zapłacenia wyższego podatku. Z kolei firmujący, który wprawdzie nie odpowiada jak podatnik za zaległości podatkowe, mimo że formalnie powstały one z tytułu działania firmy, która została na niego zarejestrowana, odpowiada za te zaległości podatkowe jako osoba trzecia. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt. lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 120 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Sędzia WSA J. Niedzielski Sędzia NSA J. Grzęda Sędzia WSA J. Wierchowicz