I SA/Go 96/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2010 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku Z.Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości przekraczającej 2.000 ( dwa tysiące) złotych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący Z.Ł. – reprezentowany przez pełnomocnika doradcę podatkowego K.K. - wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2009r. nr [...]. Od niniejszej skargi został ustalony wpis w wysokości 10.461 zł stosownie do §1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 221, poz.2193). W dniu [...] lutego 2010r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i małoletnią córką w wieku 7 lat, prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje dochód w wysokości 2500 zł brutto, a jego żona wynagrodzenie w wysokości 2000 zł brutto, które częściowo obciążone jest zajęciem egzekucyjnym. Wskazał ponadto, iż cały jego majątek zajęty jest w postępowaniu egzekucyjnym oraz że przeciwko niemu prowadzonych jest wiele postępowań egzekucyjnych, w ramach których dochodzone są kilkumilionowe należności. Pełnomocnik skarżącego wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm. - dalej cyt. jako "P.p.s.a." ) złożył dodatkowe dokumenty w postaci: kopii deklaracji VAT-7K za IV kwartał 2009 r., gdzie wykazano stanowiącą podstawę opodatkowania sprzedaż netto 1.238.716 zł oraz nabycie towarów i usług o wartości netto 1.235.392 zł, zestawienie przychodów i kosztów prowadzonej działalności gospodarczej za okres od [...] października do [...] grudnia 2009r., z których wynika strata z działalności gospodarczej w wysokości 133.973,98 zł oraz wyciąg rachunku bankowego prowadzonego przez Bank S.A., który nie przedstawia salda dodatniego. Ponadto skarżący oświadczył, że łączne miesięczne wydatki na utrzymanie jego rodziny wynoszą około 3.000-3.300 zł Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 marca 2010r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na w/w postanowienie pełnomocnik skarżącego w ustawowym terminie skutecznie wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu podkreślił, iż przedmiotowa sprawa nie jest jedyną, która zawisła przed tut. sądem, a łączne zobowiązanie z tytułu wpisów sądowych we wszystkich sprawach na dzień dzisiejszy wynosi 27.827 zł. Tak wysokie wpisy sądowe znacznie przekraczają jego możliwości finansowe, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny, tym bardziej, że dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej jest zmienny, w zależności od pozyskanych zleceń. Dodatkowo wskazał, iż określony w oświadczeniu dochód jest dochodem w ujęciu ekonomicznym, a nie podatkowym, który obniżają np. odpisy amortyzacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie sprzeciwu ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cyt. przepisu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z treści cyt. wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych dokumentów, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy Sąd doszedł do przekonania, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w części od opłat sądowych, a mianowicie od wpisu przekraczającego kwotę 2000 zł. Należy bowiem zwrócić uwagę, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej – pomimo formalnego deklarowania straty- comiesięcznie ponosi wydatki przekraczające wykazywane dochody. Skarżący nie wykazał przy tym, by wartości ujęte w przedstawionym zestawieniu ("bilans z księg" k. 31) jako koszty uzyskania przychodów nie były faktycznymi wydatkami (np. odpisami amortyzacyjnymi). Także do sprzeciwu nie dołączono dokumentu potwierdzającego, że koszty uzyskania przychodu obejmowały również wartości ustawowo umniejszające dochód, a nie stanowiące wydatków w znaczeniu kasowym. Okoliczności te podważają twierdzenie skarżącego o braku pieniędzy na poniesienie wpisu. Przeciwnie, uprawniony jest wniosek, że skarżący posiada możliwości pozyskania środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, podobnie jak posiada źródła finansowania wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Niewątpliwie, Sąd wziął pod uwagę znany z urzędu fakt, iż przedmiotowa sprawa jest jedną z kilku, w której skarżący został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego. W takiej zaś sytuacji ocena kondycji majątkowej strony musi być oparta na analizie wymaganych na dany moment kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony. W tej mierze nie mógł być pominięty czynnik związany z prowadzeniem kilku postępowań sądowych, wzgląd należało też mieć na liczne postępowania egzekucyjne, które doprowadziły do zajęcia komorniczego wszystkich posiadanych przez skarżącego nieruchomości oraz częściowego wynagrodzenia małżonki, jak również niestabilności dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej jako jedynych źródeł pokrycia potrzeb związanych z utrzymaniem siebie i swojej rodziny. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić iż skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, iż nie byłby w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, skarżący spełnia przesłanki do przyznania jemu prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości przekraczającej 2000 zł. Ponadto w innej sprawie sygn.akt I SA/Go 6/10 skarżący został zwolniony w całości od wpisu sądowego. W ocenie Sądu, w odniesieniu do sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego uiszczenie przez niego wpisu w kwocie 2000 zł nie przekracza jego możliwości finansowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.