I SA/Go 979/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Protokolant Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowego Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 1561 zł (tysiąc pięćset sześćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2007 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z [...] maja 2007r. określającą Skarżącej Przedsiębiorstwo Handlowe Sp. z o.o. kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 8603,70 zł. Rozstrzygnięcia organów celnych zapadły na podstawie stanu faktycznego ustalonego przez te organy w następujący sposób. Agencja Celna, działająca z upoważnienia Skarżącej, zgłosiła w dniu [...] czerwca 2004r. do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci żakietów i spodni damskich pochodzących z Chin. Jako wartość celną zadeklarowano kwotę 18.268,75 USD zgodnie z dołączonym do zgłoszenia celnego rachunkiem nr [...] z [...] maja 2004 r.. Do zgłoszenia celnego dołączono certyfikat pochodzenia nr [...], deklaracje wartości, list ładunkowy, list przewozowy [...]. Zgłoszenie zostało przyjęte jako spełniające warunki określone w art. 62 Wspólnotowego Kodeksu Celnego ( rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny – Dz. Urz. WEL nr 302 z 19.10.1992 r. ze zm. ) i zarejestrowane pod pozycją [...]. Korzystając z postanowień art. 78 ust. 1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego organ celny po zwolnieniu towaru dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego. W toku czynności kontrolnych załączony do odprawy dokument sprzedaży został przesłany do weryfikacji chińskim służbom celnym. Pismem z [...] maja 2006 r. Referat Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego przekazał wynik weryfikacji dokumentu transakcyjnego – rachunku nr [...]. Wydział do spraw Ceł i Akcyz poinformował, ze wartość podana na fakturze została zaniżona o 50 % . Faktyczna wartość powinna wynosić 36537,50 USD. Mając na uwadze stwierdzone nieprawidłowości organ I instancji postanowieniem z [...] kwietnia 2006 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej oraz określenia prawidłowej kwoty cła należnego z tytułu importu towarów. Pismem z [...] września 2006 r. Agencja Celna przedstawiła wątpliwości co do wyniku weryfikacji. Wniosła o ponowne wystąpienie do administracji w celu uzyskania dodatkowych dokumentów pozwalających stwierdzić fakt zaniżenia przez importera wartości towaru. Skarżąca wskazała, ze otrzymany towar jakościowo nie odpowiadał zamówieniu, co spowodowało ponowne skalkulowanie ceny i wystawienie przez eksportera nowego rachunku, który został przedstawiony wraz ze zgłoszeniem celnym. W toku postępowania Skarżąca nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających fakt reklamacji towaru. Decyzją z [...] maja 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił kwotę wynikającą z długu celnego, podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu. Od powyższej decyzji pełnomocnik Skarżącej wniósł w ustawowym terminie odwołanie. Zażądał uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i zarzucił mu naruszenie przepisów: 1) prawa materialnego - art.23 §1, art.85 §1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r.- Kodeks celny - poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie; 2) prawa procesowego: art.122 i art.187 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( zw. dalej: Ordynacja podatkowa) poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie podatkowym; 3) art.194 Ordynacja podatkowa poprzez uznanie nadesłanych przez władze celne dokumentów za spełniające wymogi formalne określone w tym przepisie; 4) art.191 Ordynacja podatkowa poprzez całkowicie dowolną i sprzeczną z zebranymi dowodami ocenę materiału dowodowego; 5) art.210 §4 Ordynacja podatkowa poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organ nie dał wiary dokumentom przemawiającym na korzyść skarżącej (wyciągi z banku, faktura, wyjaśnienia skarżącej), dlaczego uznał fakturę nadesłaną za podważającą treść faktury przedstawionej do odprawy. Organ odwoławczy po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art.62 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art.199 Przepisów Wykonawczych złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów. W świetle obowiązujących przepisów, za prawidłowe złożenie wniosku o objęcie towaru właściwą procedurą celną odpowiedzialna jest Strona i ona też winna dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane. Podkreślił, iż podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą ma obowiązek złożenia do odprawy celnej dokumentów rzetelnie odpowiadających m.in. rodzajowi, ilości i wartości towaru z jego rzeczywistym stanem. Negatywny wynik weryfikacji, w ocenie Dyrektora Izby Celnej uprawniał organ I instancji do dokonania ustalenia wartości importowanego towaru i określenia kwoty wynikającej z długu celnego podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu. Organ odwoławczy podkreślił, że Wydział do spraw Ceł i Akcyz poinformował, że wartość podana na fakturze [...] została zaniżona o 50 %. Według informacji uzyskanych od eksportera – firmy F faktura ze zmniejszoną wartością została wystawiona na prośbę polskiego nabywcy. W toku kontroli władze celne ustaliły również, że firma F sprzedała towary firmie PH zgodnie z potwierdzeniem sprzedaży fakturą [...] z [...] listopada 2003 r. i [...] z [...] czerwca 2004 r. Firma wystawiła faktury o identycznych numerach i datach dla rzeczywistych wartości towarów, które powinny wynosić odpowiednio 36.537,50 USD za fakturę [...]. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła argumenty wskazane już w odwołani. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z treścią art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji. Nadto, zgodnie z przepisem art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te wymienione zostały w przepisach art.145 do art.150 P.p.s.a. Z art.145 §1 pkt1 P.p.s.a. w szczególności wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi : naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Biorąc pod uwagę powyższe przesłanki oraz przedstawiony stan faktyczny uznać należało, że w niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna, bowiem w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji organom przypisać można naruszenie przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż organy celne, korzystając z uprawnień których podstawą jest art.78 ust.1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r., ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302 z 9.10.1992r., ze zmian.), podjęły czynności weryfikacyjne dotyczące dokumentów transakcyjnych. Sprawdzeniu podlegała przede wszystkim faktura zakupu [...] z [...] maja 2004r., wystawiona przez firmę F dołączona do zgłoszenia celnego z dnia [...] czerwca 2004 roku. Organ celny przesłał ją do kontroli chińskim władzom celnym. Weryfikacji tego dokumentu dokonano w drodze tzw. wzajemnej pomocy w sprawach celnych za pośrednictwem Departamentu Kontroli Celno - Akcyzowej Ministerstwa Finansów – Wydział Operacji Międzynarodowych. Wydział do spraw Ceł i Akcyzy wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli poczyniono szereg ustaleń. Po pierwsze wartość podana na fakturze [...] została zaniżona o 50%. Po drugie, sprzedający, czyli firma F, wystawiała faktury ze zmniejszoną wartością na prośbę polskiego nabywcy tj. Przedsiębiorstwa Handlowego. Po trzecie, firma ta sprzedała towary firmie PH zgodnie z potwierdzeniem sprzedaży / fakturą pro-forma nr [...] z [...] listopada 2003r. i [...] z [...] czerwca 2004 r. Po czwarte, firma wystawiła faktury o identycznych numerach i datach dla rzeczywistych wartości towarów, które powinny wynosić 36.537,50 USD na bazie CIF za fakturę [...]. Po piąte, F otrzymał zapłatę za towary w formie przekazów. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika natomiast, by do powyższej informacji zastał przez chińską administrację celną dołączony jakikolwiek materiał dowodowy (np. faktura, dowód otrzymanej zapłaty za towar), potwierdzający którąkolwiek z wymienionych powyżej okoliczności i który pozwoliłby zarówno Skarżącej Spółce jak też samemu organowi na skonfrontowanie poczynionych ustaleń z treścią zebranych w postępowaniu dowodów. W ocenie Sądu, organy celne dokonały analizy zgromadzonego materiału dowodowego z naruszeniem treści art.191 Ordynacji podatkowej, to jest z przekroczeniem granic swobodnej oceny i ze zbyt daleko idącą dowolnością. Niewątpliwie miało to związek z nieprawidłowym przez nich założeniem, iż pismo przesłane przez Wydział do spraw Ceł i Akcyzy ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art.194 §1 Ordynacji podatkowej (vide s. 3 decyzji organu I instancji ). Tymczasem uzyskana przez polskie organy celne odpowiedź nie ma charakteru dokumentu urzędowego i nie można jej przypisywać szczególnej mocy dowodowej, co jednak zrobiono. W tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z 22 stycznia 2008 roku sygnatura akt IGSK 1102/07. Zgodnie z przedstawionym tam stanowiskiem, dokumentom pochodzącym z państwa obcego, nawet sporządzonym przez organy celne i inne uprawnione podmioty, nie można przypisać mocy dokumentów urzędowych przyznanej polskim dokumentom z mocy art.194 §1 i §2 Ordynacji podatkowej (por. J. Borkowski [w:] J. Borkowski, J. Chlebny, J. Chromicki, R. Hauser, H. Wojtachnio, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2001 r., str. 516). Naczelny Sąd zwrócił uwagę, iż art.270 §1 Kodeksu celnego nie ogranicza stosowania za pośrednictwem art. 262 tej ustawy art.180 §1 Ordynacji podatkowej nakazującego dopuszczać jako dowody w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wobec tego pismo podmiotu działającego na terenie państwa obcego zawierające informację co do nieautentyczności świadectwa pochodzenia stanowi dowód w sprawie podlegający ocenie na ogólnych zasadach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej stosowanych za pośrednictwem art.262 Kodeksu celnego. Na tle stosowania art.180 §1 Ordynacji podatkowej możność posługiwania się dokumentami zagranicznymi nie budzi wątpliwości, pomijając kwestie związane z ich tłumaczeniem (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006 r., str.575 576). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wskazanego wyroku. Przedstawiona w nim argumentacja jest również aktualna dla stanu prawnego, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie [art.73 ust.1; art.86 obowiązującej ustawy Prawo celne (Dz. U. z 2004r. nr 68 poz. 622)]. W związku z powyższym należy wskazać, iż otrzymaną odpowiedź należało ocenić w całokształcie zgromadzonego materiału, zgodnie art.187 §1 Ordynacji podatkowej, nakładającym na organ powinność zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Za słuszny należy uznać zarzut Strony, iż pismo, będące podstawą zakwestionowania faktury [...] nie zawiera szczegółowych informacji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza takich jak: kiedy, w jakiej formie i w jakiej kwocie nastąpiła zapłata za fakturę, czy była to jednorazowa operacja bankowa, czy faktura znajdująca się u eksportera jest kompletna i wiarygodna, przez kogo jest podpisana, w jakim dniu została wystawiona. Wyjaśnienie tych kwestii jest bardzo ważne, szczególnie wobec faktu przedstawienia przez Spółkę oświadczenia Agencji Usług "N" z dnia [...] sierpnia 2006r.; wartości wskazanej w załączonym do zgłoszenia świadectwie pochodzenia, jak też nieprecyzyjnej treści udzielonej odpowiedzi. Należy również podkreślić, iż wątpliwości które powstały na gruncie ustaleń co do całkowitej faktycznej płatności za towar wymieniony w fakturze [...] organy celne mogły usunąć poprzez dążenie do skontrolowania wszystkich operacji bankowych Skarżącej dokonanych w danym okresie, co z pewnością pozwoliłoby na sprawdzenie, czy płatność z dnia [...] maja 2004 roku była w istocie jedyną , która dotyczyła spornej faktury. Reasumując, przyjęcie na podstawie powyższego pisma Wydziału do spraw Ceł i Akcyzy, iż właściwą wartością transakcyjną jest kwota wskazana w jego treści uprawnia do stwierdzenia, że organy celne uchybiły zasadzie prawdy obiektywnej, o której mowa w art.122 Ordynacji podatkowej. W myśl powołanych przepisów organy podejmują wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wypada podkreślić, iż realną możliwość podjęcia i przeprowadzenia takich odpowiednich działań potwierdzała dodatkowo informacja zawarta w treści udzielonej odpowiedzi, o możliwości kontaktowania się ze stroną chińską w razie dalszych pytań. Ze sposobności tej polskie organy celne nie skorzystały. W obliczu poczynionych uwag, organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie dowodowe, dochowując należytej staranności w wyjaśnieniu wskazanych istotnych wątpliwości, a następnie rzetelnie i wnikliwie dokonać oceny całego materiału dowodowego z uwzględnieniem okoliczności w ich wzajemnym powiązaniu, jak również wiarygodności poszczególnych dowodów, czemu powinien dać jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, zgodnie z art.210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zważywszy na powyższe, Sąd na podstawie art.145 §1 pkt1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wobec uwzględnienia skargi , na podstawie art.152 P.p.s.a. orzekł też o zakazie wykonywania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Natomiast o zwrocie kosztów postępowania orzekł zgodnie z art.200 tej ustawy. /-/ J. Niedzielski /-/ K. Skowrońska-Pastuszko /-/ A. Juszczyk- Wiśniewska