I SA/Go 981/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Ilona Szyszkowska-Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwo Handlowe Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oraz podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 2843 (dwa tysiące osiemset czterdzieści trzy) złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 17 września 2007r. Przedsiębiorstwo Handlowe Spółka z o. o. (zw. dalej: Strona, Spółka, Skarżąca,) wniosło skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej (zw. dalej Dyrektor IC) nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. utrzymującą w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego (zw. dalej Naczelnik UC) [...] z dnia [...] maja 2007r. w przedmiocie wymiaru należności celnych oraz podatku od towarów i usług. W sprawie został ustalony następujący stan faktyczny. Agencja Celna, działająca z upoważnienia Skarżącej, zgłosiła w dniu [...] października 2004r. do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci kurtek damskich – 100% poliester – w ilości 2100 sztuk - pochodzący z Chin. Wartość celną wymienionych towarów zadeklarowano na łączną kwotę 9.718,20 USD, zgodnie z dołączonym do zgłoszenia celnego (nr [...]) rachunkiem nr [...]. Wraz ze zgłoszeniem przedłożono również certyfikat pochodzenia nr [...],deklarację wartości, list ładunkowy, CMR. W związku z faktem, iż zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym określonym w art.64 §1 i §2 Kodeksu celnego, towar został z mocy prawa objęty wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu. Następnie, już po zwolnieniu towaru, organ celny korzystając z uprawnień przewidzianych w art.78 ust.1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z 12 października 1992r., ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny Dz. Urz. WEL nr 302 z 19.10.1992r., ze zmianami) dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego. W toku czynności kontrolnych załączony do odprawy dokument sprzedaży został przesłany do weryfikacji chińskim służbom celnym. Pismem z dnia [...].04.2006r [...] Wydział do spraw Ceł i Akcyzy poinformował, że wartość podana między innymi na fakturze [...] została zaniżona o 50%. Wskazał również, iż według informacji sprzedającego tj. firmy F faktury ze zmniejszoną wartością zostały wystawione na prośbę polskiego nabywcy tj. Przedsiębiorstwo Handlowe. W toku kontroli władze celne ustaliły także, że firma F sprzedała towary firmie Przedsiębiorstwo Handlowe zgodnie z potwierdzeniem sprzedaży fakturą nr [...] z [...] czerwca 2004r. Firma wystawiła faktury o identycznych numerach i datach dla rzeczywistych wartości towarów, które powinny wynosić odpowiednio 19.425 USD na bazie [...] za fakturę [...]. Sprzedający tj. firma F otrzymał zapłatę za towar w formie przekazów. Poczynione ustalenia stały się podstawą do wszczęcia przez Naczelnika UC postępowania mającego na celu ustalenie prawidłowej wartości importowanego w/g zgłoszenia celnego [...] towaru. Decyzją z [...].05.2007r. Naczelnik UC określił kwotę wynikającą z długu celnego podlegająca retrospektywnemu zaksięgowaniu oraz prawidłową kwotę zobowiązania podatkowego w podatku VAT z tytułu importu. Za wartość celną będącą podstawą obliczeń przyjęto kwotę ujawnioną w toku weryfikacji. Od powyższej decyzji pełnomocnik Skarżącej wniósł w ustawowym terminie odwołanie. Zażądał uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zarzucił naruszenia przepisów: 1/ prawa materialnego - art.23 §1, art.85 §1 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r.- Kodeks celny - poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie; 2/ prawa procesowego: art.122 i art.187 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( zw. dalej: Ordynacja podatkowa) poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie podatkowym; art.194 Ordynacja podatkowa poprzez uznanie nadesłanych przez władze celne dokumentów za spełniające wymogi formalne określone w tym przepisie; art.191 Ordynacja podatkowa poprzez całkowicie dowolną i sprzeczną z zebranymi dowodami ocenę materiału dowodowego; art.210 §4 Ordynacja podatkowa poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organ nie dał wiary dokumentom przemawiającym na korzyść skarżącej (wyciągi z banku, faktura, wyjaśnienia skarżącej), dlaczego uznał fakturę nadesłaną za podważającą treść faktury przedstawionej do odprawy. Dyrektor IC po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art.62 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art.199 Przepisów Wykonawczych złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów. W świetle obowiązujących przepisów, za prawidłowe złożenie wniosku o objęcie towaru właściwą procedurą celną odpowiedzialna jest Strona i ona też winna dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane. Podkreślił, iż podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą ma obowiązek złożenia do odprawy celnej dokumentów rzetelnie odpowiadających m.in. rodzajowi, ilości i wartości towaru z jego rzeczywistym stanem. Negatywny wynik weryfikacji, w ocenie Dyrektora IC uprawniał organ I instancji do dokonania ustalenia wartości importowanego towaru i określenia kwoty wynikającej z długu celnego podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu. Wyjaśnił również, iż zgodnie z art.29 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana o ile jest to konieczne na podstawie art.32 i 33. Ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płatności dokonana lub mająca zostać dokonaną przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedającego za przywożone towary i obejmująca wszystkie płatności dokonane lub mające być dokonane jako warunek sprzedaży przywożonych towarów. Dalej wskazał, iż nadesłany wynik weryfikacji potwierdził, że firma PH dokonała zakupu towarów w firmie F. Wysyłki zostały realizowane na podstawie faktury nr [...], lotniczym listem przewozowym nr [...] przeprowadzone dochodzenie wykazało, ze wartość podana wyżej wymienionej fakturze została zaniżona o 50% i była wystawiona na prośbę polskiego nabywcy. Sprzedający potwierdził iż otrzymał zapłatę za towar w formie przekazów. W jego ocenie, poczynione ustalenia dowodzą, iż całkowita płatność za towar wymieniony w fakturze [...] wyniosła 19.425USD. Ponadto zaznaczył, iż mimo wyjaśnień Strony, z akt sprawy nie wynika, aby Strona reklamowała u dostawcy towar ze względu na jakość niezgodną z zamówieniem. Nie potwierdziła również faktu dokonanej płatności za pośrednictwem banku. Następnie wyjaśnił, iż w myśl art.86 obowiązującej ustawy Prawo celne ( Dz.U. z 2004 r. nr 68 poz. 622) organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Organy celne nie mają uprawnienia kwestionować uzyskanych drogą oficjalną wyników weryfikacji, ani domagać się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwością przepisów obowiązujących w danym kraju. Podkreślił, iż wynik otrzymany od upoważnionej do wykonywania tej czynności instytucji nie może być podważony ani przez organy celne, ani przez importera. Dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art.194 §1 Ordynacja podatkowa) zatem zarzut naruszenia przepisów art.121,122 191,187 Ordynacja podatkowa nie znajduje odzwierciedlenia w niniejszej sprawie. Odpierając zarzut naruszenia art.120 Ordynacja podatkowa, wskazał, iż organ celny działał w niniejszej sprawie, na podstawie i w granicach ustanowionego prawa tj. przepisów WKC i Prawa Celnego. W postępowaniu dowodowym organ celny dążył, na podstawie całości zebranego materiału dowodowego do rzetelnego ustalenia minionych faktów, zgodnie z zasadą bezstronności . W myśl tej zasady organy celne kierują się w swoim postępowaniu obiektywizmem, zbierają materiał dowodowy z uwzględnieniem okoliczności korzystnych jak i niekorzystnych dla określenia sytuacji prawno materialnej strony postępowania, analizują i oceniają materiał dowodowy z uwzględnieniem okoliczności w ich wzajemnym powiązaniu oraz przyjmują jako podstawę decyzji tylko fakty ujawnione w toku postępowania. Skarżąca Spółka, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła w/w decyzję do sądu administracyjnego wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji jak również przytoczył motywy tożsame do tych zawartych w odwołaniu . W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z treścią art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji. Nadto, zgodnie z przepisem art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te wymienione zostały w przepisach art.145 do art.150 P.p.s.a. Z art.145 §1 pkt1 P.p.s.a. w szczególności wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi : naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Biorąc pod uwagę powyższe przesłanki oraz przedstawiony stan faktyczny uznać należało, że w niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna, bowiem w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji organom przypisać można naruszenie przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż organy celne, korzystając z uprawnień których podstawą jest art.78 ust.1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r., ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302 z 9.10.1992r., ze zmian.), podjęły czynności weryfikacyjne dotyczące dokumentów transakcyjnych. Sprawdzeniu podlegała przede wszystkim faktura zakupu [...] (bez daty), wystawiona przez firmę F dołączona do zgłoszenia celnego z dnia [...] października 2004 roku. Organ celny przesłał ją do kontroli chińskim władzom celnym. Weryfikacji tego dokumentu dokonano w drodze tzw. wzajemnej pomocy w sprawach celnych za pośrednictwem Departamentu Kontroli Celno - Akcyzowej Ministerstwa Finansów – Wydział Operacji Międzynarodowych. W treści pisma "-/-Prośba o Pomoc w Zbadaniu Sprawy -/-F -/-" datowanego na [...] kwietnia 2006 roku, Wydział do spraw Ceł i Akcyzy wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli poczyniono szereg ustaleń. Po pierwsze wartość podana na fakturze [...] została zaniżona o 50%. Po drugie, sprzedający, czyli firma F, wystawiała faktury ze zmniejszoną wartością na prośbę polskiego nabywcy tj. Przedsiębiorstwa Handlowego. Po trzecie, firma ta sprzedała towary firmie PH zgodnie z potwierdzeniem sprzedaży / fakturą pro-forma nr [...] z [...] czerwca 2004r. Po czwarte, firma wystawiła faktury o identycznych numerach i datach dla rzeczywistych wartości towarów, które powinny wynosić 19.425 USD na bazie za fakturę [...]. Po piąte, F otrzymał zapłatę za towary w formie przekazów. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika natomiast, by do powyższej informacji zastał przez chińską administrację celną dołączony jakikolwiek materiał dowodowy (np. faktura, dowód otrzymanej zapłaty za towar), potwierdzający którąkolwiek z wymienionych powyżej okoliczności i który pozwoliłby zarówno Skarżącej Spółce jak też samemu organowi na skonfrontowanie poczynionych ustaleń z treścią zebranych w postępowaniu dowodów. Zdaniem Sądu, organy celne dokonały oceny zgromadzonego materiału dowodowego z naruszeniem treści art.191 Ordynacji podatkowej, to jest z przekroczeniem granic swobodnej oceny i ze zbyt daleko idącą dowolnością. Niewątpliwie miało to związek z nieprawidłowym przez nich założeniem, iż pismo przesłane przez Wydział do spraw Ceł i Akcyzy ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art.194 §1 Ordynacji podatkowej (vide s. 5 zaskarżonej decyzji). Tymczasem uzyskana przez polskie organy celne odpowiedź nie ma charakteru dokumentu urzędowego i nie można jej przypisywać szczególnej mocy dowodowej, co jednak zrobiono. W tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z 22 stycznia 2008 roku sygnatura akt IGSK 1102/07. Zgodnie z przedstawionym tam stanowiskiem, dokumentom pochodzącym z państwa obcego, nawet sporządzonym przez organy celne i inne uprawnione podmioty, nie można przypisać mocy dokumentów urzędowych przyznanej polskim dokumentom z mocy art.194 §1 i §2 Ordynacji podatkowej (por. J. Borkowski [w:] J. Borkowski, J. Chlebny, J. Chromicki, R. Hauser, H. Wojtachnio, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2001 r., str. 516). Naczelny Sąd zwrócił uwagę, iż art.270 §1 Kodeksu celnego nie ogranicza stosowania za pośrednictwem art.262 tej ustawy art.180 §1 Ordynacji podatkowej nakazującego dopuszczać jako dowody w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wobec tego pismo podmiotu działającego na terenie państwa obcego zawierające informację co do nieautentyczności świadectwa pochodzenia stanowi dowód w sprawie podlegający ocenie na ogólnych zasadach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej stosowanych za pośrednictwem art.262 Kodeksu celnego. Na tle stosowania art.180 §1 Ordynacji podatkowej możność posługiwania się dokumentami zagranicznymi nie budzi wątpliwości, pomijając kwestie związane z ich tłumaczeniem (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006 r., str.575 576). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu w/w wyroku. Przedstawiona w nim argumentacja jest również aktualna dla stanu prawnego, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie [art.73 ust.1; art.86 obowiązującej ustawy Prawo celne (Dz. U. z 2004r. nr 68 poz. 622)]. W związku z powyższym należy wskazać, iż otrzymaną odpowiedź należało ocenić w całokształcie zgromadzonego materiału, zgodnie art.187 §1 Ordynacji podatkowej, nakładającym na organ powinność zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Za słuszny należy uznać zarzut Strony, iż pismo, będące podstawą zakwestionowania faktury [...] nie zawiera szczegółowych informacji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza takich jak: kiedy, w jakiej formie i w jakiej kwocie nastąpiła zapłata za fakturę, czy była to jednorazowa operacja bankowa, czy faktura znajdująca się u eksportera jest kompletna i wiarygodna, przez kogo jest podpisana, w jakim dniu została wystawiona. Wyjaśnienie tych kwestii jest bardzo ważne, szczególnie wobec faktu przedstawienia przez Spółkę - "polecenia przelewu z Banku nr ref: [...]" potwierdzającego dokonaną w dniu [...] listopada 2004 roku płatność na rzecz F, oświadczenia Agencji Usług "N" z dnia [...] sierpnia 2006r.; wartości wskazanej w załączonym do zgłoszenia świadectwie pochodzenia, jak też nieprecyzyjnej treści udzielonej odpowiedzi. Należy również podkreślić, iż wątpliwości które powstały na gruncie ustaleń co do całkowitej faktycznej płatności za towar wymieniony w fakturze [...] (a więc czy była to kwota 19.425 USD, czy też 9.718,20 USD) organy celne mogły usunąć poprzez dążenie do skontrolowania wszystkich operacji bankowych Skarżącej dokonanych w danym okresie, co z pewnością pozwoliłoby na sprawdzenie, czy płatność z dnia [...] listopada 2004 roku była w istocie jedyną , która dotyczyła spornej faktury. Nie bez znaczenia dla oceny udzielonej przez administrację chińską odpowiedzi jest również sprzeczność, która wynika z porównania udzielonej informacji z materiałem dowodowym, którym dysponowały polskie organy celne. Rzecz dotyczy stwierdzenia, iż "Firma wystawiła również faktury o identycznych numerach i datach dla rzeczywistych wartości towarów które powinny wynosić odpowiednio...". Znajdująca się w aktach sprawy faktura nr [...] niewątpliwie nie jest opatrzona żadną datą. Reasumując, przyjęcie na podstawie powyższego pisma Wydziału do spraw Ceł i Akcyzy, iż właściwą wartością transakcyjną jest kwota wskazana w jego treści uprawnia do stwierdzenia, że organy celne uchybiły zasadzie prawdy obiektywnej, o której mowa w art.122 Ordynacji podatkowej. W myśl powołanych przepisów organy podejmują wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wypada podkreślić, iż realną możliwość podjęcia i przeprowadzenia takich odpowiednich działań potwierdzała dodatkowo informacja zawarta w treści udzielonej odpowiedzi, o możliwości kontaktowania się ze stroną chińską w razie dalszych pytań. Ze sposobności tej polskie organy celne nie skorzystały. W obliczu poczynionych uwag, organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie dowodowe, dochowując należytej staranności w wyjaśnieniu wskazanych istotnych wątpliwości, a następnie rzetelnie i wnikliwie dokonać oceny całego materiału dowodowego z uwzględnieniem okoliczności w ich wzajemnym powiązaniu, jak również wiarygodności poszczególnych dowodów, czemu powinien dać jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, zgodnie z art.210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zważywszy na powyższe, Sąd na podstawie art.145 §1 pkt1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wobec uwzględnienia skargi , na podstawie art.152 P.p.s.a. orzekł też o zakazie wykonywania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku . Natomiast o zwrocie kosztów postępowania orzekł zgodnie z art.200 tej ustawy. (-) Alina Rzepecka (-) Dariusz Skupień (-)Anna Juszczyk- Wiśniewska