I SA/Go 982/08
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-02-03
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Krystyna Skowrońska-Pastuszko, Alina Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, powinien był uchylić zaskarżone postanowienie i orzec co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 KPA, czy też mógł utrzymać je w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA, mimo że uzasadnienie organu pierwszej instancji było niepełne?Ratio decidendi
Organ odwoławczy może utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 1 KPA), nawet jeśli uzasadnienie organu pierwszej instancji było niepełne, pod warunkiem, że samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe i zgodne z prawem. Uchylenie postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 KPA) jest możliwe tylko wtedy, gdy organ odwoławczy kwestionuje rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego, co nie miało miejsca w tej sprawie.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zobowiązań podatkowych i brak doręczenia upomnienia. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia, następnie uchylił swoje postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne, uznając zobowiązania za przedawnione. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o umorzeniu, mimo że uznał uzasadnienie organu pierwszej instancji za niewystarczające w kwestii dat przedawnienia. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie zasady dwuinstancyjności i niewłaściwe zastosowanie art. 138 KPA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska- Pastuszko Asesor WSA Alina Rzepecka (spr) Protokolant sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2009 r. sprawy ze skargi D.L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
D.L. (zw. dalej skarżąca, strona) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej: Dyrektor IS) nr [...] z [...] listopada 2008r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (zw. dalej Naczelnik US) nr [...] z [...] sierpnia 2008r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lipca 2003r. o numerach od [...].
Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Urząd Skarbowy [...] lipca 2003r. na podstawie decyzji nr [...] z [...] listopada 2000r. i nr [...] z [...] grudnia 2000r., orzekających odpowiedzialność skarżącej za zobowiązania byłego małżonka - R.I. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, wynikającego z deklaracji PIT-4 za miesiące od października 1999r. do lutego 2000r. wraz z odsetkami od zaległości podatkowych naliczonymi do dnia [...] maja 2000r. oraz kosztami egzekucyjnymi, wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...], których odpisy doręczył stronie 28 sierpnia 2003r. Tego samego dnia, jak też - [...] marca 2005r. i [...] czerwca 2006r. organ spisał protokoły o stanie majątkowym skarżącej, z których wynikało, że strona uzyskiwała dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w kwocie wolnej od zajęcia. Sąd Rejonowy , na wniosek Urzędu Skarbowego na udziale skarżącej we współwłasności lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 115,5m2, położonego przy ul. [...], wpisał [...] czerwca 2003r., hipotekę przymusową w kwocie 31.301,60zł., zabezpieczającą zobowiązania podatkowe objęte tytułami wykonawczymi o numerach od [...].
Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła w dniu [...] września 2007r. do Naczelnika US z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych. Jako powód podała przedawnienie egzekwowanego obowiązku oraz wszczęcie postępowania egzekucyjnego z pominięciem obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Naczelnik US po rozpatrzeniu w/w żądania, postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2007r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Strona zaskarżyła przedmiotowe rozstrzygnięcie, zaś Dyrektor IS postanowieniem Nr [...] z [...] marca 2008r. uchylił je w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W jego ocenie, fakt, iż organ egzekucyjny ograniczył się do stwierdzenia, że ustanowienie hipoteki przymusowej na udziale skarżącej w nieruchomości, zapobiega przedawnieniu zobowiązań wynikających z decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, wymagał przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym powyżej zakresie.
Strona na w/w orzeczenie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gorzowie Wlkp., który, wyrokiem z 30 października 2008r. sygn. akt I SA/Go 478/08 ją oddalił.
Natomiast organ I instancji w wyniku ponownego rozpoznania sprawy postanowieniem
nr [...] z [...] sierpnia 2008r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lipca 2003r. o numerach od [...].
W motywach, odwołując się do treści art.59 §1 - §5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji wyjaśnił, iż zaistnienie choćby jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygając żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonuje analizy całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy w świetle przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych przez ustawodawcę w powołanym przepisie, a nie tylko ogranicza się do kwestii podniesionych przez Stronę.
Następnie podkreślił, iż obowiązujący od stycznia 2003r. art.20 ustawy z dnia
2 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw formułuje normę stosowania przepisów korzystniejszych, jednak nie
w odniesieniu do osób trzecich, dlatego w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art.118 §2 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia
13 listopada 1997 roku, zgodnie z którym przedawnienie zobowiązania wynikającego
z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, następuje po upływie trzech lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej została wydana. Powołany przepis nie wskazuje odpowiedniego zastosowania art.70, zwłaszcza §6 Ordynacji podatkowej. Tak skonstruowana norma prawna powoduje, że zabezpieczenie zobowiązania hipoteką nie ma wpływu na jego wygaśnięcie wskutek przedawnienia. Podkreślił, iż przedstawione okoliczności dowodzą, że zobowiązania dochodzone z majątku strony na podstawie powołanych wyżej tytułów wykonawczych wygasły wskutek przedawnienia oraz, że bez znaczenia dla kwestii wymagalności obowiązku pozostaje rozstrzyganie przedawnienia zobowiązań ciążących na podmiocie głównym. Zaznaczył również, iż w dotychczasowym postępowaniu wykazano, że sprawa skutecznego doręczenia upomnień nie budzi wątpliwości.
Strona, kwestionując treść uzasadnienia w/w postanowienia wniosła zażalenie, które uzupełniła następnie pismem z [...] września 2008r. W motywach kwestionowała powołanie przepisu art.70 §6 ustawy - Ordynacja podatkowa, dotyczącego zawieszenia biegu terminu przedawniania, a nie skutków prawnych ustanowienia hipoteki. Ponadto podniosła, iż Naczelnik US nie ustalił daty przedawnienia zobowiązań, a także że przedstawiony w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji pogląd dotyczący sporządzenia protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej budzi wątpliwości odnośnie rzeczywistego przekonania organu egzekucyjnego o zasadności podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W piśmie uzupełniającym skarżąca wskazała nadto, że pomimo wydania przez Naczelnika US korzystnego dla niej rozstrzygnięcia, organ ten w uzasadnieniu zawarł, nie znajdujące uzasadnienia prawnego, wątpliwości odnośnie kierunku podjętego rozstrzygnięcia sprawy. To doprowadziło do sytuacji, w której rozstrzygnięcie zawarte w sentencji postanowienia, nie koresponduje z całością uzasadnienia zarówno faktycznego, jak
i prawnego.
W wyniku rozpoznania sprawy Dyrektor IS postanowieniem Nr [...] z [...] listopada 2008r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.
W treści podjętego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności przytoczył brzmienie art.59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie stwierdził, iż odpowiedzialność podatkowa skarżącej, wynikająca z decyzji nr [...] z [...] listopada 2000r. i nr [...] z [...] grudnia 2000r. wygasła wskutek upływu trzyletniego terminu, przewidzianego przez ustawodawcę w art.118 §2 ustawy - Ordynacja podatkowa, w brzmieniu sprzed dnia 1 stycznia 2003r. Wyjaśnił, iż w momencie powstania odpowiedzialności skarżącej, z treści w/w przepisu nie wynikało, iż art.70 §6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003r., znajduje odpowiednie zastosowanie do zobowiązań osoby trzeciej. W ustawie - Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną na mocy ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr169, poz.1387), określenie wpływu ustanowienia hipoteki na przedawnienie zobowiązania podatkowego, ustawodawca zawarł w art.70 §6 powołanej ustawy. Dopiero w wyniku wskazanej wyżej nowelizacji powyższa kwestia uregulowana została w art.70 §8 tej ustawy. Tym samym za nieuprawniony uznał zawarty w zażaleniu zarzut, co do tego że organ pierwszej instancji uzasadniając zaskarżone postanowienie oparł się na unormowaniu nie znajdującym zastosowania w rozważanej sprawie. Podkreślił, że organ pierwszej instancji wyjaśnił przyczyny przedawnienia i odniósł się do skutków ustanowienia hipoteki w rozważanej sprawie. Zauważył też, że przepis art.118 §2 Ordynacji podatkowej, zarówno w pierwotnym brzmieniu, jak i obecnie nie przewiduje odpowiedniego stosowania art.70 §8 tej ustawy (poprzednio art. 70 §6) w odniesieniu do zobowiązania wynikającego z decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
W oparciu o powyższe stwierdził, że odpowiedzialność podatkowa skarżącej za zobowiązania podatkowe objęte tytułami wykonawczymi o w/w numerach wygasła
z końcem 2003r. Dlatego też uznał, że ocena wymagalności zobowiązań podatkowych pierwotnego dłużnika, współmałżonka strony - na dzień wydania postanowienia
przez organ egzekucyjny okazała się nie mieć znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Upływ terminu przedawnienia ciążących na nim zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r. przypadał bowiem dopiero na koniec 2005r., a zobowiązań za 2000r. - na koniec 2006r. Dyrektor IS, uznając z jednej strony uzasadnienie postanowienia organu pierwszej instancji
w w/w zakresie za niewystarczające, stwierdził jednocześnie, że w/w okoliczność
nie uzasadnia uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zawiera ono bowiem prawidłowe rozstrzygnięcie. Natomiast wskazanie daty, od której prowadzenie egzekucji
w omawianej sprawie było nieuprawnione nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.
Odnośnie przedstawionej w przedmiotowej sprawie argumentacji w zakresie braku doręczenia upomnień z dnia [...] lipca 2003r. o numerach od [...], zawierających wezwanie do zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, wynikających z deklaracji PIT-4 za miesiące od listopada 1999r. do lutego 2000r., organ stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym widnieje własnoręczny podpis skarżącej, potwierdzający doręczenie tych dokumentów w dniu 7 lipca 2003r. Tym samym potwierdził za organem I instancji, iż w rozważanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało pomimo braku doręczenia upomnień.
W skardze złożonej na powyższe rozstrzygnięcie strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania polegające na wydaniu w oparciu o przepis art.138 §1
w związku z art.144 Kodeksu postępowania administracyjnego (zw. dalej k.p.a.) postanowienia utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie, podczas gdy okoliczności sprawy nakazywały organowi drugiej instancji wydanie jednego z rozstrzygnięć przewidzianych
w art.138 §1 pkt 2 powołanej ustawy.
U podstaw tego stanowiska legła treść postanowienia Dyrektora IS nr [...] z [...] marca 2008r. uchylającego postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, objętego tytułami wykonawczymi o numerach od [...], który polecił organowi pierwszej instancji rozważenie w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, kwestii ewentualnego wygaśnięcia zobowiązania ciążącego na podmiocie głównym u którego powstało zobowiązanie podatkowe, za które solidarną odpowiedzialność ponosiła skarżąca. W ocenie strony kwestia ta nie została przez organ egzekucyjny dostatecznie wyjaśniona bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Naczelnika US nie wskazano konkretnej daty przedawnienia zobowiązania głównego, ani zobowiązania osoby trzeciej z tytułu solidarnej odpowiedzialności. Natomiast braki w w/w zakresie usunięte zostały w sposób nieuprawniony na etapie postępowania przed organem drugiej instancji.
Za wydaniem rozstrzygnięcia opartego na przepisie art.138 §1 pkt2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zdaniem Strony Skarżącej, przemawiał również brak ustosunkowania się organu drugiej instancji do zawartego w postanowieniu Naczelnika US twierdzenia, iż "na koniec należałoby tylko dodać, że zdaniem organu sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej nie jest środkiem egzekucyjnym, jednak bezwzględnie potwierdza zastosowanie środka egzekucyjnego polegającego na egzekucji z pieniędzy (art.1a pkt12 ustawy egzekucyjnej), albowiem jest konsekwencją wezwania opisanego
w art.68 §1 ustawy egzekucyjnej". Według strony powyższa treść wprowadza stan niepewności, bowiem pomimo wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, organ pierwszej instancji nie jest do końca przekonany o słuszności takiego zakończenia sprawy, tym bardziej, że ze stanowiskiem Dyrektora IS odnośnie wpływu hipoteki na przedawnienie zobowiązania osoby trzeciej, Naczelnik US polemizuje
w załączonej do skargi treści odpowiedzi na pozew z [...] sierpnia 2008r. w sprawie sygn. akt [...].
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS uznając przedstawione zarzuty za niezasadne wniósł
o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z [...] stycznia 2009r. pełnomocnik strony skarżącej ponownie przedstawił argumentację, mającą czynić postawione w skardze zarzuty zasadnymi.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem należy mieć na uwadze, że zgodnie z treścią art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola
ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwanej dalej p.p.s.a.), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145 - art.150 ustawy). Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Spór jaki strony wiodą na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy w głównej mierze, nie istoty wydanego przez organy rozstrzygnięcia, tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz treści uzasadnień postanowień, które zostały wydane przez organy w toku instancji.
Mając zatem na uwadze zarówno brzmienie wyżej przytoczonych przepisów dotyczących zakresu kontroli sądowoadminsitracyjnej, jak też istotę zaistniałego między stronami sporu, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, po pierwsze - co do meritum jest zgodne z prawem, po drugie -
uwzględnia żądanie strony skarżącej.
W ocenie Sądu, utrzymanie więc w mocy przez Dyrektora IS postanowienia Naczelnika US z [...] sierpnia 2008r., było w pełni uprawnione. W sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wydanie przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia na podstawie art.138 §1 pkt2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art.144 tej ustawy.
Wobec podnoszonej przez pełnomocnika argumentacji należy przypomnieć, iż charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. A to z kolei wiąże się z obowiązkiem traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Orzeczenie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak orzeczenie organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu
I instancji. U podstaw takiego kierunku rozstrzygnięć organu II instancji legła również zasada szybkości działania i prostoty środków prowadzących do załatwienia sprawy.
Wyrażenie zawarte w art.138 §1 pkt1 k.p.a. "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" ma charakter skrótu formułującego zasadę, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Oznacza zatem, iż organ II instancji doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ I instancji (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83).
I nie tylko chodzi tu o rezultat co do zgodności z prawem, lecz także ze względu na kryteria celowości i słuszności rozstrzygnięcia. Wyrażenie to znaczy utrzymać w mocy jej podstawowy, konieczny element, jakim jest rozstrzygnięcie. W nim bowiem zostaje wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. Trzeba też podkreślić, iż o ile możliwym jest wydanie orzeczenia bez uzasadnienia (np. uwzględniająca żądanie strony), o tyle nie można wydać go bez rozstrzygnięcia. Z tego względu, w razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem a jej uzasadnieniem, za właściwą należy przyjąć treść rozstrzygnięcia ( wyr. NSA z dnia 15 sierpnia 1985r., III SA 730/85, GAP 1987, nr 5, s. 43).
Strona błędnie wywodzi, iż w sprawie zasadnym było oparcie się na art.138
§1 pkt2 k.p.a. Ustawodawca w przepisie tym w zdaniu pierwszym zawarł sformułowanie: "organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy". Podkreśla ono merytoryczny charakter postępowania odwoławczego. Zastosowanie instytucji reformacji i związanego z tym orzeczenia co do istoty sprawy ograniczone jest łącznym zaistnieniem dwóch warunków. Po pierwsze, organ II instancji musi zakwestionować rozstrzygnięcie organu I instancji. W istocie oznacza to, że rozstrzygnięcie merytoryczne organu odwoławczego musiałoby być niezgodne z rozstrzygnięciem organu I instancji. Drugi wymóg sprowadza się do braku wątpliwości organu odwoławczego co do stanu faktycznego sprawy, konsekwencją którego jest ustalenie, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w myśl art.136 k.p.a. ( wyr. NSA z dnia 28 grudnia 1995 r., SA/Wr 2569/95, niepubl.; wyr. NSA z dnia 8 stycznia 1996 r., SA/Wr 1068/95, niepubl.; wyr. NSA z dnia 26 lipca 2001 r., II SA/Gd 814/99, niepubl.). Jeżeli potrzeba taka istnieje, organ przeprowadza dodatkowe postępowanie uzupełniające, a następnie wydaje decyzję reformacyjną.
Nadto, z omawianej regulacji wynika również prawo organu odwoławczego do podjęcia orzeczenia o umorzeniu postępowania. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika jednak, że jest to możliwe tylko wówczas, gdy zachodzą okoliczności wskazane w art.105 k.p.a. Umorzenie postępowania w wypadku uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji jest dopuszczalne tylko w powiązaniu z treścią art.105 k.p.a. Chodzi tu jednak o taką sytuację, kiedy dopiero na etapie postępowania odwoławczego zajdą okoliczności faktyczne czyniące postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym ( art.105 §1 k.p.a.), Wówczas organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie przewidziane w zdaniu drugim art.138 §1 pkt 2 k.p.a.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej przez Sąd sprawy, należy stwierdzić, iż nie wystąpiły żadne z wyżej opisanych uwarunkowań, które czyniłyby właściwym zastosowanie art.138 §1 pkt 2 k.p.a. Uznając bowiem uzasadnienie postanowienia organu I instancji w zakresie wskazanym przez stronę za niewystarczające ( tj. brak konkretnej daty przedawnienia zobowiązania głównego
i zobowiązania osoby trzeciej z tytułu solidarnej odpowiedzialności), jak również fakt późniejszego doprecyzowania tych kwestii przez Dyrektora IS w uzasadnieniu wydanego przez niego rozstrzygnięcia nie może być podstawą uchylenia, albowiem uchybienie to nie jest ani naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani też innym naruszeniem przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Wydane orzeczenie niewątpliwie zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. Jest zgodne z wolą organów obu instancji, jak też wnioskiem samej skarżącej. Zaś wskazanie daty, od której prowadzenie egzekucji w omawianej sprawie było nieuprawnione nie wymagało, jak słusznie podkreślił Dyrektor IS, przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Za prawidłowe należy więc uznać działanie organu II instancji , który będąc świadomym, iż w sprawie nie mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie niż to podjęte przez organ I instancji, mając na celu ekonomikę procesową i szybkość postępowania utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Odnosząc się następnie do pozostałych kwestii, które pojawiły się na tle omawianej sprawy, za prawidłowe wypada uznać stanowisko organu egzekucyjnego, co do tego, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art.70 §6 ustawy - Ordynacja podatkowa, w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, póz. 1387) zgodnie z którym, zobowiązania zabezpieczone hipoteką nie przedawniają się, a tym samym odpowiedzialność podatkowa skarżącej za zobowiązania podatkowe byłego współmałżonka, wygasła wskutek upływu terminu,
o którym mowa w art.118 §2 Ordynacji podatkowej.
Należy podzielić również pogląd Dyrektora IS wyrażony w aspekcie wymagalności zobowiązań podatkowych ciążących na podmiocie głównym. Organ odwoławczy zasadnie podkreślił, że organ I instancji zgodnie ze stanem faktycznym
i prawnym stwierdził, iż kwestia ta pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, albowiem niewątpliwie ustalenia dokonane przez Naczelnika US w kwestii ustania odpowiedzialności strony, stanowiły istotną i wystarczającą podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku skarżącej. Przypomnieć ponownie należy, że organ II instancji, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, nie tylko weryfikował postanowienie organu egzekucyjnego, ale
w ramach prowadzonego postępowania rozstrzygał również kwestię zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazując daty wygaśnięcia obowiązku Strony Skarżącej, a także upływu terminu przedawnienia zobowiązania ciążącego na podmiocie głównym, Dyrektor IS uzasadniał własne rozstrzygnięcie, również
w kontekście podniesionych w zażaleniu zarzutów, przytaczając stan faktyczny i prawny sprawy ustalony w wyniku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania.
Odpowiadając natomiast na zarzut nieustosunkowania się Dyrektora IS do zawartego w postanowieniu organu egzekucyjnego twierdzenia dotyczącego kwestii sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej należy zgodzić się
z organem II instancji, iż pogląd ten jak wynika z samego kontekstu jego sformułowania został wyrażony dodatkowo i bez odniesienia się do konkretów stanu faktycznego.
W istocie, w rozważanej sprawie nie oceniano przerwania biegu terminu przedawnienia. Niemniej jednak, w tym miejscu należy przyznać rację pełnomocnikowi skarżącej, iż organy winny wystrzegać się zawierania w motywach wydawanych przez nie orzeczeń luźnych uwag i poglądów, tym bardziej pozostających bez znaczenia dla podejmowanych rozstrzygnięć. Podobnie należałoby skomentować kwestię braku przekonania organu pierwszej instancji o słuszności podjętego rozstrzygnięcia i faktu nieustosunkowania się Dyrektora IS do tej kwestii. W istocie okoliczność ta pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy i nie podlegała ocenie w toku instancji. Tym samym nie mogła również stanowić przesłanki uchylenia wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia.
Kierując się zatem całokształtem przedstawionych powyżej rozważań, skoro ani argumentacja skargi wskazująca na naruszenie zasady dwuinstancyjności oraz art.138 §1 w związku z art.144 Kodeksu postępowania administracyjnego, ani też analiza akt sprawy nie dają podstaw do uwzględnienia zgłoszonego w niej żądania Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zez mianami), skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.
(-) Alina Rzepecka (-) Dariusz Skupień (-) Krystyna Skowrońska-Pastuszko
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło