I SA/Go 988/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 18 listopada 2010 r. wniosku M.J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego postanowił: 1. ustanowić radcę prawnego; 2. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 200 zł skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z jej oświadczeń oraz przedstawionych przez nią dokumentów wynika, że skarżąca nie ma oszczędności. Jest właścicielką gruntów o pow. ok. 5,6 ha z czego 4,46 ha jest zalesione. Jest właścicielką domu mieszkalnego oraz rocznego samochodu [...]. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 2 206,71 zł netto. Na utrzymaniu skarżącej pozostaje studiująca córka. Wniosek skarżącej jest częściowo uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje, gdy wnoszący o jego przyznanie wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy jednak wskazać, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które - ze względu na brak odpowiednich środków - nie są w stanie ponieść kosztów sądowych czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji R.P. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy oceniany według tych kryteriów jest uzasadniony jedynie w części. Należy wskazać, że wpis od skargi jest niewysoki i wynosi wielokrotnie mniej niż deklarowane miesięczne dochody. Skarżąca posiada również pewien majątek. Jest właścicielką m. in. samochodu i gruntów. Nie można zatem uznać, że znajduje się w niedostatku. Nie zachodzi jednocześnie obawa, że poniesienie kosztów sądowych w pełnej ich wysokości (na obecnym etapie postępowania 200 zł) spowoduje dla skarżącej odczuwalne obciążenie budżetu. Niemniej za zasadne uznano ustanowienie radcy prawnego. Powszechnie wiadomo bowiem, że usługi profesjonalnych pełnomocników są kosztowne i pokrycie wynagrodzenia radcy prawnego mogłoby wykraczać poza możliwości finansowe skarżącej. Odmowa uwzględnienia wniosku w tym zakresie mogłaby istotnie ograniczyć prawo skarżącej do sądu. Uwzględniając powyższe postanowiono jak w sentencji na podstawie (art. 246 § 1 p.p.s.a.).