I SAB/Go 15/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-06-22
Skład orzekający: Joanna Wierchowicz, Stefan Kowalczyk, Dariusz Skupień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej pozostawał w bezczynności w prowadzeniu postępowania odwoławczego w sprawie podatku od towarów i usług, pomimo wielokrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy i składania przez stronę licznych pism procesowych?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie pozostawał w bezczynności, ponieważ pomimo niedotrzymania pierwotnego terminu załatwienia sprawy, zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Przyczyny te miały uzasadnienie w aktywności procesowej strony, która wymagała od organu podjęcia szeregu czynności procesowych. Opóźnienia w podjęciu tych czynności nie świadczą o bezczynności organu.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w postępowaniu odwoławczym dotyczącym podatku od towarów i usług. Skarżąca podniosła, że od wniesienia odwołania minęło blisko 7 miesięcy, a decyzja organu odwoławczego nie zapadła. Organ odwoławczy wielokrotnie zawiadamiał o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, wskazując na aktywność procesową strony, w tym składanie licznych pism i wniosków dowodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał organ za bezczynny, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując, że organ nie pozostawał w bezczynności.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant Specjalista Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S.B. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2005 r. 1. oddala skargę. 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz radcy prawnego T.N. kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), obejmującą należny podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
ISAB/G0 15/11
UZASADNIENIE
W dniu [...] lipca 2009 r. S.B. (zw. dalej jako strona, skarżąca) wniosła skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej jako Dyrektor IS) w prowadzonym wobec skarżącej odwoławczym postępowaniu podatkowym w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2005 r. Uzasadniając skargę podniosła, że organ I instancji wydał decyzję podatkową, która zaskarżona została odwołaniem. Od chwili wniesienia odwołania upłynęło blisko 7 miesięcy, a decyzja organu odwoławczego nie zapadła. Postępowanie odwoławcze prowadzone przez Dyrektora IS nie wykazało, aby organ ten rozpatrywał wnioski strony, czy prowadził postępowanie dowodowe.
Nadto skarżąca podniosła, że ustawa o swobodzie działalności gospodarczej swoją nowelizacją w art. 64 ust. 2 zobligowała organy podatkowe do zakończenia prowadzonych postępowań do 7 maja 2009 r. W udzielonej odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi.
Ze stanu faktycznego wynika, że w dniu 22 stycznia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej otrzymał odwołanie S.B., podpisane przez reprezentującego ją męża K.B., od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008 r. określającej skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2005 r. Pismem z [...] lutego 2009r. K.B. został wezwany przez organ odwoławczy do przedłożenia pełnomocnictwa, 30 Stycznia 2009 r. wpłynęło pismo W.Ś., jako pełnomocnika skarżącej, z którego wynikało, że nie został on dopuszczony do postępowania prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, mimo złożenia udzielonego mu [...] października 2008 r. pełnomocnictwa.
Organ odwoławczy pismem z [...] lutego 2009 r. wezwał W.Ś. do przedłożenia pełnomocnictwa. Pismem z [...] lutego 2009 r. Skarżąca poinformowała organ, że udzielone przez nią K.S. w dniu [...] października 2008 r. pełnomocnictwo obejmuje także postępowanie odwoławcze. W dniu 4 marca 2009r. K.B. przedłożył nowe pełnomocnictwo -z dnia [...] stycznia 2009r. - do reprezentowania swojej żony w toczącym się postępowaniu odwoławczym. [...] marca 2009 r. S.B. jeszcze raz potwierdziła umocowanie swojego męża do reprezentowania jej w toczącym się postępowaniu. W dniu 12 marca W.Ś. przedłożył oryginał udzielonego mu [...] października 2008r. pełnomocnictwa do prowadzonego postępowania. Pełnomocnictwo to S.B. odwołała w dniu [...] kwietnia 2009 r., informując o tym organ odwoławczy 27 kwietnia 2009 r. Pismem z dnia [...] marca 2009 r. Skarżąca została wezwana do usunięcia braków odwołania. W dniach 16 i 18 marca 2009 r. Skarżąca złożyła pisma zawierające wnioski dowodowe. Kolejny wniosek dowodowy wpłynął 15 kwietnia 2009 r.
W dniu [...] czerwca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej zlecił organowi I instancji w trybie art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8. poz. 60 ze zm., dalej: "O.p.") przeprowadzenie dodatkowego wyjaśnienia dokonane w ramach zleconego postępowania. Dnia 13 lipca 2009 r. do organu odwoławczego wpłynęła skarga S.B. na bezczynność tegoż organu w prowadzonym postępowaniu odwoławczym. Postanowieniami z [...] lipca oraz [...] sierpnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przeprowadzenia zawnioskowanych przez Skarżącą w marcu i lutym 2009 r. dowodów.
Od stycznia do sierpnia 2009 r. Skarżąca złożyła organowi odwoławczemu szereg pism uzupełniających odwołanie. W tym samym okresie Dyrektor Izby Skarbowej dwukrotnie zawiadamiał Skarżącą o nie załatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu kolejnego terminu do jej załatwienia - 20 marca i 25 maja 2009r. Kolejne zawiadomienie zostało wydane 31 sierpnia 2009r., przedłużając termin na załatwienie odwołania do 30 października 2009 r.
W dniu 8 kwietnia 2009r. Skarżąca złożyła, w trybie art. 141 § 1 O.p.. do Ministra Finansów skargę na nieterminowość załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Minister Finansów uznał ponaglenie za niezasadne, wskazując iż Skarżąca złożyła szereg pism uzupełniających odwołanie. Minister, po analizie akt postępowania, stwierdził, że organ odwoławczy nie pozostawał w bezczynności a przedłużając termin do rozpatrzenia odwołania kierował się jedynie potrzebą dogłębnego przeanalizowania wszelkich aspektów sprawy, tak aby podjąć decyzję zgodnąz obowiązującymi przepisami prawa.
Wyrokiem z dnia 10 listopada 2009 r. sygn. akt I SAB /Go 19/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. Sąd wówczas uznał, iż w rozpoznawanej sprawie będzie miał zastosowanie art. 139 § 3, art. 140 § 1, art. 125, art. 201 § 1 O.p., jak również art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej. Jego zdaniem analiza wskazanych regulacji prowadzi do stwierdzenia, że spełnienie przez organ wymogu z art. 140 § 1 O.p., czyli zawiadomienie strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie, nie wyklucza automatycznie istnienia bezczynność organu. Obowiązek podania przyczyny niedotrzymania terminu jest elementem, który pozwala dokonać merytorycznej kontroli przyczyn niezałatwienia sprawy we właściwym terminie. W ocenie Sądu l instancji nie można przyjąć poglądu, że wyznaczenie przez organ w trybie art. 140 § 1 O.p. terminu automatycznie, bez żadnych konsekwencji dla tego organu, stanowi dotrzymanie terminu z art. 139 § 3 O.p. Sąd podkreślił, że w art. 140 § 1 O.p.. ustawodawca posłużył się pojęciem "nowy termin" a nie pojęciem "przedłużony termin". Zdaniem Sądu są to samodzielne terminy, a niejeden przedłużony termin. Ponadto z art. 141 § 1 O.p. Sąd I instancji wywiódł, że ponaglenie przysługuje na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. Ustawodawca w art. 141 O.p. ustanowił dla strony prawo wniesienia ponaglenia w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Strona będzie podejmowała decyzję, czy ponaglenie wnosić natychmiast po upływie terminu określonego w art. 139, czy też po upływie terminu wyznaczonego w trybie art. 140 O.p. Ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie jest swoistym środkiem ochrony praw strony w postępowaniu podatkowym. Ponaglenie to przysługuje na czynność organu administracyjnego, która w tym przypadku będzie przybierała postać swoistego milczenia administracji. W opinii Sądu I instancji przeciwna interpretacja prowadziłaby do stwierdzenia, że żadnego znaczenia prawnego nie ma zasada szybkości postępowania z art. 125 O.p. oraz regulacja z art. 139 § 4 O.p. Ponadto ustawodawca do szczególnych przypadków, które uniemożliwiaj ą załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki przewidział zawieszenie postępowania. Zatem, gdy nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania lub okoliczności z art. 139 § 4 O.p., organ powinien sprawę rozpoznać w terminie wynikającym z art. 139 § 3 O.p., a w szczególnej sytuacji w nowym terminie lub terminach wskazanym w art. 140 O.p. Ponadto Sąd I instancji zauważył, że np. wielokrotne przedłużanie terminu a art. 140 O.p. w sytuacji gdyby przyjąć pogląd, że nie podlega ono merytorycznej kontroli prowadziłoby do sytuacji, w której strona, nie miałaby możliwości ochrony przed sądem swoich praw, co byłoby sprzeczne a art. 45, art. 77 ust. 2 i art. 184 Konstytucji RP. Następnie Sąd podkreślił, iż w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd orzeka (jest to wyjątek), biorąc za podstawą stan prawny i faktyczny sprawy, istniejący w dacie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy.
W dalszej kolejności Sąd I instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej pozostaje w bezczynności, mimo szeregu podjętych w niej działań i czynności. Uznał, że przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność istotne znaczenie mają przyczyny zwłoki w załatwieniu sprawy. Według Sądu I instancji organ zbyt dużo czasu poświęcił na analizę pism składanych przez Skarżącą. Pisma te poza nielicznymi, nie zawierały wniosków dowodowych, a zarzuty w nich zawarte powielały się, zatem ich wielomiesięczna analiza winna być potraktowana jako bezczynność organu. Zdaniem Sądu I instancji w przedstawionej sytuacji, nie może chronić organu, wielokrotne wyznaczanie przez niego nowych terminów dla załatwienia sprawy, nawet jeżeli przed upływem każdego z nich organ zawiadamiał skarżącą o ich przedłużeniu. Wielomiesięczna analiza pism Skarżącej nie zakończyła się bowiem wydaniem decyzji merytorycznej, a mnogość składanych przez nią pism zawierających zastrzeżenia dotyczące decyzji zaskarżonej odwołaniem nie może być przyczyną usprawiedliwiającą bezczynność organu.
Powyższy wyrok w całości Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył skargą kasacyjną. W środku odwoławczym zarzucono naruszenie:
art. 149 w zw. żart. 141 §4 i art. 53 § 2 i art. 58 § I pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez rozpoznanie przez Sąd wniesionej po terminie skargi, zamiast jej odrzucenia,
art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 139 § 1, 3 i 4 oraz art. 140 § 1 O.p. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu przez Sąd następujących okoliczności faktycznych sprawy, a mianowicie:
pominięciu przez Sąd faktu zaistnienia w przedmiotowej sprawie terminów, o których mowa w art. 139 § 4 O.p., na istnienie których wskazywała Strona przeciwna w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego,
pominięciu przez Sąd, iż Skarżąca w dniu 2 września 2009 r. wniosła do organu wniosek o przeprowadzenie rozprawy,
c) pominięciu przez Sąd faktu dokonywania przez organ szeregu czynności
proceduralnych, tj. m. in:
- informowania Strony przez organ respektujący zasadę wyrażoną w art. 121 § 2 O.p.
o obowiązujących przepisach prawa proceduralnego (pismo z [...].08.2009 r. w
sprawie doręczania pism, pismo z [...].08.2009 r. w sprawie fotokopii, czy też w piśmie z [...].04.2009 r. informowało stosowanych przez organ sygnaturach),
* wydanie przez organ postanowienia w sprawie doręczania korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej,
* potwierdzanie, w związku z żądaniem Strony w trybie art. 168 § 4 O.p., wniesienia pism,
d) pominięciu przez Sąd działań podejmowanych przez Skarżącą w trakcie
postępowania, które bezpośrednio rzutują na rozstrzyganą kwestię bezczynności
organu,
3. art. 149 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Sąd w zaskarżonym wyroku merytorycznej oceny czynności podejmowanych przez organ i pism oraz wniosków składanych przez Stronę, podczas gdy w/w przepis nie daje takiej możliwości, a przewiduje jedynie, iż Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. 4 art. 149 p.p.s.a. w zw. z art, 139 § 3 oraz art, 140 § 1 O.p., poprzez błędne przyjęcie przez Sąd. iż w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy pozostawał w bezczynności w załatwieniu sprawy albowiem naruszył ustalone terminy załatwienia sprawy a wskazane w zawiadomieniach wyznaczających nowy termin załatwienia sprawy przyczyny niedotrzymania terminu były wadliwe tj. ogólne i niekonkretne,
art. 139 § 3 w zw. z art. 140 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd. iż stan bezczynności organu występuje już w momencie upływu terminu określonego w art. 139 § 3 O.p. pomimo terminu wyznaczonego w trybie art. 140 § 1 O.p., podczas kiedy zgodnie z w/w przepisami dopiero przekroczenie ustalonych w oparciu o te przepisy terminów załatwienia sprawy, w tym tych przedłużonych stosownie do art, 140 § 1 O.p.. oznacza stan bezczynności zaskarżainej do sądu admini stracyj nego.
art. 139 § 3 w zw. z art. 140 § 1 O.p. poprzez błędną ich wykładnię przez Sąd polegającą na przyjęciu, iż strona może skutecznie wnieść skargę na bezczynność zarówno po upływie terminu określonego w art. 139 § 3 jak i wyznaczonego w trybie art. 140 § 1 O.p.. podczas kiedy zgodnie z w/w przepisami dopiero przekroczenie ustalonych w oparciu o te przepisy terminów załatwienia sprawy, w tym także tych przedłużonych stosownie do art. 140 § 1 O.p.. oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego.
art. 139 § 3 w zw. z art. 140 § 1 i art. 141§ 1 O.p., poprzez błędną wykładnię przez Sąd pojącia bezczynności organu i utożsamianie jej z niezakończeniem postępowania przez organ w drodze wydania decyzji w terminie określonym w art. 139 § 3 O.p., podczas kiedy z bezczynnością mamy do czynienia wówczas kiedy organ w ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie bądź też prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem w w/w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podjął innej stosownej czynności.
art. 139 § 4 O.p. poprzez brak zastosowania w niniejszej sprawie skutkujący tym, iż Sąd stwierdzając bezczynność organu pominął całkowicie fakt istnienia terminów, których zgodnie z w/w przepisem nie wlicza się do terminów określonych w § 1-3 art. 139 O.p. a tym samym nie ocenił stanu faktycznego sprawy zgodnie z w/w przepisem, a nadto nie dokonał oceny działań podejmowanych przez Skarżącego w kontekście bezczynności organu, pomimo iż z w/w przepisu wynika wyraźnie, iż do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych z winy strony.
W związku z powyższym pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy przez oddalenie wniesionej skargi oraz zasądzenie kosztów do stepowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. akt I FSK 231/10 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. W uzasadnieniu miedzy innymi stwierdzając, ze przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy Dyrektorowi Izby Skarbowej, rozpoznającemu odwołanie, można postawić zarzut bezczynności. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku wskazał, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ ten nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowniej czynności. Z regulacji zawartych w art. 139, 140 oraz 141 O.p. można wyinterpretować definicje bezczynności organu podatkowego, która zachodzi w sytuacji, gdy organ podatkowy z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 139 O.p. lub nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 140 O.p., a mianowicie nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można zarzucić Dyrektorowi !zby Skarbowej zarzutu bezczynności w znaczeniu przyjętym w wyżej wskazanych unormowaniach prawnych.
Przede wszystkim należy podkreślić, że w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne nie są sporne. Rozbieżności zachodzą jedynie w zakresie prawnej klasyfikacji tego stanu faktycznego. Rzeczywiście organ odwoławczy nie wydał decyzji w terminie określonym w art. 139 § 3 O.p. Przepis ten bowiem stanowi, że załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a w sprawie w której strona wniosła o przeprowadzenie rozprawy nie później niż w ciągu 3 miesięcy. Jednakże Dyrektor Izby Skarbowej wywiązał się z obowiązku nałożonego na podstawie art. 140 § 1 O.p. Mianowicie trzykrotnie, w okresie poprzedzającym rozpoznanie skargi na bezczynność przez Sąd I instancji, zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie. Jednocześnie podał przyczyny niedotrzymania terminu i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku nie kwestionuje tych okoliczności, jednak w jego ocenie pomimo tego należy organowi podatkowemu postawić zarzut bezczynności. Przemawiają za tym zbyt opieszałe działania organu odwoławczego. Z takim poglądem nie sposób się zgodzić.
Bezspornym jest to. że wniesione przez stronę odwołanie wymagało doprecyzowania i wyjaśnienia w zakresie pełnomocnictw udzielonych przez stronę. Ponadto odwołanie zawierało braki formalne, do których uzupełnienia wezwano stronę. Ten środek zaskarżenia nie mógł być przecież rozpoznany bez powyższych czynności. Wprawdzie istotnie czynności organu odwoławczego w tym zakresie powinny być szybciej podjęte, ale fakt kilkudniowej opieszałości organu nie świadczy o jego bezczynności. Zatem pierwsza informacja organu odwoławczego skierowana do strony w trybie art. 140 § 1 O.p. miała uzasadnione podstawy.
Podobnie należy ocenić pozostałe dwa zawiadomienia. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji również i one wskazywały na faktyczne przyczyny niedotrzymania terminu. Należy bowiem podkreślić, że strona w toku postępowania odwoławczego była niezwykle aktywna. Składała bowiem bardzo wiele pism procesowych. Wniesiono również wnioski dowodowe oraz szereg innych wniosków procesowych. Oczywiście z tego tytułu nie można czynić żadnych zarzutów, jest to bowiem uzasadnione zasadą czynnego udziału stron (art. 123 § 1 O.p.). Jednakże taka aktywność może doprowadzić, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, do przedłużenia postępowania i odwleczenia w czasie momentu wydania decyzji kończącej postępowanie w danej instancji. Organ podatkowy bowiem ma obowiązek, realizując dyrektywy zasady praworządności (art. 120 O.p.), zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) oraz zasady prawdy materialnej (art. 122 O.p.), zapoznać się dokładnie z każdym pismem procesowym wnoszonym przez stronę w toku postępowania. Jest to niezbędne dla wyjaśnienia sprawy, ustalenia, czy strona nie składa w tych pismach wniosków procesowych. Organ podatkowy jest bowiem zobowiązany do procesowej reakcji na te wnioski, czy też do ustosunkowania się do twierdzeń stron w swojej decyzji. Stąd też całkowicie niezrozumiały jest zarzut Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że "organ zbyt dużo czasu poświęcił na analizę pism składanych przez skarżącą". Trafnie autor skargi kasacyjnej wskazuje, że Sąd I instancji, rozpoznający skargę na bezczynność organu, nie jest uprawniony do merytorycznej oceny pism procesowych strony, czy też do kwalifikowania, że pisma strony sanie istotne dla meritum sprawy. Ponadto należy podkreślić, że w toku postępowania odwoławczego, w reakcji na wnioski strony, organ odwoławczy podjął szereg czynności takich jak: oddalenie wniosków dowodowych, udzielanie pisemnych informacji o obowiązujących przepisach proceduralnych (art. 121 § 2 O.p.), wydanie postanowienia w przedmiocie doręczania korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, potwierdzanie na żądanie strony wniesienie pism (art. 168 § 4 O.p.). Już samo wyliczenie podjętych działań świadczy o tym, że aktywność organu odwoławczego nie ograniczała się, tak jakby wynikało to z zaskarżonego wyroku, do wysyłania stronie jedynie zawiadomień w trybie art. 140 § 1 O.p.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej. Organ odwoławczy bowiem wprawdzie niezałatwił sprawy w terminie określonym w art. 139 § 3 O.p.. ale stosownie do treści art. 140 § 1 O.p. zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Przyczyny niedotrzymania terminu zaś miały uzasadnienie w przebiegu postępowania. Na skutek bowiem aktywności procesowej strony, organ odwoławczy był zobowiązany do dokonywania szeregu czynności procesowych. Okoliczność, że owe czynności przedsięwzięto niekiedy z pewnym opóźnieniem nie świadczy o bezczynności organu. Tym samym należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy art, 139 § 3, art. 140 § 1, art. 141 § 1 O.p. i w konsekwencji art. 149 p.p.s.a.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, wniesioną skargę oddalił. Zwrócić należy uwagę, że obecne rozpoznanie skargi nastąpiło po wydaniu przez Naczelny Sad Administracyjny wyroku z dnia 11 lutego 2011 sygn. akt I FSK 231/10, który w motywach rozstrzygnięcia stwierdził, ze w sprawie nie wystąpiła bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) wiąże Sąd, któremu sprawa została przekazana co do wykładni prawa dokonanej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z wyrażanymi zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie poglądami Sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 2 marca 2011 r. -! SA/Gd 92/11). Nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, iż stan faktyczny nie zmienił się jak również nie zmienił się stan prawny. Dlatego też Sąd nie mógł odstąpić od oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tych warunkach należało uznać, iż jakkolwiek organ podatkowy nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, ale stosownie do przepisu art 140 Ordynacji podatkowej zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy konieczny ze względu na aktywność procesową strony w wyniku której organ zobowiązany był do podejmowania czynności procesowych, że nie wystąpiła bezczynność organu podatkowego. Zatem strona bezzasadnie domagała się ochrony prawnej. Stwierdziwszy tę okoliczność Sąd skargę oddalił, a nie umorzył postępowania jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, chociaż postępowanie odwoławcze zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2010r.
Stanowisku temu nie stoi na przeszkodzie treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008r.-l OPS 6/08 (LEX nr 463487). Przeciwnie w uchwale tej znajduje oparcie. Zgodnie z jej tezą przepis art. 161 § 1 pkt 3 z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ma zastosowanie także w przypadku,
gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu
administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Podkreślenia wymaga końcowy zwrot : "co do których pozostawał w bezczynności." Zwrócić należy także uwagę na treść wniosku Prezesa NSA o wyjaśnienie stosowania przepisów prawnych. Dotyczył on zagadnienia "czy przepis art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może stanowić podstawę umorzenia postępowania sądowego w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, organ ten wyda akt lub dokona czynności co do których pozostawał w bezczynności." Cała więc uchwała odnosi się do sytuacji, w której stwierdzono bezczynność a akt lub czynność organu, którego domagała się strona wydany został w ramach autokontroli. Brak bezczynności nie może wywołać skutku w postaci umorzenia, ponieważ nie może dojść do ustania czegoś co nie miało miejsca. Taki pogląd wynika również z akapitu drugiego na stronie 6 zdanie 2 uzasadnienia uchwały, w którym stwierdza się : "Oznacza to, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego". W niniejszej sprawie organ podatkowy wydał decyzję w normalnym trybie, po przeprowadzeniu postępowania, zgromadzeniu dowodów i w zakreślonym przez siebie terminie, dlatego też skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało oddalić.
Wynagrodzenie dla radcy prawnego ustanowionego w ramach udzielonej z urzędu pomocy prawnej ustalono na podstawie §15wzw. z§14 ust. 2 pkt 1 lit, c i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz 1349 z późn. zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło