I SAB/Go 39/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska- Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi TF S.A. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od lipca do listopada 1995r. 1. Zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 29 lipca 2010 r. o zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od lipca do listopada 1995 r. w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku. 2. Zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów sądowych. I SAB/Go 39/10 Uzasadnienie TF S.A., zwane dalej skarżącym w dniu 29 października 2010r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego polegającą na niezałatwieniu w terminie wniosku skarżącej z dnia 29 lipca 2010r. o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do listopada 1995r. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 29 lipca 2010r. skarżąca spółka wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lipca do listopada 1995r. Pismem z dnia [...] września 2010r. skarżąca wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej ponaglenie wraz ze skargą na Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącą nie załatwienia w terminie sprawy wszczętej ww. wnioskiem. Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia [...] listopada 2010r. stwierdził, iż zgodnie z art. 222 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, nr 98, poz. 1071 ze zm.) o charakterze pisma decyduje jego treść a nie forma, w związku z czym uznał zarzuty zawarte w piśmie z dnia [...] września 2010r. za skargę w rozumieniu art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego. W jego ocenie Naczelnik Urzędu Skarbowego nie ustalił w istocie charakteru wniosku strony z dnia 29 lipca 2010r., a podjęte przez niego czynności nie skutkowały dokładnym wyjaśnieniem wniosku i nie pozwalały na ocenę, czy organ podatkowy prawidłowo ustalił obowiązującą normę prawa materialnego stanowiącą podstawę zgłoszonego żądania. Pismem z dnia [...] października 2010r. skarżąca złożyła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 125 i art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niezałatwienie sprawy w terminie, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o zwrot nadpłaty w terminie 14 dni, od dnia uprawomocnienie się wyroku. W odpowiedzi na skargę, organ administracji publicznej wniósł o odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi w całości. Wnosząc o odrzucenie skargi podniósł, iż została ona wniesiona nim rozpoznane zostało ponaglenie z art. 141 Ordynacji podatkowej, a więc przedwcześnie, przez co nie zostały wyczerpane środki prawne określone w art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Podkreślił, iż w wyniku rozpatrzenia ponaglenia przez Dyrektora Izby Skarbowej, organ I instancji został zobowiązany do rozpoznania wniosku podatnika z 29 lipca 2010r. o zwrot nadpłaty i wydania w tym zakresie decyzji. Zaznaczył jednak, iż skarżąca domaga się stwierdzenia nadpłaty za okres, za który nie wydano jeszcze decyzji ostatecznych, w związku z czym, nie sposób uznać za zasadną skargę, skoro postępowanie administracyjne wymiarowe nie zostało jeszcze zakończone przed organami. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżąca wskazała na bezzasadność zarzutu strony przeciwnej złożenia skargi przed wyczerpaniem środków zaskarżenia, a także na bezzasadność twierdzenia, iż toczące się do dnia dzisiejszego postępowania mają wpływ na zasadność wniosku podatnika. Z kolei w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2011 r. - w odpowiedzi na wezwanie Sądu - organ przedłożył kserokopię pisma Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2010r. oraz pismo procesowe z dnia [...] stycznia 2011r. w którym wniósł o dołączenie do akt sprawy wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2010r., które dotyczą wniosku skarżącej z dnia 29 lipca 2010r., a które potwierdzają, iż nie ma już w obrocie prawnym decyzji z lipca i sierpnia 2002 r., na podstawie których podatnik oparł swój wniosek o zwrot nadpłaty. W jego ocenie, przedłożone dokumenty potwierdzają, iż skarżąca nie złożyła ponaglenia w trybie ustawy Ordynacja podatkowa, lecz jedynie skargę w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego, co potwierdza tezę o przedwczesności skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż obowiązkiem Sądu, przed dokonaniem merytorycznej oceny zasadności skargi, jest zbadanie, czy skarga spełnia wymogi formalne oraz czy przed jej wniesieniem skarżący wyczerpał środki zaskarżenia, które służyły mu w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak : zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Jak wynika ze zwrotu "taki jak" zawarte w tym przepisie wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter tylko przykładowy. Natomiast jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie 14 dni od dnia w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa ( art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a). Przepis ten wyraża generalną zasadę subsydiarności skargi sądowej. Jej wniesienie do sądu administracyjnego wymaga bowiem uprzedniego uruchomienia środków prawnych dostępnych w administracyjnym toku instancji, a w razie ich braku - skierowania do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a.). Przechodząc na grunt przepisów Ordynacji podatkowej wskazać należy, że w przypadku skargi na bezczynność organu podatkowego środkiem zaskarżenia jest ponaglenie przewidziane w art. 141 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8 poz. 60 ze zm.), które zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu, przysługuje stronie do organu podatkowego wyższego stopnia. Ponaglenie w doktrynie i judykaturze traktowane jest jako szczególny rodzaj środka zaskarżenia, mający na celu zwalczanie uchybień organów na etapie precedowania przed tymi organami. Zatem wyczerpanie środków zaskarżenia zachodzi wówczas, gdy skarżący przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego złożył ponaglenie w trybie art.141 O.p. Analiza akt postępowania administracyjnego pozwala stwierdzić, że skarżący wyczerpał tryb określony w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wniesienie ponaglenia, a tym samym dopełnił warunek dopuszczalności skargi wskazany w art. 52 § 1 P.p.s.a., wbrew twierdzeniom organu podatkowego, który zakwestionował sam fakt złożenia przez skarżącą ponaglenia twierdząc, iż była to w istocie skarga złożona w trybie postępowania administracyjnego – art. 122 Kpa, która została załatwiona pismem Dyrektora z dnia [...] listopada 2010r. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić bowiem przeczy temu treść dokumentu załączonego do akt administracyjnych (k. 43). Już sam tytuł pisma z [...] września 2010r. - "Ponaglenie wraz ze skargą na Naczelnika Urzędu Skarbowego" – oraz sprecyzowane w pierwszym akapicie tego pisma żądanie wyraźnie wskazuje, iż strona jest niezadowolona z niezałatwienia jej wniosku z dnia 29 lipca 2010r. w sprawie zwrotu nadpłaty w terminie. Dopiero w następnym akapicie strona wnosi skargę na bezprawne unikanie rozpatrzenia sprawy z wniosku podatnika w trybie administracyjnym. Z powyższego wynika, iż pismem z dnia [...] listopada 2010r. Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznał jedynie skargę w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zaś samemu ponagleniu nie nadał biegu. Na niespójne w tym zakresie stanowisko organu wskazuje fakt, iż organ z jednej strony zarzuca, że skarżąca nie wniosła ponaglenia z drugiej zaś, iż skargę do sądu skierowała przed terminem rozpatrzenia ponaglenia, a w odpowiedzi na skargę stwierdza, iż w wyniku rozpatrzenia ponaglenia przez Dyrektora Izby Skarbowej, organ I instancji został zobowiązany do rozpoznania wniosku podatnika z 29 lipca 2010r. o zwrot nadpłaty i wydania w tym zakresie decyzji. Przypomnieć trzeba, iż wniesienie skargi do Wojewódzkiego Administracyjnego na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym uzależnione jest od rozpatrzenia ponaglenia w trybie art. 141 § 1 O.p. na co zwracał również organ podatkowy twierdząc, iż skarga do Sądu wniesiona została przedwcześnie. ( por. wyrok NSA z 17 lutego 2000r. l SA/Łd 660/98 publ. OPP 2001 nr 1 s. 59, postanowienie WSA w Łodzi z dnia 16 maja 2006, l SAB/Łd 1/06, niepubl.). I z tym zarzutem nie można się zgodzić. Na gruncie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowniej czynności. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Natomiast na poparcie swojego stanowiska, iż w wyniku rozpatrzenia ponaglenia Dyrektor Izby Skarbowej zobowiązał organ I instancji do rozpoznania wniosku podatnika z 29 lipca 2010r. o zwrot nadpłaty i wydania w tym zakresie decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego nie przedstawił żadnego dowodu. Dowodem takim mogło być, stosownie do art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej wyznaczenie przez Dyrektora Izby Skarbowej dodatkowego, konkretnego terminu załatwienia sprawy oraz zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Natomiast sam fakt stwierdzenia przez organ podatkowy, iż nie ma już w obrocie prawnym decyzji z lipca i sierpnia 2002r., na podstawie których podatnik oparł swój wniosek o zwrot nadpłaty nie usprawiedliwia zaniechania rozpoznania sprawy przez organ I instancji wniosku skarżącej spółki z 29 lipca 2010r. poprzez wydanie decyzji z uwzględnieniem wskazanych przez siebie okoliczności. Z przedstawionych wyżej względów Sąd, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczył Naczelnikowi Urzędu Skarbowego 30 dniowy termin rozpatrzenia wniosku strony. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 Ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w spawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) mając jednocześnie na uwadze, iż skarżąca zwolniona była postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 15 grudnia 2010r. od obowiązku wniesienia wpisu od skargi.