I SAB/Go 6/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2009 r. sprawy ze skargi TF S.A. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie załatwienia odwołania oddala skargę. Skarżąca – TF S.A.– złożyła skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej polegającej na niezałatwieniu w terminie odwołania z dnia [...] października 2007r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...]. W dniu [...] maja 2007 r. skarżąca złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o zwrot nadpłaty, wskazując, że dokonany w dniu [...] sierpnia 2002r. zwrot nadpłaty został bezpodstawnie pomniejszony o należne spółce odsetki od kwoty 987.524,50 zł należności głównej za okres od [...] października 2000 r. do [...] sierpnia 2002r. Pismem z dnia [...] czerwca 2007r. Skarżąca poinformowała, że treść decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2002 r. jednoznacznie stwierdza, że na dzień [...] sierpnia 2002r. należna była kwota 902.131zł należności głównej i kwota 58.947,50 odsetek za zwłokę i kwot 270.639 zł sankcji, co "dowodzi, że zwrot dokonany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...] sierpnia 2002 r. na konto podatnika był nieprawidłowy. Kwota przelana na konto podatnika w dniu [...] sierpnia 2002r. nie uwzględniała odsetek od całej kwoty nadpłaty, a tylko od jej części. Nadpłatą była cala nienależnie pobrana kwota w dniu [...] października 2000 r.". Decyzją z dnia [...] września 2007r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 207 § 1, art. 72 § 1 pkt 1, art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej – dalej O.p. - "odmówił Skarżącej zwrotu nadpłaty pomniejszonej o należne Spółce odsetki od kwoty 987 524,50 zł za okres od [...] października 2000 r. do dnia [...] sierpnia 2002 r. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995r." W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie decyzji z [...] sierpnia 2002r. Nr [...] dotyczącej podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995 r., Izba Skarbowa określiła prawidłową kwotę zwrotu różnicy podatku w wysokości 1 956 517 zł, kwotę zawyżenia zwrotu różnicy podatku w wysokości 902 131 zł, zaległość podatkową w wysokości 902 131 zł, odsetki od zaległości w wysokości 58 947,50 zł (naliczane od dnia [...] sierpnia 2000 r.) oraz ustaliła w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995r. dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 270 639 zł. W wykonaniu wskazanej decyzji Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. zaliczył na miesiąc grudzień 1995 r. wpłatę z dnia [...] października 2000 r. w ten sposób, że kwotę w wysokości 902 131 zł zaliczył na należność główną zaś kwotę w wysokości 85 393,50 na odsetki za zwłokę. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] września 2004r. uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] sierpnia 2000r. i umorzył postępowanie w sprawie powtórnego rozpatrzenia odwołania, wskazując, że w zakresie wymiaru podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995r. w obrocie prawnym pozostają decyzje z [...] grudnia 2000r. To z kolej stanowiło podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie rozliczenia wpłaty z [...] października 2000r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uchylił postanowienie z [...] sierpnia 2002r. w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej wynikającej z decyzji z [...] sierpnia 2002r. i orzekł o zaliczeniu kwoty 987 524,50 zł w zakresie podatku od towarów i usług z miesiąc sierpień 1995r. oraz częściowo za wrzesień 1995r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2005r. Postanowienie na mocy którego dokonano zarachowania w 2005r. pozostaje nadal w mocy. Nadto organ wskazał, że dokonując rozliczenia wpłaty zgodnie z postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002r. rozliczył je na dzień dokonania wpłaty tj. [...] października 2000 r. W ocenie organu zarzut, że dokonany zwrot przez Urząd Skarbowy z [...] sierpnia 2002r. na konto podatnika został bezpodstawnie pomniejszony o należne Spółce odsetki od kwoty 987 524,50 zł należności głównej za okres od [...] października 2000r. do [...] sierpnia 2002r., jest bezpodstawny. Dodatkowo podano, że skutkiem zmian decyzji wymiarowych jest dokonanie i aktualizowanie rozliczeń postanowieniem co też organ dokonywał. Od decyzji tej Spółka złożyła w dniu [...] października 2007r. odwołanie. W dniu [...] grudnia 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej zawiadomił Spółkę, że odwołanie od wskazanej decyzji z dnia [...] września 2007r. nie zostanie załatwione w terminie określonym w art. 139 § 3 O.p. Wskazano, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej wznowił na wniosek strony postępowanie w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2005r. w przedmiocie zaliczenia kwoty 987 524,50zł na poczet zaległości podatkowej za miesiąc sierpień i wrzesień 1995r. Wynik powyższego postępowania pozostaje w związku z przedmiotowym rozstrzygnięciem w sprawie zwrotu nadpłaty pomniejszonej o należne Spółce odsetki od kwoty 987 524,50 zł za okres od dnia [...] października 2000r. do dnia [...] sierpnia 2002r. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995r. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej poinformował, że odwołanie zostanie rozpatrzone w terminie do dwóch miesięcy od dnia ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, wznowionego na wniosek Spółki z dnia [...] grudnia 2006r. postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2007r. W dniu [...] lutego 2009r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło ponaglenie Skarżącej z dnia [...] lutego 2009r. dotyczące m.in. odwołania z dnia [...] października 2007r. od decyzji z dnia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2007 r. W związku z rozpatrzeniem ponaglenia na niezałatwienie sprawy dotyczącej odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2007r. we właściwym terminie przez Dyrektora Izby Skarbowej, w dniu [...] marca 2009r. Minister Finansów wydał postanowienie, w którym uznał ponaglenie za nieuzasadnione. W dniu [...] marca 2009r. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej, polegającą na niezałatwieniu w terminie odwołania z dnia [...] października 2007r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...]. Organowi zarzucono naruszenie art. 125 i art.. 139 § 1 O.p. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie; naruszenie art. 140 O.p. poprzez niewskazanie nowego terminu załatwienia sprawy. Organ w odpowiedzi na skarg wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie pełnomocnik Skarżącej wskazał, że okoliczności które miały miejsce w po [...] sierpnia 2002r. nie mają wpływu na zajęcie stanowiska co do zwrotu nadpłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. możliwe jest wniesienie skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w tej ustawie. Oznacza to, że w sprawach, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej albo podejmowane czynności materialnotechniczne w powyższym zakresie – możliwe jest zaskarżenie niejako samego zachowania się organu administracji. Uwzględnienie skargi w tym przypadku, w myśl art. 149 P.p.s.a., oznaczać będzie wydanie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia zobowiązującego organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa . W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że postępowanie odwoławcze toczy się długi czas, a jego początek wyznaczyło wniesienie przez skarżącą Spółkę odwołania od decyzji z dnia [...] września 2007 r. Stwierdzić jednak trzeba, że powyższe okoliczności nie stanowią same w sobie przesłanek do uznania, że występuje bezczynność organu w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na gruncie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. przyjmuje się bowiem, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ ten nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (zob. T.Woś, H.Knyszak-Molczyk, M.Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz – Warszawa 2005 , s.86). Można też wskazać za wymienionymi komentatorami, iż skarga na bezczynność stanowi nie tylko środek służący przeciwdziałaniu przewlekłości postępowania organów administracji publicznej, ale i ważny element zapewniający prawidłową wykładnię przepisów materialnego prawa administracyjnego, określających formy działania tych organów. Podkreślenia przy tym wymaga, że przy ocenie wystąpienia tzw. bezczynności organu administracji publicznej, istotnego znaczenia nabiera kwestia terminów przewidzianych na załatwienie sprawy. Ugruntowany jest bowiem pogląd, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu podatkowym określają przepisy art. 139 O.p. Zgodnie z powołanym przepisem załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (§1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (§2). Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy (§ 3). Na mocy art. 140 § 1 i § 2 O.p. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Niniejsza sprawa dotyczy skargi na bezczynność organu w postępowaniu odwoławczym, a więc zgodnie z § 3 art. 139 O.p. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania odwołania. Odwołanie zostało przekazane przez organ I instancji w dniu [...] października 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej zawiadomił skarżącą Spółkę o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Na dzień złożenia skargi ([...] marca 2009r.) nadal aktualne było zawiadomienie z dnia 16 grudnia 2007r., w którym organ odwoławczy wskazał nowy termin załatwienia sprawy w ten sposób, że podał, iż nastąpi to "w terminie dwóch miesięcy od dnia ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, wznowionego na wniosek Spółki z dnia [...] grudnia 2006 r. postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2007r. Nr [...]." Skarżąca oponowała przeciwko takiemu wskazaniu nowego terminu twierdząc, że musi to być oznaczona data. Sąd rozpoznający skargę nie podziela takiego stanowiska, bowiem opowiada się za poglądem, że nie tylko przez oznaczenie konkretnej daty może nastąpić wypełnienie przez organ administracji publicznej obowiązku wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. W ocenie Sądu również przez wskazanie zdarzenia, które wprawdzie ma charakter zdarzenia przyszłego , ale nie ma cechy zdarzenia niepewnego, może dojść do wskazania terminu w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu ordynacji podatkowej. Podanie takich konkretnych okoliczności zdaniem Sądu stanowi wystarczające wypełnienie obowiązku wskazania nowego terminu w ramach instytucji przedłużania terminu załatwienia sprawy. Sąd nie uznaje także za zasadny zarzut skargi co do nieistnienia przyczyn zwłoki w załatwieniu przedmiotowego odwołania przez Dyrektora Izby Skarbowej. Strona skarżąca podkreślała brak związku ze sprawą podawanych przez organ powodów, ale według Sądu nie można przyznać jej racji w tej mierze , ponieważ organ słusznie upatrywał takiego związku w uprzednim wyjaśnieniu kwestii dotyczących zaliczenia wpłaty z [...] października 2000 r. na poczet zaległości podatkowych. W art. 72 § 1 o.p. normodawca wymienia przykładowo, jakie kwoty uważa się za nadpłatę, na przykład nadpłacony lub nienależnie zapłacony podatek (pkt 1). Pomimo istniejących sporów co do charakteru prawnego nadpłaty, w literaturze przedmiotu wskazuje się, iż termin ten oznacza powiązanie skutków prawnych z dokonaniem określonej oceny danej sytuacji prawnej, przy czym nadpłata jako zdarzenie prawne powstanie w chwili, w którym można uznać sprecyzowane przez ustawodawcę przesunięcie majątkowe, za prawnie nieuzasadnione (zob. M. Ślifirczyk, Nadpłata podatku, Kraków 2005 r., s. 210-211). Nadpłatę definiuje się również, jako nienależne świadczenie publicznoprawne, spełnione w związku z realizacją zobowiązaniowego stosunku prawnego (zob. R. Mastalski, Prawo podatkowe, Warszawa 2006, s. 219). Z tego względu sprawa związana z nadpłatą nie może być rozstrzygana w oderwaniu od określenia wysokości zobowiązania. Postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego ma charakter procedury zasadniczej w stosunku do postępowania o stwierdzenie nadpłaty. Samo przystąpienie do wyjaśniania, czy w sprawie zaistniało zdarzenie prawne w postaci nadpłaty podatku, musi być poprzedzone wyjaśnieniami ewentualnego zdarzenia prawnego tj. określeniem zobowiązania podatkowego. Skarżąca upatruje istnienie nadpłaty w związku z nieprawidłową wysokością zwrotu na jej rachunek w dniu [...] sierpnia 2002r. kwoty pobranej [...] października 2000r. Zaliczenie wpłaty z [...] października 2000 r. na poczet zaległości podatkowych zostało dokonane na mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2005r. utrzymanego w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2005r. Z tego też względu aby stwierdzić czy istnieje nadpłata należy wyjaśnić kwestie związane z rozliczeniem pobranej w dniu [...] października 2000 r. kwoty. Skoro w tym zakresie zostało wznowione postępowanie, organ do czasu jego zakończenia nie jest władny stwierdzić czy w związku z rozliczeniem kwoty pobranej w dniu [...] października 2000r. istnieje nadpłata w podatku od towarów i usług za grudzień 1995r. czy też nie. W zaistniałej sytuacji przyjąć zatem należało, iż w sprawie nie zachodził stan bezczynności organu uzasadniający uwzględnienie przez Sąd skargi i wydanie na podstawie art. 149 P.p.s.a. orzeczenia zobowiązującego organ do rozpatrzenia w określonym terminie odwołania skarżącej od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jedynymi warunkami formalnymi takiego przedłużenia są bowiem w myśl omawianego przepisu: podanie przyczyny zwłoki oraz wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy. Na podstawie tego, co wyżej wskazano Sąd uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej w swoim postępowaniu powyższych warunków dochował. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. | Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Stefan Kowalczyk |Krystyna Skowrońska-Pastuszko |