I SAB/Go 9/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2008 rok 1. Zobowiązuje Burmistrza [...] do dokonania czynności - zwrotu skarżącemu - Skarbowi Państwa Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] - nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2008 rok, w terminie 7 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. 2. Stwierdza, że bezczynność Burmistrza [...] w dokonaniu tej czynności miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. Zasądza od Burmistrza [...] na rzecz Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wniosło skargę na bezczynność Burmistrza [...] w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2008 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. na skutek wyroków z dnia 23 stycznia 2014 r. I SA/Go 613/13 i z 20 października 2016 r. sygn. akt II FSK 1061/14, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej SKO, Kolegium) uchyliło decyzję Burmistrza z [...] grudnia 2012 r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania Nadleśnictwu podatku od nieruchomości za 2008 r. i umorzyło postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. zatytułowanym "Wezwanie do zapłaty" Nadleśnictwo wezwało Burmistrza do zwrotu kwoty 17.326 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 4 listopada 2013 r. do dnia zapłaty tytułem nienależnie pobranego podatku od nieruchomości. Wezwanie doręczono organowi 12 kwietnia 2018 r. Żądana kwota stanowiła nadpłatę powstałą wskutek uiszczenia podatku wynikającego z decyzji Burmistrza. W odpowiedzi na powyższe organ poinformował Nadleśnictwo, że w jego ocenie brak jest podstaw do wypłaty przedmiotowej kwoty. Jednocześnie zaznaczył, że w przypadku żądania stwierdzenia nadpłaty podatku należy zwrócić się z wnioskiem zgodnie z art. 72 i następne ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.). Taki wniosek Nadleśnictwo złożyło, lecz Burmistrz, decyzją z dnia [...] maja 2018 r., odmówił stwierdzenia nadpłaty. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zobowiązanie podatkowe wygasło w całości w skutek zapłaty, a nie przedawnienia i brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty, o której mowa w art. 72 Ordynacji podatkowej. Na skutek wniesionego przez Nadleśnictwo odwołania decyzja organu I instancji została uchylona w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. a postępowanie w sprawie umorzone. Decyzja Kolegium została zaskarżona przez Nadleśnictwo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Go 511/18 oddalił skargę. Uzasadniając wyrok Sąd stwierdził, że SKO nieprawidłowo przyjęło, iż w sprawie ma zastosowanie art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, uznając, że upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego skutkował utratą prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i tym samym stanowił ujemną przesłankę postępowania skutkującą umorzeniem postępowania. Zdaniem Sądu o braku podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie nadpłaty w niniejszej sprawie stanowił już art. 77 § 1 pkt 3 O.p. w myśl którego nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji. Przez "decyzję o uchyleniu" (art. 77 § 1 pkt 1) należy rozumieć nie tylko decyzję wydaną w trybie nadzwyczajnym, lecz także decyzję organu odwoławczego, o której mowa w art. 233 § 1 pkt 2 i § 2. Sąd stwierdził, że w sprawie w ogóle nie znajdował zastosowania art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, który uzależnia skuteczność wniosku o stwierdzenie nadpłaty od jego wniesienia przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bowiem obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty w terminie określonym w art. 77 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ciążył na Burmistrzu z mocy samego prawa i nie był uzależniony od złożenia przez Nadleśnictwo wniosku o stwierdzenie nadpłaty w terminie określonym w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, żer zwrot nadpłaty wynikającej z uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego następuje z urzędu (art.77 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej) i jest czynnością materialno-techniczną. Powyższy wyrok jest prawomocny od dnia 8 marca 2019 r. Pismem z [...] lutego 2019 r. Nadleśnictwo po raz kolejny zwróciło się do Burmistrza o zwrot kwoty 15.986,40 zł wraz z odsetkami - powołując się m.in. na uzasadnienie wyroku w sprawie I SA/Go 512/18. Odpowiadając na wezwanie, w piśmie z dnia [...] marca 2019 r. organ poinformował Nadleśnictwo, że w jego ocenie brak jest podstaw do wypłaty wskazanej kwoty. Zaznaczył, że wyrok z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Go 511/18 jest wyrokiem nieprawomocnym, a co za tym idzie możliwa jest kasacja wyroku wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W piśmie z [...] marca 2019 r. Nadleśnictwo wniosło do SKO ponaglenie na bezczynność Burmistrza Gminy w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ponaglenie za nieuzasadnione. Nadleśnictwo, wskazując na art. 3 § 2 pkt 9 w zw. z art. 52 § 2, art. 53 § 2 b i 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1320 ze zm. – zwaną dalej p.p.s.a.), wniosło skargę na bezczynność burmistrza w przedmiocie zwrotu nadpłaty w kwocie 17.326,40 zł wraz z odsetkami. W skardze zarzucono art. 77 ust. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, poprzez bezczynność Burmistrza w przedmiocie zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji w sprawie zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o zobowiązanie Burmistrza do zwrotu nadpłaty; wraz z odsetkami za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia zapłaty tytułem nienależnie pobranego podatku od nieruchomości za 2008 r. za grunty zajęte pod napowietrzne linie energetyczne położone na terenie gminy [...] pozostające w zarządzie Nadleśnictwa w określonym terminie oraz zasądzenie na rzecz Nadleśnictwa kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę Nadleśnictwo powołało się m.in. na wyroku z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Bk 12/18 WSA wskazując, że przepis art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. poddaje kontroli sądów administracyjnych bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przez pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które mogą podlegać kognicji sądów administracyjnych, należy rozumieć głównie czynności, które są działaniami faktycznymi i określane są w doktrynie jako tzw. czynności materialno-techniczne, wywołujące określone skutki drogą faktów. W odpowiedzi na skargę Burmistrz stwierdził, że zarzuty w niej podniesione nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Skarga jest zasadna w stopniu oczywistym. Bezczynność organu administracji, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej w określonym prawem terminie nie podejmuje żadnych czynności lub postępowanie prowadzi, ale mimo upływu terminu nie załatwia sprawy lub nie podejmuje czynności. Strona skarżąca uważa, że w niniejszej sprawie obowiązkiem Burmistrza było dokonanie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2008 r., ponieważ decyzja Burmistrza w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. została decyzją SKO z [...] marca 2018 r. uchylona w całości a postępowanie zostało umorzone z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Stanowisko takie jest słuszne. Zgodnie bowiem z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji. Przez "decyzję o uchyleniu" (art. 77 § 1 pkt 1) należy rozumieć nie tylko decyzję wydaną w trybie nadzwyczajnym, lecz także decyzję organu odwoławczego, o której mowa w art. 233 § 1 pkt 2 i § 2 (J. Rudowski [w:] S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wydanie X, WKP 2017 uwaga 2 do art. 77). Do zwrotu nadpłaty, w takiej sytuacji nie jest konieczny żaden wniosek ani akt administracyjny, gdyż nadpłata podlega zwrotowi z urzędu. Trzeba uznać, że zwrot nadpłaty podatku w przypadku objętym dyspozycją art. 77 § 1 pkt 3 o.p. jest czynnością materialno-techniczną organu podatkowego, co do której, w przypadku jej nie wykonania w zakreślonym ustawowo terminie, stronie służy skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 23 października 2014 r., II FSK 2708/14; wyrok NSA z 23 maja 2014 r., II OSK 1215/14). Wobec treści powyższych regulacji, a także uwzględniając fakt, że - jak wynika z akt sprawy - decyzja SKO z [...] marca 2018 r. uchylająca decyzję określającą Nadleśnictwu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok, z której wynikał uiszczony podatek, wobec jej niezaskarżenia, stała się prawomocna, Burmistrz miał obowiązek zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni od jej wydania. Należy również zwrócić uwagę, że wobec uchylenia decyzji Burmistrza z [...] grudnia 2012 r. i umorzenia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok, w obrocie prawnym nie funkcjonował żaden akt stanowiący podstawę do pobrania podatku w wysokości uiszczonej przez skarżącego na podstawie pierwotnej decyzji Burmistrza. Jak natomiast wynika z oświadczeń stron złożonych na rozprawie, pomimo upływu tego terminu, nadpłata do dnia rozprawy nie została zwrócona. Skoro organ był obowiązany do zwrotu nadpłaty z urzędu, to zaniechanie zwrotu stanowiło o bezczynności organu w dokonaniu czynności wynikającej z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. Organ nie podejmował bowiem tej czynności mimo upływu terminu wskazanego w art. 77 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (zob. wyrok NSA z 7.11.1018 r., sygn. akt II FSK 2567/18). Z tych też przyczyn Sąd, uwzględniając treść art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Burmistrza do dokonania czynności - zwrotu skarżącemu - Nadleśnictwo [...] - nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok, w terminie 7 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku). Jednocześnie Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., że bezczynność Burmistrza w dokonaniu tej czynności miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Dokonując tej konstatacji Sąd miał na uwadze znaczenie przekroczenie przez organ ustawowego terminu zwrotu nadpłaty, który - jak już to stwierdzono - winien nastąpić z urzędu w terminie wynikającym z art. 77 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, na co zresztą wyraźnie wskazano już w uzasadnieniu wyroku z 16 stycznia 2019 r. I SA/Go 511/18. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.