I SPP/Go 102/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 29 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2010 r. do marca 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. T. spółka z o.o. (dalej również: Spółka, skarżąca, strona) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2010 r. do marca 2011 r. W skardze zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że wobec spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne, zarówno dotyczące zobowiązań podatkowych jak i zobowiązań przejętych spółkach S. i C. Z oświadczenia o majątku o dochodach Spółki wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 10.000 zł. Wartość posiadanych środków trwałych – 116.151,88 a jej zysk za ubiegły rok obrotowy wyniósł 4.833,32 zł. Aktualny stan rachunków bankowych to - 2.416,45. Stan kasy na dzień [...] sierpnia 2019 r. – 292,48 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej, wezwano ją do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji. Stosownie do nadesłanej ewidencji środków trwałych ich wartość aktualna wynosi 447.988,22 zł. Z kolei z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że Spółka nie świadczy usług i nie dokonuje dostaw towarów objętych tym podatkiem. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat – stan na [...] września 2019 r., w bieżącym roku podatkowym spółka odnotowała stratę na działalności operacyjnej w wysokości 50.148,59. Według bilansu sporządzonego na dzień [...] września 2019 r. spółka posiada aktywa w postaci udzielonych pożyczek na kwotę 100.000 zł oraz aktywa obrotowe w wysokości 279.483,08 zł. Pomimo wezwania, Spółka nie nadesłała wyciągów z posiadanych kont bankowych. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. Nr z 2018r., poz. 1302 ze zm. – dalej zwanej P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie NSA z 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując analizy wniosku oraz nadesłanych dokumentów Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania i w konsekwencji odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwagę zwraca przede wszystkim wysoka wartość środków trwałych, inwestycji długoterminowych oraz aktywów obrotowych. Wartości te wielokrotnie przewyższają wysokość wpisu w niniejszej sprawie. To pozwala na wniosek, że Skarżąca, pomimo trwających postępowań egzekucyjnych ma możliwość przeznaczenia środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych; LEX/el., 2016. Stan prawny na 30 czerwca 2017 r.). Jak natomiast wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny (np. w postanowieniach z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I GZ 567/13 i I GZ 568/13. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy przyjąć, że może ona być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stosownie do § 7 ust. 1 umowy skarżącej Spółki, Wspólnicy na podstawie podjętej przez nich uchwały mogą zostać zobowiązani do wniesienia dopłat w wysokości 10 – krotnej wartości posiadanych przez nich udziałów. Jak wynika z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego każdy z dwóch wspólników Spółki posiada po 50 udziałów o łącznej 5.000 zł. Zatem nawet, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy mają możliwości prawne by wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki bądź w formie dopłat bądź udzielania pożyczki przez udziałowca. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 4 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.