I SPP/Go 11/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2023 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 rok postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Go 287/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił w całości skargę D spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazaną w sentencji niniejszego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku. Jednocześnie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu spółka podniosła, że jej aktualna sytuacja ekonomiczno-finansowa jest bardzo trudna i nie pozwala na poniesienie opłaty sądowej od złożonej skargi kasacyjnej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych 57.810,51 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy - 36.440,14 zł. Spółka wykazała ujemne saldo na rachunku bankowym w [...] (-1.277,54 zł). Wskazała również, że jej przychody za 2021 rok wyniosły 6.000,00 zł, a koszty działalności zamknęły się kwotą 41.637,27 zł. Spółka posiada zobowiązania publiczno-prawne na poziomie 240.000,00 zł. Wielkość uzyskiwanych przychodów nie pozwala na pokrycie kosztów stałych działalności. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2023 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia dokumentacji źródłowej potwierdzającej okoliczności podane w formularzu PPPr, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie doręczono skarżącej 1 lutego 2023 r., zatem siedmiodniowy termin do przedłożenia określonych ww. wezwaniem dokumentów upływał z dniem 8 lutego 2023 r. Na powyższe wezwanie odpowiedź nie została udzielona. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r. referendarz sądowy odmówił przyznania spółce prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu, że pomimo skutecznego doręczenia jej w dniu 1 lutego 2023 r. wezwania do uzupełnienia wniosku, skarżąca pozostawiła ww. wezwanie bez odpowiedzi. W ocenie referendarza w takiej sytuacji pełna analiza i ocena sytuacji finansowej skarżącej okazała się niemożliwa. Pismem z dnia [...] marca 2023 r. spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podkreśliła, iż z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej odnotowuje bardzo duże straty, które nie pozwalają jej na uiszczenie wpisu sądowego. Wskazała także, że jej majątek jest w złym stanie technicznym, co uniemożliwia jego sprzedaż, bądź wynajęcie, dalej zaś podniosła, że jego sprzedaż uniemożliwiłaby kontynuowanie przez spółkę działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej: "p.p.s.a.", od postanowień referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. W rezultacie jego rozpatrzenia sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka – jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu – na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności, odnosząc się do wnioskowanego przez spółkę zakresu prawa, tj. zakresu całkowitego lub częściowego obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, podkreślić należy, że jako przesłankę do udzielenia tego rodzaju wsparcia osobie prawnej, ustawodawca wskazał w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wnioskodawca musi zatem wykazać, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16; orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślic również należy, że ocena sytuacji materialnej strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada ona majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przypomnieć bowiem trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowo-administracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Wyjątkowy charakter omawianej instytucji prawnej powoduje, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych bądź sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. W rozpoznawanej sprawie dane wskazane przez skarżącą w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W konsekwencji, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Pomimo wezwania skarżąca spółka nie dostarczyła wymaganych dokumentów. Nie załączyła ich też do wniesionego sprzeciwu. W ocenie sądu należy podzielić stanowisko referendarza sądowego przedstawione w postanowieniu z dnia 21 lutego 2023 r. Skoro skarżąca nie wywiązała się z obowiązku przedstawienia, w sposób niebudzący wątpliwości, swojej sytuacji finansowej brak żądanych dokumentów uniemożliwia procesową weryfikację twierdzeń wniosku i przez to uniemożliwia kategoryczne ustalenie sytuacji majątkowej skarżącej spółki, a w konsekwencji również możliwości poniesienia należnego w sprawie wpisu od skargi kasacyjnej. Zaznaczyć należy, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.