I SPP/Go 127/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2019 r. wniosku B.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. B.P. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. Wnioskiem z dnia [...] października 2019 r. (data nadania) skarżący zwrócił się do tut. Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia do kosztów sądowych. Uzasadniając ww. wniosek skarżący wskazał, że działalność gospodarcza prowadzona pod nazwą "S.", która stanowiła źródło jego utrzymania zaczęła przynosić straty w latach 2016-2018. i w efekcie był zmuszony ją zawiesić. Po zawieszeniu działalności gospodarczej okresowo pozostawał na utrzymaniu żony. W 2018 r. żona wystąpiła z pozwem o rozwód oraz o ustalenie obowiązku alimentacyjnego wobec dwójki dzieci. Wyrok w tej sprawie uprawomocnił się we wrześniu 2019 r. Skarżący wyjaśnił, że obecnie utrzymuje się z drobnych prac dorywczych i poszukuje stałego zatrudnienia. Nie posiada majątku, z którego byłby w stanie pokryć wpis. Nie ma również "zdolności kredytowej", która pozwoliłaby mu ubiegać się o pożyczkę w banku. Stwierdził, że nie jest w stanie uiścić wpisu stosunkowego oraz ponosić innych kosztów postępowania. Natomiast odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym prowadziłaby do uniemożliwienia mu skontrolowania decyzji organu podatkowego, którą uważa za niesłuszną i godziłaby w prawo do sądu, które gwarantuje mu Konstytucja. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący jako osoby pozostające wspólnym gospodarstwie domowym, wskazał dziesięcioletnią córkę i szesnastoletniego syna, ucznia szkoły średniej. Oświadczył, że posiada udział w wysokości ½ części w prawie własności nieruchomości, stanowiącej lokal mieszkalny o wartości ok. 300.000,00 zł; 50 udziałów w A. sp. z o.o.; 5 udziałów w spółce I. o wartości 500 zł. Należący do skarżącego udział w tej nieruchomości został obciążony hipoteką przymusową w kwocie 485.328,00 zł oraz hipoteką umowną w kwocie 661.279,50 zł. Skarżący podkreślił, że spółka A. zawiesiła działalność gospodarczą, nie generuje dochodów od 2016 r. i posiada wymagalne zobowiązania. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: koszty ponoszone w związku z utrzymaniem udziału w lokalu mieszkalnym, w którym na chwile obecną mieszka z dziećmi oraz byłą żoną, oraz za użytkowanie mediów - ok. 500 zł miesięcznie; wymagalne zobowiązanie wobec [...] w wysokości 80.007,14 zł z tytułu kredytu udzielonego na podstawie umowy nr [...]; inne zobowiązania kredytowe w łącznej kwocie ok 220.000,00 zł; poręczenie wekslowe za wymagalne zobowiązanie spółki A. w kwocie ok 314.000,00zł; alimenty na rzecz O.P. – 3.000 zł, I.P. -3.000 zł i A.P. – 2.000 zł. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 21 października 2019 r., na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wezwano skarżącego by w terminie 7 dni dodatkowo złożył: a. dokumenty potwierdzające źródło i wysokość dochodów: w razie uzyskiwania wynagrodzenia za pracę: zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia netto za ostatnie trzy miesiące; a w razie osiągania dochodów z innych źródeł: dokumenty, potwierdzające ich kwotę (np. odpisy umów, dowody przelewów itp.), b. wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, Jednocześnie pouczono skarżącego, że ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy obciąża stronę ubiegającą się o jego przyznanie (art. 246 § 1 P.p.s.a.). Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 31 października 2019 r. jednakże w zakreślonym terminie skarżący nie przedłożył wskazanych w wezwaniu dokumentów. W piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. (data wpływu, bowiem skarżący oznaczył pismo to datą [...] listopada 2019 r.), skarżący wskazał, że jest bezrobotny, nie uzyskuje dochodów i nie posiada kont bankowych. Ponieważ ww. pismo nie zostało podpisane, zgodnie z zarządzeniem z dnia 6 listopada 2019 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych tego pisma przez jego podpisanie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Do wezwania załączono kopię ww. pisma. Jednocześnie, na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwano skarżącego by w terminie 7 dni dodatkowo złożył dokument potwierdzający status bezrobotnego. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 18 listopada 2019 r. W zakreślonym terminie skarżący nie usunął wskazanego braku formalnego. Nie przedłożył też dokumentów potwierdzających status bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1- § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei przepis art. 246 § 1 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, następuje ono gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 art. 246 § 1 P.p.s.a.). Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy, spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 9 stycznia 2015r., II GZ 886/14). Zaznaczyć również należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (por. post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08). Podkreślić przy tym trzeba, że badając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd winien mieć również na uwadze, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Wyjątkowy charakter omawianej instytucji prawnej powoduje, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych bądź sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. W rozpoznawanej sprawie dane zawarte przez skarżącego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych. Skarżący oświadczył, że posiada udział we współwłasności lokalu mieszkalnego w ½ części oraz udziały w dwóch spółkach. Nie posiada oszczędności, wartościowych przedmiotów ani wierzytelności. Jego miesięczny dochód netto to 800 zł uzyskiwany z prac dorywczych, przy czym jako miesięczne wydatki skarżący zadeklarował alimenty: na dwójkę dzieci w łącznej kwocie 6000 zł i 2000 zł na byłą żonę, koszty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje z dziećmi oraz byłą żoną w kwocie 500 zł, oraz spłaty zobowiązań kredytowych. Nie sposób zatem nie zauważyć, że deklarowane przez skarżącego dochody znacznie przekraczają jego wydatki. W tych okolicznościach wezwanie skarżącego o złożenie dodatkowych dokumentów, które potwierdziłyby opisaną przez wnioskodawcę sytuację osobistą i majątkową było konieczne. Z tego też względu, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano skarżącego, by przedłożył dokumenty potwierdzające źródło i wysokość dochodów (w razie uzyskiwania wynagrodzenia za pracę: zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia netto za ostatnie trzy miesiące; a w razie osiągania dochodów z innych źródeł: dokumenty, potwierdzające ich kwotę np. odpisy umów, dowody przelewów itp.) oraz wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące. W wezwaniu tym skarżący został pouczony także, że ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy obciąża stronę ubiegającą się o jego przyznanie. Pomimo wezwania skarżący nie nadesłał żadnych dodatkowych dokumentów potwierdzających deklarowaną przez niego sytuację finansową. W piśmie z [...] listopada (opatrzonym przez skarżącego data [...].11.2019r.) wskazał jedynie, że jest bezrobotny, nie uzyskuje dochodów i nie posiada kont bankowych. Pismo to nie zostało przez skarżącego podpisane, a wezwanie do usunięcia tego braku formalnego zostało przez skarżącego zignorowane. Z tego też względu pismo to nie może być w sprawie brane pod uwagę. Ponadto skarżący, pomimo wezwania i w tym zakresie, nie złożył dokumentu potwierdzającego status bezrobotnego. Z uwagi na to, że skarżący nie załączył żadnego dokumentu źródłowego, który potwierdzałby przedstawione w formularzu PPF okoliczności, niemożliwe było dokonanie przez Sąd rzetelnej oceny sytuacji finansowej i osobistej skarżącego, a w konsekwencji uwzględnienie jego wniosku. Zaznaczyć należy, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, Nr 4, poz. 79). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 4 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.