I SPP/Go 129/19
PostanowienieWSA w Gorzowie Wielkopolskim2020-04-07
Skład orzekający: asesor WSA Damian Bronowicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka akcyjna, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie tych kosztów, pomimo posiadania znacznych aktywów obrotowych i osiągania zysku?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca spółka akcyjna nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Posiadanie znacznych aktywów obrotowych, w tym udzielonych pożyczek i należności, a także osiąganie zysku, świadczy o możliwości pozyskania środków na pokrycie kosztów postępowania, nawet jeśli środki te nie znajdują się aktualnie na rachunkach bankowych czy w kasie. "Chaos organizacyjno-zarządczy" nie jest przesłanką zwalniającą spółkę z obowiązku wykazania swojej trudnej sytuacji finansowej.Stan faktyczny
Skarżąca spółka akcyjna wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą podatku od nieruchomości. Pełnomocnik spółki argumentował trudną sytuację finansową, wskazując na straty, zerowe przychody i wysokie zobowiązania, ale jednocześnie przedłożył dokumenty wykazujące znaczne aktywa obrotowe, w tym pożyczki i należności, oraz zysk netto. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że spółka wybiórczo przedstawiła swoją sytuację finansową i nie wykazała braku środków. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw od postanowienia referendarza.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Spółka Akcyjna od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 marca 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 129/19 wydanego w sprawie ze skargi A. Spółka Akcyjna na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Skarżąca A. Spółka Akcyjna wniosła skargę na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wraz ze skargą wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik Spółki podniósł, że spółka nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, z uwagi na trudną sytuację finansową spółki oraz liczne postępowania prowadzone przeciw niej z inicjatywy Skarbu Państwa. Oświadczył, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi 1.031.231,80 zł (na dzień [...].03.2019r.), jednak nie obrazuje on sytuacji finansowej spółki, bowiem w latach ubiegłych spółka odnotowała stratę, która na koniec ubiegłego roku obrotowego wyniosła 2.421.568,97 zł, a przychody wynikające z rachunków zysków i strat wyniosły 0 zł. Jednocześnie zobowiązania krótkoterminowe Spółki na koniec ubiegłego roku obrotowego wyniosły 2.152.740,64 zł. Ponadto spółka nie posiada środków trwałych. Stan jej rachunków bankowych na dzień [...] czerwca 2019 r. wyniósł: -47,25 zł i -95,84 zł.
W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów pełnomocnik Spółki nadesłał m.in. bilans wraz rachunkiem zysków i strat na dzień [...] marca 2019r., [...] czerwca 2019 r. i [...] września 2019 r. oraz zeznanie roczne CIT-8 za rok podatkowy [...].04.2017r.-[...].03.2018r. wykazując przychód 20.316.709,74 zł przy kosztach uzyskania przychodów 20.223.706,39 zł oraz CIT-8 za rok podatkowy [...].04.2018r.-[...].03.2019r. z przychodem 12.857,02 zł i kosztami uzyskania przychodów 40.403,60 zł. Według bilansu sporządzonego na dzień [...] września 2019 r. spółka posiada aktywa trwałe w wysokości 3.450 zł oraz aktywa obrotowe w kwocie 3.206.900,81 zł, m.in. z tytułu udzielonych pożyczek w wysokości 1.069.656,00 zł czy krótkoterminowych należności w kwocie 2.127.227,16 zł. Z przedłożonych deklaracji dla podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2019 r. wynika, że spółka nie świadczy usług i nie dokonuje dostaw towarów objętych tym podatkiem. Z kolei stan rachunków bankowych spółki prowadzonych przez [...] na dzień [...] czerwca 2019 r. wynosił: -47,25 Euro i -96,84 USD. Jednocześnie pełnomocnik spółki oświadczył, że spółka nie była zobowiązana do składania deklaracji rozliczeń podatku akcyzowego.
Wyjaśnił nadto, że z uwagi na panujący w spółce chaos organizacyjno-zarządczy, niemożliwe jest przekazanie rachunku przepływów pieniężnych, zestawienia zmian w kapitale własnym, informacji dodatkowej i objaśnień, ewidencji środków trwałych o wartości początkowej przekraczających 5.000 zł, raportów kasowych za ostatnie trzy pełne miesiące, wyciągów z posiadanych kont bankowych za ostatnie trzy miesiące, a także aktualnej umowy spółki.
Postanowieniem z 6 marca 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 129/19 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.
W motywach uzasadnienia tego postanowienia stwierdził, że Skarżąca spółka wybiórczo przedstawiła swoją sytuację finansową i stan majątkowy, całkowicie pomijając okoliczności istotne dla rzeczywistego stanu rzeczy. Pomimo wezwania nie nadesłała aktualnego bilansu, rachunku przepływów pieniężnych, zestawienia zmian w kapitale własnym, ewidencji środków trwałych o wartości początkowej przekraczających 5.000 zł, raportów kasowych za ostatnie trzy pełne miesiące, a także wyciągów z posiadanych kont bankowych za ostatnie trzy miesiące, powołując się na "chaos organizacyjno-zarządczy" w spółce. Nie przedłożyła także aktualnej umowy spółki. W ocenie orzekającej niedostarczenie żądanych danych powoduje, że referendarz sądowy uprawniony jest do odmowy przyznanie prawa pomocy.
Niezależnie od powyższego, referendarz poddając analizie przedłożone przez pełnomocnika spółki bilanse oraz rachunki zysków i strat, zwróciła uwagę na wysoką wartość aktywów obrotowych, w tym z tytułu udzielonych pożyczek (wg stanu na koniec września 2019 r. na kwotę 1.069.656,00 zł). Po stronie przychodów finansowych skarżąca zaliczyła odsetki w kwocie 23.277,26 zł na koniec września 2019 r. Wartości te wielokrotnie przewyższają wysokość wpisów w obu sprawach zainicjowanych przed tut. Sądem.
Wskazała ponadto, że właściciele akcji w spółce akcyjnej mogą zapewnić jej, oprócz wpłat takich jak wkłady i pożyczki, dodatkowe źródło finansowania w formie dopłat do kapitału. Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania lub koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Możliwość wnoszenia dopłat w spółce akcyjnej powinna być uregulowana w statucie (umowa spółki). Pełnomocnik skarżącej, pomimo wezwania, nie przedłożył aktualnej umowy spółki. Również z oświadczeń nie wynika, czy spółka zwracała się do jedynego akcjonariusza o udzielenie takiej pomocy finansowej.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia pełnomocnik Spółki podniósł, że rozstrzygnięcie zostało oparte na dokumentach finansowych Spółki. Jednakże dokumenty te nie obrazują aktualnej sytuacji finansowej Spółki, która w na ten moment wygląda tak, że Spółka nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Skomplikowana sytuacja organizacyjno - zarządcza w Spółce, rzutuje na niemożność wykazania takich kwestii jak wyciągi stanów kont za ostatnie okresy. Według jego najlepszej wiedzy Spółka aktualnie nie posiada żadnych środków zarówno na kontach bankowych, jak i w kasie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W niniejszej sprawie Skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie do kosztów sądowych.
Zgodnie z regulacją art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy.
Referendarz sądowy prawidłowo oceniła, że wysokość udzielonych przez Spółkę pożyczek oraz przychodów finansowych z tytułu odsetek wielokrotnie przewyższa wysokość wpisów w obu sprawach zainicjowanych przed tut. Sądem. Ponadto jak wynika z bilansu sporządzonego na koniec września 2019 r. Spółkę posiada aktywa obrotowe w postaci należności od pozostałych jednostek w wysokości 2.127.227,16 zł. Z kolei zgodnie z jednostronnym rachunkiem zysków i strat na koniec września 2019 r. Spółka zanotowała zysk netto w wysokości 10.306,43 zł.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie dostrzegł podstaw usprawiedliwiających zmianę zaskarżonego postanowienia. Z nadesłanych dokumentów wynika, że sytuacja materialna skarżącej nie wskazuje aby nie miała ona możliwości opłacenia kwoty wpisu szczególnie, że Spółka pozostaje uczestnikiem obrotu gospodarczego.
Odnosząc się do zarzutu sprzeciwu podkreślić należy, że brak środków na rachunkach bankowych lub w kasie nie jest jednoznaczny z brakiem możliwości ich pozyskania. Zwłaszcza w sytuacji gdy spółka posiada tak znaczne aktywa i osiąga zysk.
Za pozytywnym dla Spółki rozstrzygnięciem wniosku nie może nadto przemawiać nienadesłanie wszystkich dokumentów wskazanych w wezwaniu z 18 lutego 2020 r. Sad rozpoznający sprzeciw orzeka w konkretnej sprawie, bazując na dokumentach przedstawionych przez wnioskodawcę, pozwalających na ocenę jego sytuacji majątkowej w kontekście kosztów sądowych konkretnego postępowania. Nadesłane dokumenty nie wykazały aby sytuacja finansowa Spółki uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Brak innych dowodów uniemożliwia zmianę zaskarżonego postanowienia. Wskazany przez pełnomocnika "chaos organizacyjno-zarządczy" nie jest przesłanką, która mogłaby zwolnić podmiot prawa handlowego od ustawowego obowiązku wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło