I SPP/Go 130/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.S. o zwolnienie w zakresie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odsetek po upływie ustawowego terminu do zwrotów podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r., czerwiec 2012 r. oraz miesiące od stycznia do września 2013 r. postanawia 1. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej w części przekraczającej 500 (pięćset złotych) złotych. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000,00 zł , K.S. wniósł o zwolnienie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego wniosku podniósł, że osiągane przez niego dochody są w całości przeznaczane na bieżące utrzymanie, nie jest też w stanie poczynić oszczędności. Nie ma możliwości zaciągnięcia zobowiązania z uwagi na długi podatkowe. Z zawartego w urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych. Zamieszkuje razem z bratem i ojcem. On sam osiąga dochód w wysokości 1.941 zł z tytułu umowy o pracę, natomiast łączny dochód osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 3.841,89. Miesięczne wydatki określono na kwotę 2.430 zł (media: 430 zł.; koszty ponoszone na nieruchomości: 2.000,00 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm.– powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 1 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżącą, następuje , gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że strona skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Co istotne, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Instytucja przyznania prawa pomocy ma więc charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Poddając analizie sytuację finansową strony skarżącej Sąd uznał, że w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia w całości wniosku strony w zakresie prawa pomocy. Trzeba bowiem zauważyć, że sytuacja majątkową skarżącego była już przedmiotem analizy w sprawie pod sygn. akt I SPP/Go 60/19. Sąd zwalniając wówczas skarżącego do wpisu sądowego miał na uwadze, że jedynym jego źródłem jego dochodu jest niewielka wynagrodzenie. Tymczasem na chwilę obecną, łączny dochód osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, podany przez skarżącego, wynosi 3.841, 89 zł. Wchodzą w jego skład: wynagrodzenie skarżącego (1.941 zł), wynagrodzenie brata M.S. (850,39 zł) oraz renta ojca J.S. (1.050 zł.). Zdaniem Sądu, w zaistniałej sytuacji, skarżący może ponieść choć w części koszt wpisu sądowego do skargi kasacyjnej i nie będzie to miało wpływu na jego bieżące utrzymanie. Wszak już z kalkulacji dokonanej na podstawie oświadczeń skarżącego wynika, że po poniesieniu miesięcznych wydatków w kwocie 2.430 zł, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje kwota przekraczająca wysokość wpisu sądowego. Skarżący zamieszkując z ojcem i bratem, ma też niewątpliwie możliwość uzyskać pomoc od osób najbliższych. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani też przy pomocy rodziny skarżący nie jest w stanie ponieść kosztu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania prawa pomocy z Budżetu Państwa (vide: postanowienie NSA z 31.03.2015 r. , sygn. akt I FZ 52/15). Mając jednak na uwadze wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego przez samego skarżącego oraz konieczność zagwarantowania konstytucyjnego prawa do Sądu, postanowiono przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 500,00 zł. O tym też Sąd postanowił na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.