I SPP/Go 21/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2023 r. sprzeciwu B spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2023 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 rok postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2023 r., złożonym w odpowiedzi na wystosowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.352 zł, B spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi -1.157.519,23 zł, wartość środków trwałych 468.242,25 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy -236.403,35 zł. Spółka wykazała ujemne saldo na rachunku bankowym w [...] (-441,00 zł) oraz zerowy stan w kasie. Wskazała również, że jej miesięczne dochody z tytułu umowy najmu wynoszą 500,00 zł, a koszty z tytułu podatku od nieruchomości 14.831,00 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację finansową spółki, przedłożono sprawozdanie finansowe wraz z bilansem, informacją uzupełniającą oraz rachunkiem zysków i strat sporządzone na dzień [...] grudnia 2021 r., wykaz aktywów trwałych według stanu na [...] czerwca 2022 r., roczne zeznanie podatkowe spółki CIT-8 za 2021r., wyciąg z rachunku bankowego spółki w [...] nr [...] za okres 01.09.2022 r. – 30.11.2022 r. wraz z listą blokad dokonanych na tym rachunku w sumie 1.785.766,96 zł, a także kopię aktu założycielskiego skarżącej spółki (akt notarialny Rep. A nr [...] z [...] lipca 2015 r.) wraz z uchwałami nr [...] z [...] lipca 2017 r. w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego spółki i zmiany umowy spółki. Jednocześnie, pismem z dnia [...] lutego 2023 r. skarżąca oświadczyła, że nie jest płatnikiem podatku VAT i podatku akcyzowego oraz nie prowadzi kasy i obrotu gotówkowego. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2023 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił przyznania spółce prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu, że o braku podstaw do udzielenia jej wsparcia finansowego przez Skarb Państwa świadczy już sama okoliczność prowadzenia w dalszym ciągu przez spółkę działalności gospodarczej, mimo podnoszonych przez nią trudności (tj. wykazanych strat, wygenerowanych przez pozostałe koszty). Za odmową udzielenia pomocy we wnioskowanym zakresie przemawiać miały również posiadane przez spółkę znacznej wartości aktywa trwałe, wysoka wartość jej aktywów obrotowych oraz niewykorzystana możliwość pozyskania środków finansowych w drodze zobowiązania wspólnika do dopłat. Pismem z dnia [...] marca 2023 r. spółka wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie, w którym podkreśliła, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej odnotowuje bardzo dużą stratę i nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego. Podkreśliła, że złożyła skargi na kilka decyzji SKO w zakresie podatku od nieruchomości i prowadzi kilka postępowań przed tutejszym Sądem. Rodzi to konieczność uiszczania opłat sądowych we wszystkich sprawach, co przekracza możliwości finansowe spółki. Wskazała także, że posiadany przez nią majątek w postaci gruntów, budynków lub lokali nie może zostać spieniężony lub wynajęty z uwagi na bardzo zły stan techniczny. Majątek spółki z ekonomicznego punktu widzenia jest zatem bezwartościowy, a jego ewentualna sprzedaż w chwili obecnej jest niemożliwa. Majątek ten jest jedynym źródłem potencjalnego dochodu, a jego sprzedaż uniemożliwiłaby dalsze funkcjonowanie spółki w obrocie gospodarczym. Sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), od postanowień referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. W rezultacie jego rozpatrzenia sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka - jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu - na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności, odnosząc się do wnioskowanego przez spółkę zakresu prawa pomocy, tj. zakresu częściowego obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, podkreślić należy, że jako przesłankę do udzielenia tego rodzaju wsparcia osobie prawnej, ustawodawca wskazał w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i przesądził w nim jednocześnie, że przyznanie prawa pomocy w tym zakresie osobie prawnej winno następować w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego musi wynikać z przepisów szczególnych. Uwzględniając oświadczenia zawarte we wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy, jak również treść przedstawionych przez nią dokumentów źródłowych, Sąd uznał, że referendarz sądowy - odmawiając spółce zwolnienia od kosztów sądowych - dokonał prawidłowej oceny jej sytuacji finansowej, która nie została w żaden sposób podważona w złożonym sprzeciwie. Wykazując, że spółka: osiągnęła w 2021 roku oraz w pierwszej połowie 2022 roku straty z działalności gospodarczej, posiada środki trwałe o wartości 468.242,25 zł, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, jak również nie skorzystała z możliwości pozyskania środków finansowych w drodze zobowiązania wspólników do dopłat, słusznie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 22 lutego 2023 r. stwierdzone zostało, że brak jest podstaw do uznania spełnienia przez spółkę przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., co zgodne jest także z przywołanym w zaskarżonym postanowieniu ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania podmiotu z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób prawnych toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt I FZ 43/15). Co więcej, osoba prawna nie może powoływać się wyłącznie na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11), czego w niniejszej sprawie niewątpliwie zabrakło. Nie może bowiem odnieść zamierzonego przez spółkę skutku sformułowane w sprzeciwie twierdzenie o bardzo złym stanie technicznym jej majątku, który uniemożliwiać ma jego ewentualną sprzedaż. Uwzględnić bowiem należy, że na majątek ten składają się nieruchomości o łącznej wartości 468.242,25 zł, a kwota ta wielokrotnie przewyższa wartość opłaty sądowej na obecnym etapie postępowania. Oczywistym jest, że sprzedaż części majątku spółki celem uzyskania środków finansowych wiązać się będzie z jego zmniejszeniem, które to może być nawet nieodwracalne i skutkujące utratą części przychodów. Jednak taka argumentacja nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Zmierza bowiem do przerzucenia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego, w sytuacji gdy Spółka koszty te może ponieść z własnego majątku. Przy tak przedstawionej sytuacji majątkowej skarżącej, przyznanie prawa pomocy z niniejszej sprawie byłoby wyłącznie dofinansowaniem jej działalności gospodarczej, a nie umożliwieniem realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.